OVERZICHT 1996: ACTIE/THRILLER

Cliché's bij de vleet

Wat orde brengen in een overzicht van de actiefilms en thrillers van het afgelopen jaar is geen sinecure. Het genre is met ontploffen bedreigd door een acuut geval van overbevolking. Zelden werd er zoveel van hetzelfde gemaakt.

En zelden was het niveau ook zo slecht. Hollywood is een besmette fabriek van actie, geweld en spanning geworden. De producten zijn navenant: maatwerk vol cliché's, afgezaagde formules en ingetrapte deuren. De meeste actie-thrillers van dit jaar waren weinig origineel. In één adem te noemen wegens absoluut te verwaarlozen: Fair Game (Cindy Crawford valt van haar catwalk), Money Train (Snipes mist zijn metro), Broken Arrow (John Woo goes Hollywood), Critical Decision (waar is Steven Seagal gebleven?) en The Glimmer Man (hier is hij). Je bekeek ze, zag dat het slecht was, en vergat.

Met iets meer dan gewone interesse was het toch uitkijken naar de Grote Actiefilms. Geen Die Hard dit jaar, maar een mooi alternatief: The Rock van reclamefilmer Michael Bay met Nicolas Cage en Sean Connery in één van de spannendste films van het jaar. Eraser (met Arnold Schwarzenegger, van Chuck Russell) ontgoochelde zwáár en Arnie mag op zijn blote knieën bidden dat er ooit een Terminator 3 zal komen). Van de zomerblockbusters waren (hoe plat commercieel ook) Twister van Jan de Bont en Mission: Impossible van Brian De Palma en met Tom Cruise best te genieten. De verrassing kwam op het einde van het jaar, toen Sylvester Stallone met zijn Daylight op kwam draven: een rampenfilm uit de oude doos. Maar het werkte wél. Wat ons betreft de beste actie van het jaar.

Voor die eer kwam het nieuwe Van Damme vehikel Sudden Death (Die Hard in een ijshockeystadion, om ook eens weinig origineel te zijn) absoluut niet in aanmerking, net als J.C.'s tweede film dit jaar: zijn regiedebuut The Quest, een zogenaamd vechtersepos. Dan wisten we dat Jackie Chan-ding, Rumble in the Bronx, nog veel meer te appreciëren. Zuiver op de graad, knap gefilmd en bovendien nog grappig ook.

Het betere actiewerk was dit jaar te zien in Heat, een unieke samenwerking tussen regisseur Michael Mann, Robert de Niro en Al Pacino. Volgens velen leverden zij het beste gangsterepos sinds De Palma's The Untouchables. Bound was dan weer de meest gepolijste thriller van het jaar: schitterende fotografie, vernuftige regie en een verhaal om de vingers bij af te likken.

Maar de trend van 1996 was dat van het cliché. Neem nu The Substitute, een uit de hand gelopen doorslag van films genre Dangerous Minds, Stand and Deliver, Lean On Me, Teachers en Dead Poets Society. Copycat rook ook al naar eerder gezien, net als Diabolique (maar dat was dan ook een remake, sorry), The Juror, The Final Cut en Fled. Cutthroat Island van Renny Harlin was niet zo'n geslaagde poging om het lang vergane piratengenre nieuw leven in te blazen. Harlin mocht trouwens met z'n ook al matig The Long Kiss Goodnight het filmjaar slaapwel kussen. Een onrustige nacht, waarschijnlijk.