FILMMUZIEK: PSYCHO

Waar heb je dit al 's gehoord?

Een nieuwe versie maken van Psycho is op zich misschien al een gek idee, maar het wordt nog gekker als je ook de muziek wil updaten. Toch was dat de opdracht die componist Danny Elfman kreeg: reconstrueer de oorspronkelijke score van Bernard Herrmann noot voor noot.

Bernard Herrmann, die voor Psycho een score schreef uitsluitend voor strijkers, iets wat zelfs in 1960 heel ongewoon was, componeerde voor Hitchcock de muziek van acht films, van 1954 (The Trouble with Harry) tot 1966 (Torn Curtain, een score die Hitchcock weigerde). Het tweetal vestigde vooral naam met klassiekers als Vertigo (1958), The Man Who Knew Too Much (1956) en North by Northwest (1959).

Hitchcock was oorspronkelijk alles behalve tevreden met hoe zijn low-budgetfilm Psycho er was komen uit te zien. Na een test screening in 1959 besloot hij er een uur footage uit te halen en het ding te herwerken tot een aflevering van zijn tv-show. Componist Bernard Herrmann hield hem echter tegen: hij had een ideetje om de film een stuk angstaanjagender te maken. Hitchcock ging akkoord, op één voorwaarde: er mocht geen muziek komen tijdens de douchescène.

Bernard Herrmanns idee was vrij eenvoudig: hij zou zijn orkest beperken tot strijkers, net zoals Hitchcock zijn beelden had beperkt tot grijstinten. Het idee bleek geniaal: alhoewel er maar weinig gebeurt in de eerste twintig minuten van de film, hangt de jachtige preludemuziek van Herrmann als grijze onweerswolken boven de film. De muziek krijgt je als kijker meteen op het randje van je stoel: je weet dat er iets verschrikkelijks gaat gebeuren, alleen weet je niet goed wat precies.

Zoals ondertussen iedereen die van film houdt wel weet, luisterde Herrmann allesbehalve naar Hitchcocks eis om de douchescène stil te laten: de krijsende violen die hij voor de moord componeerde werden het door merg en been snijdende mes van Norman Bates en het kleine motief is onderhand al even bekend geworden als Williams' thema voor Jaws of de dreunende synthesizertonen van John Carpenter in Halloween. Star Wars-fans weten dat John Williams zelfs even naar dit motief refereert in zijn score voor de eerste Star Wars-film.

Het thema van Psycho componeerde Herrmann niet speciaal voor de film; hij haalde het drie notig-motief waarmee de film zo memorabel afsluit uit zijn eigen Sinfonietta for Strings die hij in 1935 componeerde. Dit thema is overigens ook te horen in zijn Moby Dickcantata en in de laatste score die hij voor zijn dood componeerde, Taxi Driver (1975).

De nieuwe versie van Psycho is niet echt een exacte kopie van de oorspronkelijke film. Als dat het geval was geweest, hadden ze gewoon de originele muziek kunnen gebruiken. Omdat bepaalde scènes werden ingekort of langer gemaakt, moest de muziek worden aangepast. Danny Elfman, die ook de muziek schreef voor Gus Van Sants vorige films To Die For en Good Will Hunting, wijzigde ongeveer de helft van Herrmanns muziek in lengte en tempo. Een aantal scènes die oorspronkelijk geen score bevatten, hebben nu wel muziek. Er zijn twee echt nieuwe tracks gecomponeerd: een veertig seconden durende collage van Psycho-motieven voor de logo's van Universal en Image Entertainment aan het begin van de film en een funky versie van het hoofdthema voor de aftiteling (die er oorspronkelijk niet was). In een paar uitzonderlijke gevallen is muziek verplaatst van één scène naar een andere.

De score werd opgenomen met een groter orkest dan in 1960, om de vollere klank van de originele mono-opname te imiteren. De dirigent was Danny Elfmans vaste dirigent en orkestrator Steve Bartek. Bij de opname werden authentieke microfoons uit de jaren zestig gebruikt, om de speciale 'droge' klank die zo typisch is voor de soundtracks uit de jaren zestig te verkrijgen. Het soundtrackalbum van de nieuwe Psycho dat nu in de winkel ligt bevat drie tracks uit de score van Herrmann; binnenkort brengt het nieuwe soundtracklabel Compas III de volledige score op cd uit.