OUDE VOLKSMYTHES OP HET WITTE DOEK

Over weerwolven en vampiers

Vanaf deze week kunt u Wolf in de bioscopen bekijken en op 14 december gaat Interview With The Vampire in premi`re. Twee films die gebaseerd zijn op oeroude volksmythes: dat van de weerwolf en van de vampier.

De mensheid is sinds haar ontstaan op zoek geweest naar verklaringen voor natuurfenomenen. De idee dat de doden opnieuw levend zouden kunnen worden bijvoorbeeld, is minstens zo oud als de Bijbel. In het Oude Testament roept Koning Saul de geest van Samuel op om de uitkomst van een gevecht te voorspellen. Geesten komen wel meer voor in klassieke meesterwerken: in William Shakespeares Hamlet verschijnt een geest die Hamlet ertoe aanzet om zijn vader te wreken.

Het geloof in vampirisme (afgeleid van het Servokroatische vampir) is ook gegrondvest op zo'n (bij)geloof, dat in de 15e eeuw ontstaan is in de Slavische regionen van Oost-Europa. De vampier wordt beschreven als een on-dode, die 's nachts uit zijn graf herrijst om zich met bloed van andere mensen te voeden. In de literatuur is het belangrijkste en invloedrijkste verhaal dat van Bram Stoker: de laat Gothic Novel Dracula (1897).

Stoker was een sombere Ierse professor die op zijn reizen door de Balkan oude volksverhalen en legenden over de eeuwige vampier optekende. Zijn inspiratiebron was ongetwijfeld Vlad Tepes, beter bekend als Vlad The Impaler, een Slavische prins die in de 15e eeuw honderden mensen zou hebben vermoord.

Eenmaal de Dracula-legende tot in Hollywood was doorgedrongen, was er geen houden meer aan. De eerste Dracula-film kwam er in 1931 met Bela Lugosi. Er zouden vele vage afkooksels volgen, volgens sommige bronnen meer dan tweehonderd, waaronder Dracula's Daughter (1936), Dracula Has Risen From The Grave (1968), Dracula (1973/79) en Dracula and Son (1979). Verleden jaar goot grootmeester Francis Ford Coppola de Dracula-legende nog eens in een film, met Gary Oldman als de Meester himself en Anthony Hopkins als dokter Van Helsing.

Een eeuw na Bram Stoker herschreef Anne Rice dit verhaal (1976) in het boek Interview With the Vampire, dat volgens critici het beste vampierenboek is sinds Stokers origineel. Interview With the Vampire werd inmiddels al verfilmd en verschijnt in Amerika op 18 november in de bioscopen. De releasedatum voor de meeste Europese landen is een kleine maand later voorzien, op 14 december.

Interview With the Vampire is een groots project. De verfilming slokte 50 miljoen dollar op en heeft een hoogst originele vampier: Tom Cruise. Anne Rice is echter niet te spreken over deze beslissing. Volgens haar is de keuze van Tom Cruise een regelrechte verkrachting van vampier Lestat de Lioncourt, die een groot en ruw acteur eist in de trant van John Malkovich, Daniel Day Lewis en Jeremy Irons. Toch hoopt de Ierse regisseur Neil Jordan op een groot succes. De cast wordt vervolledigt door Antonio Banderas, Brad Pitt en Christian Slater, die de betreurde River Phoenix verving.

Vergelijkbaar met de vampierenlegende is de legende van de weerwolf. Een weerwolf is een persoon die 's nachts (bij volle maan) in een wolf verandert en om zich te voeden mensen vermoord. Het grote onderscheid met een vampier is dat een weerwolf overdag opnieuw een mens wordt. Een weerwolf kan alleen gedood worden door een zilveren kogel, zoals beschreven wordt in Stephen Kings Cycle Of the Werewolf, een novelle die Daniel Attias in 1985 als Silver Bullet verfilmde. Volgens sommige volksgeloven verandert een gedode weerwolf in een vampier.

Het woord weerwolf is een vertaling van het Engelse werewolf, dat evolueerde uit het Oud Engelse wer (man) en wulf (wolf). Verhalen van weerwolven worden sinds de Griekse en Romeinse Oudheid vertelt, en werden in de 20e eeuw een belangrijk onderwerp in de filmindustrie. E
n van de eerste weerwolvenfilms was Werewolf in London uit 1935 van Stuart Walken. Er zouden vele varianten op dit thema volgen: The Wolf Man (1941), I Was a Teenage Werewolf (1957), The Curse of the Werewolf (1961) en An American Werewolf in London (1981).

De nieuwste weerwolf-film is vanaf deze week in de bioscoop te bekijken. Wolf werd geregisseerd door Mike Nichols en het beest van dienst is Jack Nicholson, die nog maar eens bewijst wat een breed scala van karakters hij aankan. Hij speelt Will Randall, die op een avond een wolf omverrijdt. Will denkt dat hij het beest gedood heeft maar als hij het aan de kant wil slepen, wordt hij plotseling gebeten. Dat vanaf die nacht zijn hele leven zal veranderen, is iets wat we u waarschijnlijk niet moeten vertellen.