MEKTOUB

Marokaanse road-movie

Foto: Organisatie Afrika Filmfestival
Eén van de luiken op het Afrika filmfestival 1999 is een verzameling Marokkaanse films die behoren tot de zogenaamde Nouvelle Vague. Het betreft hier modern gemaakte, Westers aandoende films, die een vleugje maatschappij- kritiek niet uit de weg gaan. Mektoub, de debuutfilm van Nabil Ayouch uit 1997, is voor de leek een mooie inleiding tot het genre.

Het verhaal van Mektoub is universeel. Een beloftevolle oogarts (rol van Rachid el Ouali) uit een gegoede familie keert uit Californië terug om in zijn geboorteland een congres bij te wonen. De doctor wordt vergezeld van zijn bloedmooie ega (Faouzi Bensaïd) die een verblijfje in een Tangiers luxe-hotel wel ziet zitten. De aanwezigheid van deze Oosterse schone gaat niet onopgemerkt voorbij. Zij wordt op slinkse wijze geschaakt en groepsverkracht.

De dandy arts is niet weinig geschokt door dit gebeuren - verkrachting met het daarop volgende verlies van eerbaarheid ligt nog gevoeliger in de moslimwereld - en zoekt in de achtersteegjes van Tangiers zijn broer op om diens pistool te ontfutselen. De man in kwestie is zowat het zwart schaap van de familie omdat hij aan de drugs zit en hij het slechts tot politie-inspecteur gebracht heeft (niet noodzakelijk in die volgorde).

Met pistolen kan je schieten en dus vallen er doden. Wraak nemen is mooi, maar als de dooie pier een populair politie-commissaris blijk te zijn, bevindt ons sympathiek koppeltje zich nog dieper in de drek. Van de verkrachting is een video gemaakt waarop de daders, hooggeplaatste ambtenaren, duidelijk herkenbaar zijn. De arts en zijn geschonden wederhelft willen gerechtigheid, maar weten niet wie te vertrouwen in het corrupte Marokko. Uiteindelijk weet de aan lager wal geraakte broer een uitweg. Een oppermachtige hasj-sjeik ontfermt zich over de slachtoffers en verbergt hen op een ontoeganglijke plantage.

Mektoub toont ons het kat-en-muisspel tussen jager en opgejaagde. De jager is een Marokaanse versie van 'Bad Lieutenant' Harvey Keitel, die het wild nauw op de hielen zit, maar meestal door dom toeval het onderspit moet delven. Het hele gedoe om het bezit van de video heeft de allure van een road-movie, maar met uitzondering van de prachtige beelden van de Marokkaanse woestijn en bergen valt er weinig te beleven. De enkele flarden humor en actie kunnen nauwelijks de houterige acteerprestaties camoufleren. Wat niet belet dat Mektoub het niveau van de gemiddelde Vlaamse film ver overschrijdt.

Bovendien is deze Marokkaanse kijk op corruptie, macht en schandaal bij het establishment erg verfrissend. Regisseur Ayouch windt er helemaal geen doekjes om, maar laat anderzijds de op sensatie beluste kijker op zijn honger zitten. De kracht van de suggestie is in Mektoub sterk aanwezig. Ook zonder expliciete beelden kan een aanklacht doeltreffend zijn. De Westerse filmindustrie kan wat dit aspect betreft nog wat van de Afrikaanse film leren. Omgekeerd dient gezegd dat filmtechnisch er nog een lange weg dient afgelegd te worden in land van koning Hassan.

Titel: Mekoub
Genre: Triller
Speelduur: 1u30
Regisseur: Nabil Ayouch
Acteurs: Rachid el Ouali, Faouzi Bensaïd, Amal Chabli, Mohamed Miftah