THE PORTRAIT OF A LADY

De muziek van Kilar

Donkere gezichten. Glanzende ogen. Armen die elkaar omhelzen. Een waas van erotiek en mysterie, dat verbeelden we ons wanneer we luisteren naar Wojciech Kilars muziek voor Jane Campions nieuwste film, The Portrait of a Lady. De film zelf hebben we nog niet gezien, maar achter dit soort muziek kan alleen maar adembenemende cinema schuil gaan.

Wojciech Kilar kiest zijn projecten streng en met oog voor detail. De laatste zes jaar heeft hij slechts drie scores geschreven: macaber gotisch koorwerk voor Bram Stoker's Dracula (1992), door Shubert-geïnspireerd minimalistisch strijkmuziek voor Roman Polanski's zwaar onderschatte Death and The Maiden (1995) en nu dus voor The Portrait of a Lady.

Kilar werd vijfenzestig jaar geleden geboren in Lwów, Polen. Hij studeerde piano en compositie aan het conservatorium van Katowice. Kilars oeuvre omvat vooral concertwerken. Filmmuziek schreef hij vooral voor Andrzej Wajda en Krzystof Zanussi. Op dit moment woont Kilar in Parijs. De muziek van Kilar balanceert steevast op de flinterdunne rand tussen traditionele filmmuziek en hedendaagse avant-garde concertcompositie. Zijn scores zijn meestal monothematisch en geconstrueerd als een kader omheen de film. Kilar ontdoet zich van het Wagneriaanse leitmotief als topicaal element binnen de score en vervangt dit door een gelaagde orkestratie. De coherentie van het drama wordt ondersteund door het repetitieve element, dat als een klimplant over de beelden heen groeit.

De score van The Portrait of a Lady is opgebouwd rond drie werken van Shubert: het derde en vierde impromptu, zonder veel glans op de soundtrack uitgevoerd door Jean-Yves Thibaudet, en het strijkkwartet in re klein uit Death and The Maiden, bijzonder vinnig gebracht door het Brindisi-kwartet. Voor zijn eigen muziek gaat Kilar niet te leen bij deze stukken, noch thematisch, noch wat de orkestratie betreft. Zijn muziek probeert een omgeving te scheppen waarin Shuberts grillige muziek zich kan bewegen en uitleven. Hiervoor doet Kilar een beroep op een strijkensemble, aangevuld met fluiten en cello's. De Oost-Europese orkestratie creëert een warme sfeer die broeit en hijgt en hunkert maar steeds weer terugvalt op hetzelfde motief. Het hoogtepunt is de dertiende track op cd: Love Remains, een piano-renditie van het hoofdthema. Dit is magistrale muziek waar je naar blijft luisteren.