GODS AND MONSTERS

De Engelsman James Whale (1889-1957) regisseerde in Hollywoods gouden monstertijdperk 21 films, maar werd beroemd met zeven klassiekers die hij tussen 1931 en 1939 maakte: Frankenstein, The Old Dark House, The Invisible Man, The Bride of Frankenstein, Show Boat, The Great Garrick en The Man in the Iron Mask. Daarna ging hij, deels omdat hij ruzie kreeg met filmreus Universal, op vervroegd pensioen. Toen hij stierf, lag zijn laatste prent al meer dan zestien jaar achter hem. Nog beroemder dan zijn films was Whales geaardheid: hij was in de jaren vijftig één van de weinigen die voor zijn homoseksualiteit uitkwam. En nog niet zo'n klein beetje ook: hoewel hij zelf niet kon zwemmen, waren zijn feestjes (met onder meer regisseur George Cukor) rond en in zijn luxueus zwembad in Hollywood bekend. Vooral bij mannen, wel te verstaan.

We stappen in de film nadat Whale (Ian McKellen) een kleine beroerte heeft gehad. Hij moet veel rusten en pillen slikken tegen zware hoofdpijn, imaginaire geuren die hij ruikt en verwarrende gedachten die hem door het hoofd gieren. In zijn villa wordt hij bijgestaan door de overbezorgde en bazige Duitse huishoudster Hanna (Lynda Redgrave). Whale heeft zijn oog laten vallen op de jonge en knappe nieuwe tuinman, Boone (Brendan Fraser). Hij kan hem overhalen om voor hem te poseren terwijl hij schildert. Er ontstaat een vreemde relatie tussen de twee, die voortdurend op de helling staat door de steeds verslechterende mentale toestand van Whale. De momenten van geestelijke zwakte worden steeds talrijker en talrijker. Twee gebeurtenissen lijken zijn leven nog het meeste bepaald te hebben: het verlies van een geliefde tijdens de Grote Oorlog en de opnames van The Bride of Frankenstein, volgens velen zijn beste film.

James Whale stierf, zoals dat heet, in raadselachtige omstandigheden: hij werd op 29 mei 1957 dood aangetroffen in zijn zwembad. In Gods and Monsters geeft schrijver en regisseur Bill Condon (bekend van cultfilms Strange Behavior en Strange Invadors) zijn visie op de feiten. Hij baseerde zich daarvoor op het boek Father of Frankenstein van Christopher Bram, en gaat met deze biopic dus dezelfde weg op die ook Tim Burton al bewandelde met zijn Ed Wood. Hij maakt op een knappe manier gebruik van de flashbacks en drijft acteur Ian McKellen tot het uiterste. Hij schittert als James Whale.

De metafoor van het monster loopt als een rode draad doorheen de film, met als hoogtepunt wellicht de flashback waarin we in The Bride of Frankenstein Pretorius het glas zien heffen op wat hij 'a new world of gods and monsters' noemt. Jammer dat er niet meer van zulke historische rilmomenten in de film geslopen zijn. Niettemin: het betere werk.