WIE IS VAN DEN BUDENMAYER?

Raadsels op Kieslowski-c.d.'s

Rond de persoon van Krzysztof Kieslowski hangt een bijna ondoordringbare waas van mysterie, kunstmatig in stand gehouden door de meester himself. Eén van die mysteries is ongetwijfeld Van den Budenmayer, een componist wiens muziek sporadisch opduikt in de scores van zijn films.

Vaste componist van Kieslowski is de Poolse musicus Zbigniew Preisner, die hij in 1983 ontmoette en voor wie hij sinds Sans Fin (1984) elke film van een soundtrack heeft voorzien. Hoogtepunt van deze samenwerking is zonder twijfel Le Décalogue (1988-1989), een filmreeks rond de tien geboden.

Op verschillende van de soundtracks voor films van Kieslowski staat ook muziek van een zekere Van Den Budenmayer. Afgaande op de datering van zijn Concerto in mi klein op de score van La Double Vie de Véronique (1991), moet deze componist zo rond het eind van de achttiende en het begin van de negentiende eeuw hebben geleefd. Opzoekwerk in verschillende gezaghebbende volumes over klassieke muziek gaf weinig hoopgevende resultaten: Van Den Budenmayer is volslagen onbekend, geen enkele encyclopedie vermeldt zelfs een naam die ook maar in de verste verte op die van Van Den Budenmayer lijkt. De hulp inroepen van enkele platenzaken gespecialiseerd in klassieke muziek bleek eveneens maar weinig te helpen: ook zij hadden nog nooit van ene Van Den Budenmayer gehoord. Sterker nog: zij wisten te vertellen dat al vele tientallen klanten hen naar meer informatie over de componist hadden gevraagd en dat platenmaatschappijen hen telkens hetzelfde antwoord gaven: 'Van Den Budenmayer? Ja, het kan wel zijn dat zus of zo op die of deze c.d. staat, maar meer kunnen wij u daar toch niet over zeggen.' Noppes dus.

Hier houdt het mysterie niet op. Het had natuurlijk altijd gekund dat Preisner ergens in een oude bibliotheek half vergane partituren van ene Van Den Budenmayer had ontdekt en die nu systematisch gebruikte op al zijn soundtracks. Maar er zijn sporen die in een andere richting wijzen.

Op de soundtrack van Trois Couleurs: Rouge (1994) vinden we twee werken van Van Den Budenmayer: Do Not Take Another Man's Wife Part I en II. Zoals altijd gelijken ze erg op de muziek van Preisner zelf. De kleine lettertjes vermelden dat deze muziek aanvankelijk werd uitgegeven bij Amplitude. Wat schetst onze verbazing wanneer we ontdekken dat de soundtrack van Le Décalogue inderdaad bij Amplitude in Parijs is uitgegeven en we de twee stukken muziek hierop terugvinden (bij het negende gebod) plus nog twee andere bewerkingen van hetzelfde thema, maar nu met de vermelding dat ze het werk zijn van niemand anders dan Zbigniew Preisner himself?

Een vreemde zaak, niet? Is Van Den Budenmayer gewoon Zbigniew Preisners alter ego? Is hij dan toch niet de schier onbekende componist voor wie velen hem houden? Of is dit alles gewoon een grap van (en hier komen we bij de kern van de zaak) Krzysztof Kieslowski? Liefhebbers van zijn films weten immers al lang dat hij niet vies is van inside jokes! Een kant en klaar antwoord is er voorlopig niet, maar er is meer dan één teken aan de wand dat de oplossing niet zo voor de hand liggend is als ze wel lijkt. Wordt ongetwijfeld vervolgd!