30 JAAR IMAX

The Imax Corporation

We hebben al jarenlang een schitterend Imax-theater in het Brusselse Kinepolis (en met schitterend bedoelen we het grootste Imax-doek in Europa), maar toch nog weten te weinig mensen het fijne van dit schitterend project. Een snelcursus Imax.

The Imax Corporation is een Canadees bedrijf dat in 1967 werd opgericht na het grote succes van de zogenaamde multi-screen filmvertoningen tijdens de wereldtentoonstelling Expo '67 in Montreal. Hieruit vloeide de zogenaamde Imax-film voort, waarvan de allereerste voorstelling plaats had in 1970, tijdens de wereldtentoonstelling in het Japanse Osaka.

Imax (een samenstelling van de woorden Image Maximale) is een procédé dat films van uitzonderlijk hoge scherpte en kleurenrijkdom projecteert op een reuzegroot scherm, en aldus de kijker vergast op een onvergetelijke, levensgrote ervaring, die hij in zijn echte leven wellicht nooit zal meemaken (bijvoorbeeld een vlucht in de Space Shuttle of een tocht door de Zuidpool). Die ervaring is doorgaans een natuurfilm (Yellowstone, Tropical Rainforest) of een snelheidsspektakel (Speed, The Sky Is The Limit) van 42 minuten, maar dat het formaat meer in huis heeft werd onder andere bewezen door de concertfilm The Rolling Stones At The Max, van dubbele speelduur, en de heuse speelfilm Wings Of Courage met Val Kilmer en Tom Hulce in een regie van Jean-Jacques Annaud.

Een Imax-film wordt opgenomen op een spoel ter grootte van twee 70mm-films bovenop elkaar. Traditioneel worden deze films geprojecteerd op een gigantisch vlak scherm, zeven verdiepingen hoog, of, zo wil de legende, twee tennisbanen groot. Door de jaren heen echter werden verschillende varianten op het procédé ontwikkeld. De eerste daarvan was Omnimax (officieel bekend als Imax Dome). In dit geval worden de films geprojecteerd op een halfrond met een diameter van 30m, met als voordeel dat de toeschouwer nog meer in het spektakel (en uit de banale werkelijkheid) wordt gezogen. De grootste Omnimax-koepel ter wereld bevindt zich in het Canadese Vancouver.

Een andere Imax-variant, die momenteel veel furore maakt, is de Imax-3D. Gelijkaardig aan de standaard Imax-voorstelling, maar met het grote verschil dat de kijker een virtual reality-achtig hoofdstuk op de ogen plaatst, dat de illusie creëert van drie dimensies. Imax-3D kende zijn wereldpremière in Vancouver op de wereldtentoonstelling van 1986 aldaar. Sedert 1995 rijzen de Imax-3D-theaters als paddestoelen uit de grond. De pioniers waren het Franse Futuroscope en het Sony-theater in New York, maar inmiddels zijn er al 27 dergelijke theaters wereldwijd, met nog 27 andere op komst, waarvan één in Antwerpen door de Franse mediagigant Gaumont.

De nieuwste ontwikkeling van The Imax Corporation heet Imax-PSE (Personal Sound Environment), een baanbrekend geluidsprocédé dat onlangs een debuut maakte in het Sony-theater in New York. Van Imax-PSE horen we in de toekomst ongetwijfeld nog meer.

Naast de ontwikkeling van bijzondere films en filmtheaters, houdt The Imax Corporation zich bezig met attracties, en die zijn onderverdeeld in twee categorieën. De Imax-ridefilm werd ontworpen door special effects-tovenaar Douglas Trumbull (2001: A Space Odyssey). Een Imax-ridefilm heeft plaats op een bewegend platform dat 18 stoelen bevat. Dit platform beweegt gesynchroniseerd met de bewegingen van een 35mm-film die aan 48 beelden per seconde wordt geprojecteerd op een halve sfeer van 180 graden. Momenteel zijn er 11 lokaties in de wereld waar Imax-ridefilms worden afgespeeld waarvan één het Britse Lincolnshire en twee in Frankrijk (in Labege en in Valenciennes, uitgebaat door Gaumont). In de loop van 1997 worden er nog tien geopend voor het publiek, waaronder ook weer één in Antwerpen. Enkele voorbeelden van ridefilms zijn Crashendo, Fun House Express en In Search Of The Obelisk.

De tweede categorie zijn de zogeheten Simulator Rides. De zitjes van de kijker bewegen in dit geval niet, maar de film in kwestie wordt op een reuzegroot halfrond scherm geprojecteerd. Net als de standaard Omnimax dus, maar dan in de vorm van een simulator. De Simulator Rides zijn relatief nieuw, en vindt men op dit ogenblik slechts op drie plaatsen in de wereld: Back To The Future The Ride speelt in Los Angeles, Californië en in Orlando, Florida; terwijl Phantasialand over de enige Europese Simulator Ride beschikt. Hier speelt de gloednieuwe produktie Asteroid Adventure, een samenwerking tussen Dream Quest Images, Landmark Entertainment en The Imax Corporation. Binnenkort gaat 's werelds eerste 3D Simulator Ride open in Las Vegas. De film in kwestie heet Race For Atlantis.

Al dat moois moet natuurlijk ook zorgen voor enig resultaat. In het technisch departement kreeg The Imax Corporation dit jaar de oscar voor Scientific Achievement. Bovendien waren ook twee Imax-films genomineerd voor beste korte documentaire (Cosmic voyage en Special Effects), iets dat nooit eerder gebeurde in de geschiedenis van het formaat. In de vorige 29 jaar waren nog maar twee Imax-films erin geslaagd een oscar-nominatie in de wacht te slepen.

Wat het publiek betreft zijn er schattingen dat meer dan een half miljard mensen een Imax-ervaring hebben ondergaan. In 1996 alleen zagen 65 miljoen mensen een Imax-produktie, en voor 1997 worden er zelf 70 miljoen verwacht. Om de interesse van het potentiële publiek te blijven prikkelen, moeten er constant nieuwe films worden ontwikkeld. Op dit ogenblik telt de catalogus Imax-films meer dan 125 verschillende films, gaande van dierendocumentaires (Weaving Ants, