OVERZICHT 1996: SOUNDTRACKS

Much Ado About Nothing...

1996 was al bij al een filmjaar waarbij de mussen door het dak zakten. Nooit eerder viel de keuze voor een avondje film zo moeilijk uit, want meestal bleek het kiezen tussen erbarmelijk of banaal. Ook de filmmuziekreleases in 1996 konden ons niet onverdeeld gelukkig stemmen. Aan de ene kant kenden dit jaar een ongeziene hoeveelheid oudere scores eindelijk hun eerste cd-release; anderzijds was het aanbod aan nieuwe, originele muziek in 1996 maar schraal. Nog nooit waren er zo weinig kandidaten voor een filmmuziek top-10 van het jaar. In alfabetische volgorde, zoals altijd, volgt hier een overzicht van de tien muzikale hoogtepunten van 1996.

Van Randy Edelman kregen we muziek te horen in Diabolique, het Van Damme-misbaksel The Quest, de Stallone-flik Daylight en het fx-gedrocht Dragonheart. Voor Dragonheart schreef Edelman een magische score met een betoverend thema. Zijn muziek doet soms terugdenken aan wat James Horner voor Casper schreef of aan zijn eigen muziek voor Last of the Mohicans en The Indian in the Cupboard. Jammer alleen dat Edelman het niet kan laten het orkest aan te vullen met synthesizers. Wat minder elektronica zou de score ongetwijfeld ten goede zijn gekomen.

Voor de Merchant-Ivory-productie Feast of July (die in België een heel beperkte release kende en bijna onmiddellijk op video verscheen), schreef de Poolse componist Zbigniew Preisner één van zijn mooiste scores. Het tedere hoofdthema dat voortdurend terugkomt, is een ohrwurm van jewelste en blijft nog dagen nadat je de film hebt gezien door je hoofd jagen. Op de soundtrack staan ook de volksdansen die Rachel Portman voor deze film componeerde.

Voor de Disney-film The Hunchback of Notre Dame schreef Alan Menken zijn mooiste score ooit, met impressionante carrilon-, orgel- en koormuziek en prachtige songs. Niet zo bombastisch als Pocahontas of Aladdin, maar duizend keer zo mooi. De teksten van Stephen Schwartz zijn soms spitsvondig ('A Guy Like You'), soms wat te zeemzoeterig ('God Help The Outcasts'), maar de schitterende uitvoeringen maken veel goed. Nu al zien we met begerige oren uit naar hun volgende project: Hercules.

De grootste zomerteleurstelling, Independence Day, kreeg een bombastische score mee van David Arnold, die hiermee tekende voor zijn vierde project. Een niet altijd even goede opname, pover samenspel van het orkest en het ontbreken van belangrijke stukken muziek op de cd, maken van de ID4-soundtrack een soms irriterende luisterervaring, maar de patriotische thema's zijn meeslepend en de actiemuziek impressionant (edoch niet bijster origineel). Maar de aangekondigde dubbel-cd met de volledige score laat wel op zich wachten. Voorlopig nog niet kopen dus, dat onding dat je in de platenwinkel aantreft.

De grote filmmuziek-trend van 1996 bleek de elektrische gitaar te zijn. Bij het minste beetje actie kon je het instrument boven het orkest uit horen gaan. Waren we echt de enige die vonden dat daardoor prachtige scores als Phenomenon, Twister, Eraser, Heat, Mr Holland's Opus, Chain Reaction, Sleepers, A Time to Kill... gewoonweg geruïneerd werden? Blijkbaar niet, want dat was bijvoorbeeld de reden waarom Alan Silvestri's muziek voor Mission: Impossible in extremis werd vervangen door een score van Danny Elfman. Een goede zaak overigens, want niet alleen is Elfmans versie van Lalo Schifrins onsterfelijke tv-thema de meest dynamische uitvoering die we ooit mochten horen, ook z'n eigen spaarzame gebruik van underscore is weergaloos. En de keuze om geen muziek te zetten op de centrale inbraakscène was geniaal.

In de Belgische zalen waren dit jaar drie films te zien met muziek van Patrick Doyle: A Little Princess, Mrs Winterbourne en Sense and Sensibility. Voor de soundtrack van die laatste componeerde Doyle twee liederen voor de jonge sopraan en rijzende ster Jane Eaglen en heerlijk Engelse muziek voor de underscore. Het landelijke Devonshire en de donkere stad London worden op een fascinerende manier met twee totaal verschillend georkestreerde motieven gecontrasteerd.

