Ondanks het feit dat de twee boeken die van hem tot dusver werden verfilmd uitgesproken niet-sciencefiction zijn, valt Ballard wel onmiskenbaar onder deze categorie. Ballard werd geboren in 1930 en behoort dus tot dezelfde generatie sf-schrijvers als Clarke, Wyndham en Heinlein, maar terzelfdertijd kan hij onmogelijk in hetzelfde vakje worden ondergebracht.
De bekende en beminde thema's van de populaire sf, zoals ruimtereizen, tijdreizen en buitenaardse beschavingen gaat Ballard namelijk categoriek uit de weg, iets wat uiteraard niet altijd in goede aarde valt bij de lezer van harde sf. De thema's die Ballard nog het meest aanspreken zijn rampen en decadentie. De aandacht gaat zeer vaak uit naar een apocalyptische wereld, waarin de mensheid het slachtoffer dreigt de worden van een walgelijke evolutie (of devolutie). Zware kost, waarvan zelfs sporen in Crash zijn terug te vinden.
De Brit James G. Ballard ontdekte het genre sf in de vroege jaren vijftig. Hij begon met het schrijven van korte verhalen, die sedert 1956 werden gepubliceerd in allerhande gespecialiseerde bladen. Zijn eerste roman, The Wind From Nowhere, schreef Ballard in twee weken in 1962. Het succes van dit boek maakte van hem een fulltime sf-schrijver, met werken als The Drowned World (1962), The Burning World (1964) en The Crystal World (1966).
Ballard keerde echter steeds opnieuw terug naar het formaat van het kort verhaal. Velen vinden hem dan ook beter als auteur van korte verhalen dan als romanschrijver. De jaren zestig en de vroege jaren zeventig kenden de publicatie van talloze collecties, zoals The Voices of Time (1962), The Four-Dimensional Nightmare (1963) en The Terminal Beach (1964). In alle keerden Ballards lievelingsonderwerpen (betonnen jungles, verlaten nachtclubs, militair en industrieel puin) overvloedig terug.
De jaren zeventig betekenden voor Ballard een experimentele blik op de zieke menselijke psyche, met als hoogtepunt Crash (1973), Concrete Island (1974) en High-Rise (1975). Hierna keerde Ballard alweerd terug naar het kort verhaal met bundels als Low-Flying Aircraft (1976) en Myths of the Near Future (1982). Tussendoor schreef hij zelfs een heus fantasy-epos, The Unlimited Dream Company (1979), op de voet gevolgd door een relatief conventionele sf-roman, Hello America (1981).
Ballards bekendste en meest verkochte boek is ironisch genoeg zijn minst fantastisch getinte roman. Empire of the Sun (1984) is gebaseerd op zijn eigen jeugdervaringen in het vijandige Japan tijdens Wereldoorlog II. Het werk werd verfilmd in 1987 door Steven Spielberg. In 1991 schreef Ballard ook vervolg op dit boek, The Kindness of Women, een zeer autobiografisch werk met een tijdspanne van vijftig jaar. Tussendoor experimenteerde Ballard met nieuwe genres: The Day of Creation (1987), een psychologische avonturenroman in Afrika en Running Wild (1988), een novelle over een moord in de Thames vallei.