DAMIAAN

Spijtig, maar Damiaan is in de eerste plaats een collectie gemiste kansen. En het begint al bij het script, dat nergens op zoek gaat naar de mens achter de heilige. Het ideaalbeeld dat velen van ons op school meekregen wordt van begin tot eind bevestigd, zonder enige vraag of kanttekening. Zulke figuren leveren geen aanleiding tot drama, conflicten of spanning, en in een aantal gevallen, jammer genoeg ook hier, leidt het er allemaal toe dat ook de nevenfiguren absoluut niet uit de verf komen. Waar de beleefde dramatiek ontbreekt, moet de regie op zoek gaan naar holle theatrale effecten en flink wat overacting.

Het verhaal is genoegzaam bekend. De jonge Jozef Deveuster trekt rond het midden van de vorige eeuw als pater Damiaan naar Hawaii. Op de eilanden leven heel wat mensen die lijden aan een in die tijd ongeneeslijke ziekte: leprosie of melaatsheid. De ziekte is besmettelijk en leidt tot lelijke verminkingen, zodat het gezonde (Westerse) deel van de bevolking het zieke (veelal inlandse) deel van de bevolking liefst zo ver mogelijk weg wil sluiten.

Een stukje van het eiland Molokaï is daar bij uitstek voor geschikt: het is omringd door natuurlijke grenzen die het onmogelijk maken voor de zieken om er uit te ontsnappen. Aan de ene kant is er de wilde branding van de zee, andere kant een steile wand van meer dan honderd meter hoog. Slechts één pad leidt naar boven, en daar staan wakers klaar om ieder die wil vluchten ongenadig neer te schieten. Damiaan meldt zich als vrijwilliger om die melaatsen te gaan bijstaan in hun lijden en te trachten in de woestenij min of meer christelijk te laten samen leven. Damiaan slaagt, tegen alle logica in, in zijn opzet, maar hij raakt door zijn werk besmet en zal zelf aan de vreselijke ziekte sterven, gesterkt door de wetenschap dat zijn werk voorgezet zal worden.

Regisseur Paul Cox, een Nederlander die sinds '65 in Australië woont, heeft een internationale cast bij elkaar gebracht met gerenommeerde namen als Derek Jacobi, Kris Kristofferson, Sam Neill en veteranen Peter O'Toole en Leo McKern, met ook nog wat kleine bijrolletjes voor onze eigen Michael Pas en Dirk Roofthooft. De rol van Pater Damiaan wordt vertolkt door de Australische David Wenham die eerder al te zien was in The Boys en Dark City.

Een opvallend goede prestatie kunnen we noteren voor Jan Petitjean (decors) en Peter Frampton (grime), die eerder al knap werk leverde voor onder meer Greystoke en Braveheart. Jan Petitjean heeft al vaker mooi werk geleverd voor nationale producties als Gaston's War, Koko Flanel en Manneken Pis. Al dat geweld heeft echter niet kunnen verhinderen dat Damiaan nergens boven de middelmaat uitstijgt. De Vlaams-Nederlandse film heeft er absoluut geen meesterwerk bij, integendeel. Jammer dat er nu waarschijnlijk niets meer komt van het Damiaan-project waarbij Robin Williams in de huid van Damiaan zou kruipen en Stijn Coninx ongetwijfeld meer spanning in het geheel had gekregen.