FESTEN

De sfeer is kapot maar het feest moet verder doorgaan. Het keukenpersoneel, dat meer lijkt te weten, waakt er over dat niemand het landhuis kan verlaten.

In 1995 vormde Thomas Vinterberg, samen met Lars von Trier, Christian Levring en Scren Kragh-Jacobsen de groep Dogma 95. Zij staan een zuivere cinema voor. Vinterberg en von Trier stelden daartoe samen een 'gelofte van zuiverheid' op, het manifest en wetboek van de jonge beweging.

Het wordt Dogma 95 vaak verweten dat ze te dogmatisch zijn, dat het allemaal maar spielerei is, maar voor Thomas Vinterberg, die samen met Morgens Rukov ook voor het scenario tekende, is het feit dat hij zich een hoop beperkingen oplegt (zo mag er onder meer geen soundtrack gecreëerd worden voor de film, moet er steeds op locatie gefilmd worden, met handcamera's en natuurlijk licht) een verlossing: het stelt hem in staat terug te keren tot de echte basis van het film maken, weg van de platgetreden paden die andere cineasten blindelings inslaan.

Het feit dat geen speciaal daartoe gecomponeerde muziek de emoties van de personages kan ondersteunen, ben je wel verplicht die emoties te tonen door het personage te laten spreken. Blijkbaar heeft Vinterberg de spelregels beter verteerd dan compaan Lars von Trier, wiens Idioten niet kan overtuigen. Op het prestigieuze festival van Cannes vorig jaar (1998) behaalde Festen een gedeelde prijs van de Kritiek, vooral om de originele vormgeving en het goede acteerwerk.

Het is geen eenvoudige film. En ook geen film die je koud laat. Na de vertoning is het meestal erg stil in de zaal, alsof het publiek tijd nodig heeft om de emoties te verwerken. Vinterberg vertelt in interviews graag hoe vrienden hem dadelijk na de vertoning niets wisten te vertellen en hem enkele dagen later belden dat de film hen nog bezig hield.

De film heeft ontegensprekelijk ook zijn tekortkomingen, vooral op het vlak van de techniek. De camera zit voortdurend in en uit te zoomen, het beeld is vaak nogal wazig, de montage niet altijd even vlekkeloos. Deze tekortkomingen zijn vooral het gevolg van de strikte toepassing van de zelf opgelegde dogmatiek. Maar op één of andere manier slaagt de 29-jarige Vinterberg erin om die mankementen om te zetten in kwaliteiten. Festen is in al zijn sarcasme een eerlijk familieportret, gedragen door een sterke cast.