Het wordt steeds moeilijker voor de distributeurs (Progrès, Cinélibre of CNC) om sommige films nog in de zalen te krijgen. Samen met het Brugse Cinema Novo Filmfestival biedt Focus op het Zuiden voor de gewone toeschouwer een unieke kans om op een comfortable manier kennis te maken met een andere soort van films. Over dit en nog veel meer hadden we een diepgaand gesprek met Marc Boonen, organisator van de Focus, in het cultuurcentrum de Warande in Turnhout.
MOVIE: Hoe is Focus op het Zuiden ontstaan?
MARC: Jaren geleden was er een cyclus van films te zien komende uit de derdewereldlanden in het cultureel centrum de Warande. Dit werd georganiseerd door de stedelijke raad voor ontwikkelingssamenwerking van Turnhout. De vertoningen gebeurden niet in optimale omstandigheden (16mm, harde stoelen,...). Elk jaar werden er ongeveer drie of vier films vertoond. Er is een periode geweest dat mensen zich niet stoorden aan de mindere omstandigheden waarin ze een film konden zien. De huidige toeschouwer wil een goed scherm, gemakkelijke zetels en een goede projectie. Na verloop van tijd is deze mooie cyclus een stille dood gestorven omdat het publiek stilaan andere eisen begon te stellen aan de accomodatie. Het stadsbestuur van Turnhout vond deze evolutie zeer spijtig en wenste de oprichting van een Turnhoutse versie van het Brugse Cinema Novo Filmfestival. Uiteindelijk zijn ze bij mij terecht gekomen omdat men wist dat ik een echte filmliefhebber ben.
Toen ben ik beginnen praten met de zaaluitbater van de Ciné Focus (één van de twee belangrijkste complexen in Turnhout) en met een aantal mensen van derdewerldorganisaties. Maar ook iemand als Bart van de Vogels heeft in het begin heel veel voor ons gedaan. Hij heeft ons wegwijs gemaakt in de Belgische filmwereld. De Focus op het Zuiden is heel bescheiden begonnen maar wel op een professionele basis. Je kunt wel stellen dat we toen een echt gat in de markt hadden gevonden. Er was nergens in de regio nog de mogelijkheid om Zuiderse films te bekijken in goede omstandigheden. We speelden een beetje in op onze eigen behoeften. We hebben ook getracht om vanaf het begin zeer nauw samen te werken met allerlei scholen uit de omgeving (in het dagelijkse leven geeft Marc Boonen zelf ook les). We organiseren speciale voorstellingen voor de jeugd. Dit is trouwens één van de grote pijlers van ons Festival. Elke nieuwe uitgave van het Festival betekende voor ons een uitdaging om het evenement nog beter uit te bouwen. Bij de eerste editie bestond de programmatie uit 12 films. Nu zijn dat er 38 films en hadden we 45 effectieve voorstellingen. Deze enorme evolutie komt er vooral door de positieve ondersteuning van de diverse overheden op stedelijk, provinciaal en Vlaams niveau.
Natuurlijk kan je niet zomaar de indrukwekkende inzet van talloze vrijwilligers wegcijferen. Maar ook mag het belang van sponsors niet vergeten worden. Het is dus een samenspel van verschillende factoren waardoor iets tot een succes maken. Vanaf de tweede editie kregen we stilaan ook meer respect van de verdeelhuizen voor datgene wat we deden. Gelukkig gaat ook de aandacht van de pers voor dit gebeuren in stijgende lijn.
MOVIE: Hoe is de relatie met de organisatoren van het Brugse Cinema Novo Filmfestival? Is er sprake van concurrentie?
