PORTRET FERDINAND BORDEWIJK

De man met karakter

Sinds vorige week kan u gaan kijken naar de Nederlands-Vlaamse productie Karakter met onze Jan Decleir en de Nederlander Fejda Van Huet in de belangrijkste rollen. De film zelf is gebaseerd op werken van de Nederlandse auteur Ferdinand Bordewijk, die we ter gelegenheid van de release in de schijnwerpers zetten.

Bordewijk werd eind vorige eeuw - in 1884 om precies te zijn - geboren als Ferdinand Johan Wilhelm Christiaan Karel Emil Bordewijk in Amsterdam. In 1919 kreeg hij de vergunning om zijn zes voornamen te beperken tot de eerste. Hij studeerde rechten aan de Leidense universiteit en kwam als junior terecht op een relatief groot advocatenkantoor in Rotterdam. Meteen ook dezelfde carrière als het hoofdpersonage uit de film zelf en het zal niet bij deze ene gelijkenis blijven.

Bordewijk debuteerde in 1919 met drie bundels Fantastische Vertellingen en zeven jaar later verscheen met Rood Paleis zijn eerste langere roman. Met het werk Rood Paleis verscheen zijn eerste echte langere roman, waarin de korte, kernachtige en bijna bijtende stijl langzaam maar zeker plaats ruimde voor een bredere volzin. Een trend die met de romans Doopvont en Tijding van Ver alleen maar bevestigd werd. De novelle Dreverhaven en Katadreuffe, waarop het filmscenario is gebaseerd, verscheen in 1928 voor het eerst in De Vrijheid. Later werkte hij het uit tot de roman Karakter, die voor het eerst in boekvorm verscheen bij Nijgh & Van Ditmar.

Qua stijl wordt Bordewijk vaak vergeleken met Willem Elsschot als vertegenwoordigers van 'De Nieuwe Zakelijkheid' in de literatuur. Kenmerkend zijn de korte, kernachtige stijl en het stadsmilieu waarin de verhalen zich telkens afspelen. Ook Karakter is daar een schoolvoorbeeld van: typische situaties met advocaten, architecten en andere zakenlui, bijna steeds gesitueerd in de stad.

Twee keer werd Bordewijk bekroond voor zijn ganse oeuvre. In 1953 ontving hij de P.C. Hooftprijs en in 1957 de prestigieuze Constantijn Huygensprijs van de bekende Jan Campert-stichting. Bordewijk stierf uiteindelijk op 81- jarige leeftijd in 's Gravenhage.

Karakter wordt in het algemeen beschouwd als één van de beste werken van Bordewijk en daarom is het des te jammer dat de gelijknamige verfilming van Mike Van Diem niet op alle vlakken geslaagd is. En dan denken we niet alleen aan de vertolkingen van Jan Decleir en Fedja Van Huet. De film geeft daarentegen wel vrij goed de sfeer mee van het Nederlandse stadsmilieu in de jaren dertig en is op dat vlak allicht het meest geslaagd als verfilming van een roman. En we menen dat ook Ferdinand Bordewijk zelf het met deze kritische analyse eens zou zijn.