Victor Hugo werd in 1802 geboren in een familie met een militaire achtergrond. Op zijn twaalfde scheidden zijn ouders en hij ging met zijn moeder in Parijs wonen, waar hij op 20-jarige leeftijd zijn literair magazine Le Conservateur Littéraire oprichtte. Hij publiceerde ook zijn eerste gedichtenbundel, Odes et Poésies Diverses. In die periode trouwde hij met zijn jeugdliefde Adèle Foucher. Hugo schreef verschillende romans en poëziebundels, wat hem tot een voortrekker van de Franse romantiek maakte. Hugo's dramatisch debuut was het onspeelbare Cromwell, dat definitief een einde maakte aan de strakke, klassieke versregels.
Zijn klassiek geworden roman Notre Dame de Paris schreef Hugo in 1831, op zijn 28e. Enerzijds, omdat hij het geld nodig had voor zijn zwangere vrouw en vier kinderen. Anderzijds, omdat hij een keikop was. Hij wilde namelijk in navolging van Walter Scott de ideale roman schrijven, een roman die tegelijkertijd drama en epos zou zijn: 'pittoresque, mais poétique; réel, mais idéal; vrais, mais grande.' Hugo schreef met Notre Dame de Paris niet alleen een historische roman, maar ook een ideeënroman, een poëtische roman, en voegde genoeg melodrama in zijn roman om het pubiek geboeid te houden. Ten slotte stelde hij zich tot doel de schoonheid van de gotiek in zijn roman te verwerken.
Het verhaal doet de ronde dat Hugo Notre Dame de Paris schreef in zes maanden tijd. De 200.000 woorden tellende roman zou neergepend zijn uit één enkele pot inkt. Momenteel werden er meer dan 400 edities van de roman gedrukt. Notre Dame de Paris werd vertaald in tientallen talen: onder meer in het Nederlands, Deens, Russisch, Portugees, en zelfs in het Koreaans en Chinees. In het Engels luidde de vertaling eerst Our Lady of Paris; later werd die gewijzigd in The Hunchback of Notre Dame (1833).
Terwijl de roman een groot succes werd, ging het met het privé-leven van Hugo bergaf. Adèle Hugo, zijn frêle jeugdliefde, werd verliefd op zijn beste vriend. De nasleep van die persoonlijke tragedie tekende zijn later, meer melodramatisch, werk. Hugo werd in 1841 verkozen tot de Académie Francaise en ging later in de politiek. In 1851 verbleef hij, op de vlucht voor het regime van Napoleon, een tijdlang in België. Hij bleef in ballingschap tot 1870 en schreef in die periode vooral politiek werk en sombere gedichten.
In 1862 voltooide Hugo zijn tweede meesterwerk: Les Misérables, dat op een gigantisch succes kon rekenen. Het was Hugo's kijk op de eeuwige menselijke strijd tussen goed (verpersoonlijkt in de figuur van Jean Valjan) en kwaad (inspecteur Javert) - een sociaal drama met diepmenselijke inslag. Verfilmingen volgden onder meer in 1935, 1952, 1957 en 1978. Hugo stierf twintig jaar later (1885) als een held en werd begraven in het Pantheon te Parijs. Zijn meest illustere creatie, Quasimodo, leeft voor eeuw verder.