Hoewel een mens na lange jaren van goedkope pulp het tegendeel zou kunnen geloven, is intelligente sci-fi geen contradictie in terminis. Wat Kubrick anno '68 met 2001 uit zijn hoge hoed toverde, blijkt vandaag de dag met enige goede wil nog steeds perfect mogelijk.
We hebben het hier over twee staaltjes virtuoze sciencefiction die alle conventies van het genre omzeilen om stimulerend materiaal te creëren dat zowel ontspant als aan het denken zet. Enerzijds was er Strange Days, een fin-de-siecle epos over het verval van de waarden, knagend racisme en verleidelijk escapisme. De film maakte absoluut geen brokken aan de kassa, maar niemand die de prent zag kwam er onberoerd weer buiten. Anderzijds, en vooral, was er Twelve Monkeys van de hand van de visionaire Terry Gilliam. In zijn grauwe toekomstschets vervaagt de grens tussen heden en verleden en tussen werkelijkheid en fantasie. Een film die zijn tijd ver vooruit is.
Uiteraard stond 1996 bol van de CGI-festijnen. Goed nieuws ongetwijfeld voor wie het visueel graag wat mooier mag, maar dat mag dan niet ten koste van het verhaal gaan, een tendens die we te vaak zagen in het afgelopen jaar. De eerste helft van het jaar kende de releases van visueel verbluffende spektakels als Mortal Kombat, Jumanji en Virtuosity, hoewel geen enkel van de drie daarbuiten veel te vertellen had. Tijdens de filmzomer werden naar gewoonte de grote kanonnen losgelaten: het langverwachte Independence Day, drakenspektakel Dragonheart en big budget B-film Escape From L.A. Ook hier geldt: mooi om naar te kijken, maar daar blijft het dan ook bij.
Over naar het animatiefront, dan maar. Liefst twee nieuwe Disney-tekenfilms sierden de doeken van het Vlaamse land: Toy Story, 's werelds eerste volledig computergenereerde animatiefilm, en het klassieke animatie-epos The Hunchback of Notre Dame, waarin Quasimodo en co onze collectieve harten braken. En voor wie dat niet volstond waren er kleinschaliger projecten als A Goofy Movie en Pietje Kortstaart. Ten slotte was 1996 ook een mooi jaar voor het niet kapot te krijgen stopmotion procédé. Naast de derde aflevering in de Wallace & Gromit reeks, was er Henry Selicks voortreffelijke James & The Giant Peach, dat van stopmotion en CGI een uniek geheel maakte.
Volledigheidshalve vermelden we nog de grootste sci-fi flops van het jaar, die hun beloftevolle potentieel niet konden omtoveren tot kwalitatieve cinema: decolletéfestival Barb Wire met Pamela Anderson Lee, CGI-ramp Lawnmowerman 2: Beyond Cyberspace, familiefantasy Loch Ness en Phillip Dick-adaptatie Screamers.
1996 bracht veel, en vooral dank zij bravourestukjes Strange Days en Twelve Monkeys zelfs goeie sci-fi voort. Een trend die voor 1997 zonder enige twijfel zal worden verdergezet.