MARC: Door de geografische afstand tussen Brugge en Turnhout zijn we op geen enkele manier concurrenten voor elkaar. Misschien is het wel juist dat Vlaanderen te klein is voor twee of drie van dergelijke initiatieven. Langs de andere kant kan je zeggen dat het de taak is van bepaalde festivals om de films naar de mensen te brengen. Er kan dus nooit genoeg belangstelling zijn voor films komende uit Afrika, Azïe en Zuid-Amerika. De speciale sfeer die altijd aanwezig is op dergelijke evenementen maakt dat mensen gemakkelijker de stap zetten om eens een niet-Amerikaanse film te gaan bekijken. Ik zou er persoonlijk geen enkel probleem mee hebben mocht men ook in Hasselt iets gelijkaardig als de Focus op het Zuiden willen oprichten. Al deze festivals zullen voor de Belgische verdeelhuizen een ondersteuning zijn om de alternatieve cinema een kans te geven. Deze kleinere firma's kunnen met hun films zonder de nodige hulp niet opboksen tegen de grote Amerikaanse mediacampagne's, maar toch durft niemand het aan om deze films uit te brengen. De risico's zijn vooral de kleinere distributeurs te groot om dergelijke producten uit te brengen. Wil je je film enige toekomst geven, dan ben je automatische verplicht om hem op de affiche te plaatsen in Gent, Antwerpen en niet te vergeten Brussel.
Het tijdstip waarop de film vertoond wordt speelt ook een immense rol. Zo werd bijvoorbeeld de Afrikaanse film Guelwaar in de Cartoons in Antwerpen alleen maar om vier uur in de namiddag vertoond. Voor de meeste films werkt de samenwerking tussen cineast, productiefirma, distributeur, zaaluitbater en het publiek prima. Maar voor de minder bekende films werkt dit niet en is de steun vanwege festivals absoluut noodzakelijk. Op Focus van het Zuiden hebben we een aantal films vertoond die vooraf nog niet te zien waren in België. Voor verdeelhuizen is het eveneens een goedkope manier om kennis te maken met bijvoorbeeld de recente Afrikaanse productie. In sommige gevallen wordt een film getest op een festival om te zien welke reactie hij uitlokt bij het aanwezige publiek. Een film als Village of Dreams is hiervan het beste voorbeeld. Tijdens de vertoningen op de festivals in Gent, Brugge en bij ons zat de zaal bomvol wat voor de distributeur betekent dat zijn film een commerciële toekomst heeft.
MOVIE: Hoe evolueren de bezoekersaantallen?
MARC: Vorig jaar hadden we Cyclo en Il Postino in onze programmatie gestoken en kenden we hiermee een geweldig succes. Er waren dan ook films waar geen kat op afkwam. Achteraf gezien was het een foute beslissing om bekende films te programmeren. Op die manier breng je het volledige aanbod uit zijn balans. Bij de laatste editie was de spreiding van het publiek veel beter. Alleen de films in de namiddag en de films in competie scoorden niet echt goed. In het totaal hadden we 2600 bezoekers. Zelfs voor een compleet onbekende prent als Floating Life kregen we behoorlijk wat bezoekers over de vloer. Dit is een verbetering omdat mensen dan kiezen voor een welbepaalde film omwille van het aantrekkelijke verhaal. Filmkijken wordt in de huidige context teveel beïnvloed door gigantische mediacampagnes.
MOVIE: Hoe wordt de programmatie opgebouwd?
MARC: Vooreerst maken we een selectie uit de films die in België reeds uitgebracht werden. We gaan ook veel naar buitenlandse festivals om onze competitie samen te stellen. Het is altijd een fascinerende opdracht om een volwaardig aanbod samen te stellen. Het Festival mag nooit een elitaire bedoening worden.
MOVIE: Welke is uw visie op de toekomst van Focus op het Zuiden?
MARC: We wensen niet direct meer films te vertonen. Onze zalencapaciteit moet wel verhogen zodat de toeschouwer nog meer kan kiezen. Teveel interessante films worden op hetzelfde ogenblik vertoond. Graag zouden we ook wat meer animatie brengen rond de vertoningen. Vooral het feestelijk karakter mag zeker nog versterkt worden door het uitnodigen van regisseurs enz.. Voor volgend jaar willen we zeker het probleem van de ondertiteling oplossen.