How To Make An American Quilt, de oersaaie feministische film met Winona Ryder, had ook één van de mooiste scores van het jaar. Thomas Newman componeerde muziek in de stijl van zijn americana-score voor Little Women (ook al met Winona Ryder) en de ambient-tonen van Fried Green Tomatoes. Heel zachte motieven en wonderlijke melodiën en een thema dat geheid een trailer-favoriet zal worden. Andere films met muziek van Newman waren Phenomenon en Unstrung Heroes.

John Williams, na twee jaar druk in de weer te zijn geweest aan zijn symfonie voor trompet en een fagot-concerto ('Five Sacred Pieces'), schreef drie scores dit jaar: voor Sabrina, Nixon en Sleepers. Vooral Nixon trok onze aandacht, want de soundtrack voor deze film was de eerste enhanced-cd soundtrack ooit (drie kwartier muziek plus een cd-rom gedeelte met de volledige trailer, gefilmde interviews met Williams en regisseur Oliver Stone en veel informatie). De score die Williams voor Nixon componeerde maakte eveneens een diepe indruk. De muziek voor Nixons ontmoeting met Mao hoort bij het allerbeste dat Williams ooit heeft gecomponeerd.

Twister, nog zo'n oervervelende film die nauwelijks een halve ster waard was, was eigenlijk maar voor twee redenen een bezoek aan je lokale bioscoop waard: de knappe special-effects (hoewel 90% al in de trailer te zien was) en de muziek (maar in dat geval had je je beter meteen de score aangeschaft). De muziek die Mark Mancina voor Jan de Bonts wind componeerde was dé superieure actiescore van 1996: drie prachtige thema's (voor de hoofdpersonages, de orkanen en de acties), knap orkestwerk en een ongeziene dynamiek maken van deze muziek één van de beste actiescores sinds James Newton Howards muziek voor Waterworld. Een score waar je naar luistert en blijft naar luisteren.

Als hekkensluiter is er nog de meesterlijke score van Richard Robbins voor de niet zo meesterlijke film Surviving Picasso, opnieuw van Merchant-Ivory. Zoals altijd bij Robbins is ook hier de score opgebouwd uit repititieve motieven waarop subtiele variaties worden uitgevoerd. Het instrument dat hier de bovenhand haalt is de gitaar, waarmee Picasso's Spaanse achtergrond wordt benadrukt. Richard Robbins zag al twee vorige Academy Award-nominaties niet in een oscar omgezet worden (voor Howard's End en The Remains of the Day); hopelijk is het dit jaar anders.

In augustus overleed componist en producent Miles Goodman. Hij was 47 jaar oud. Goodman was vooral bekend voor zijn scores voor The Muppet Christmas Carol, Housesitter, Footloose en de underscore voor Little Shop of Horrors. Legendarische oudere scores die in 1996 voor het eerst op cd verschenen waren The Black Cauldron (Elmer Bernstein), Poltergeist (Jerry Goldsmith), Testament (James Horner), The Sea Hawk (Korngold), The Keys of the Kingdom (Alfred Newman), een dubbel-cd van Max Steiners Gone with the Wind, de complete scores van John Williams' 1941, E.T. en The Poseidon Adventure plus een schitterende anthologie van 30 jaar Star Trek.

Een bijzondere vermelding verdient Michael J. Lewis. Het werk van deze Britse componist kende dit jaar een revival met de release van het compilatie-album Orchestral Film Music. Gramaphone noemde deze dubbel-cd 'de beste filmmuziek-compilatie ooit', Soundtrack! had het over een cd met de 'beste filmmuziek van de laatste 25 jaar'. Music From The Movies ten slotte schreef: 'koop je maar één soundtrack dit jaar - koop dan deze!'. En het waren geen loze woorden. Voor het eerst zijn stukken uit de originele scores voor Julius Caesar, The Medusa Touch, The Naked Face, The Passage, The Hound of The Baskervilles en vele andere op cd verkrijgbaar. Zonder twijfel één van de belangrijkste filmmuziekreleases van het decennium.

Een filmmuziek jaar om duimen en vingers aan af te likken zullen we het niet noemen, maar in dit overzicht vindt u heus wel wat degelijke muziek. Dat grote namen zoals John Barry, Michael Kamen en Jerry Goldsmith ontbreken is jammer maar niet meer dan norm aal. John Barry schreef dit jaar alleen een Dances of Wolves-kloon voor The Scarlet Letter, Jerry Goldsmith schreef een paar uitwisselbare actiescores voor inferieure dingen als Chain Reaction en Executive Decision en Michael Kamen had alleen maar het matige Mr Hollands Opus om mee uit te pakken. Over Hans Zimmer willen we het niet eens hebben. Volgend jaar beter? Dat hopen we van harte.