THE HUNCHBACK: GOTISCHE ONDERBOUW

Grandeur van licht en kleur

Hoewel sommige Amerikanen niet opgetogen zijn met het Franse verhaal van Victor Hugo, en anderen de zogenaamde 'Disneyficatie' van de Notre Dame tot een cartoonachtig sprookjeskasteel afkeuren, is The Hunchback of the Notre Dame toch ontegensprekelijk een kathedraal van een tekenfilm.

Naast de misvormde Quasimodo wordt de hoofdrol in deze prent vertolkt door het monumentale hart van het middeleeuwse Parijs op het Ile de la Cité: de Notre Dame. En in tegenstelling tot de geformuleerde kritiek krijgen we hier de gotiek in volle glorie en in al zijn typische facetten. Met behulp van briljante computertechnieken krijgt de toeschouwer de indruk in het echte monument rond te dwalen. 'Les piliers sont des larges troncs, au faite desquels les gerbes de nervures se croisent ainsi que des branchages chargés de ténèbres (...)' schreef Victor Hugo vorige eeuw. Tussen dat immense zuilenwoud door verschijnen bliksemsnel maar zeer indringend enkele architecturale details zoals de kruisribgewelven, de zuilbeelden in de portalen (hun weergave is meer dan waarheidsgetrouw!), het stenen kantwerk van de fialen, de majestatische kathedraaltrappen, de twee klokketorens, de massieve dakconstructie geflankeerd door het systeem van luchtbogen en steunberen en natuurlijk niet te vergeten de goddelijke waterspuwers.

Het impact van dit soort beelden op de middeleeuwse mens was groter dan wij ons nu voorstellen. 'Im Amfang war das Bilt'. Meer nog dan woorden werd het hart van de toenmalige mens aangesproken door de visualisering van de bijbelse taferelen, waarmee zij ten zeerste vertrouwd waren. De beleringstechniek die hierachter schuil ging, had tot doel door te dringen tot het brede publiek. Vandaar ook de imposante weergave in de film van licht en kleur. Een kathedraal in al zijn geledingen was een weerspiegeling van het bovenaardse paradijs. Dat gevoel overvalt ons ook even op het ogenblik dat Esmeralda als nietig wezen in de hemelse weerspiegeling staat van één van de rosassen in het transept. Middeleeuwers bewonderden de zuiverheid en de waarde der materialen. De gebrandschilderde glas-in-loodramen met hun juwelige kleuren tintelden van glorieus licht en moesten de mens tot ingetogenheid aanzetten. In dat opzicht is het mobieltje van Quasimodo, waarvoor Esmeralda veel bewondering heeft, al even veelzeggend.

De Parijse kathedraal is in de geschiedenis van de gotische bouwstijl niet als een 'pionier' te bestempelen zoals Chartres of Reims, maar is vooral belangrijk omwille van de doorslaggevende manier waarin in dit bouwwerk het systeem van stabiliteit werd verbeterd. Men wilde steeds hoger, steeds fijner werken. Wanden leken wel flinterdun en waren schitterende lichtvuren (door de glasramen) maar technisch bracht dit drukproblemen mee. Instortingen zetten architecten ertoe aan gewelven te verzwaren en luchtbogen en steunberen aan de buitenzijde op te trekken ter ondersteuning van de wanden. Ook dat systeem werd prachtig geïntegreerd tijdens de song waarbij Quasimodo lonkt naar de spelen op het kathedraalplein en intussen langs deze bouwelementen slingert. Verbaast het nog dat op de recente Internationale Biënnale voor Achitectuur in Venetië de Verenigde Staten officieel vertegenwoordigd werd door The Walt Disney Company?