IN DREAMS

Het nadeel? Hoe meer filmklassiekers je in je opneemt, des te minder recente releases ook maar met een enkel origineel idee blijken uit te pakken. Het is een vermoeidende manier van filmkijken ('gepikt uit 2001!') maar een dergelijke achtergrond van het medium is noodzakelijk om een prent van eerlijke kritiek te voorzien. En het is uiteindelijk wel prettig om je een beeld te vormen van alle klassiekers die deze of gene film dan wel hebben beïnvloed (Potemkin meets Hitchock etc.)

Wat In Dreams betreft is er wederom niks nieuws onder de zon. Het scenario van Bruce Robinson (Jennifer Eight, Return to Paradise) is een mengelmoes van ideeën en plottwists uit een rijke catalogus van horrorfilms. Het is zo'n prent waarin je halverwege de onwaarschijnlijke resolutie te zien krijgt, waarna het verdere verloop een opbouw is naar dat onvermijdelijke noodlot. Geen nieuw idee: dergelijke logica kwam al uitgebruid aan bod in onder andere The Dead Zone, Twelve Monkeys en een paar stevige X Files.

Het slachtoffer van allerhande toekomstige visioenen is Claire Cooper (rol van Annette Bening). Zij ziet een ontvoerder van kleine meisjes aan het werk in haar dromen en leert dat wat ze ziet nog niet heeft plaatsgehad maar wel onafwendbaar is. De politie weigert haar onsamenhangend gebrabbel ernstig te nemen, tot het te laat is. Haar mentale link met de psychopaat (Robert Downey Jr. als Vivian, de bastaardzoon van Norman Bates, Hannibal Lecter en Freddy Krueger) gaat van kwaad naar erger, en een zelfmoordpoging of twee later belandt ze in een gesticht waar de grens tussen werkelijkheid en waanzin vervaagt (alweer Twelve Monkeys). Terwijl de visioenen Claire blijven achtervolgen, legt ze mentaal alle puzzelstukjes bij elkaar, en besluit ze zelf de psychopaat te confronteren, en vooral te stoppen.

Er komt meer bij kijken dan dat: wat heeft het vedronken stadje op de bodem van het meer ermee te maken, of de bizarre kinderrijmpjes die voortdurend opduiken. Verschillende van deze elementen worden niet eens opgeklaard (om bij deze voorbeelden te blijven, die verzonken stad heeft uiteindelijk maar weinig om ziens met het verhaal, en voor de rijmpjes wordt al helemaal geen verklaring gegeven). Een teken dat de scenarist te veel elementen in zijn script trachtte te proppen. Momenten van rust zijn er zelden, wat voor een psychologische thriller een oppervlakkige nasmaak achterlaat. De arme Claire ondergaat tragedie na tragedie, maar krijgt niet te tijd om één ervan behoorlijk te verwerken. In plaats daarvan trekt ze haar beste Clarice Sterling-kostuumpje aan en neemt het roer zelf in handen.

Wie beter dan Neil Jordan om een dergelijk duistere psychologische thriller te verfilmen? Visueel is In Dreams vaak, maar zeker niet altijd, adembendemend om naar te kijken. Jordan monteert graag gelijkaardige voorvallen gescheiden door tijd (de ontsnapping uit het gesticht) of ruimte (het ophalen van het lijk en de duik van de auto in het meer) aan elkaar. Alle goede bedoelingen ten spijt komt de hele prent opvallend afstandelijk over. Emotionele betrokkenheid nul komma nul. De kijker blijft louter een waarnemer die de beeldjes bewondert en de sfeer opsnuift, maar zich nooit betrokken voelt in het verhaal. Om de zelfde reden is de film ook nooit echt spannend; hooguit een beetje vervreemdend,lichtjes spooky zoals een minder geslaagde X File. En meer dan eens komt de grens van het lachwekkende gevaarlijk dichtbij.

Met spijt in het hart moeten we besluiten dat In Dreams in een ambitieuze mislukking is. Een te verwaarloosd scenario, een te weinig geïnteresseerde regisseur, en te weinig vermomde inspiratiebronnen in The Silence Of The Lambs en Twelve Monkeys. Annette Bening mag dan al haar best doen, haar pogingen om van dit zootje iets waardevols te maken gaan verloren door slappe-lul-vertolkingen als die van Stephen Rea.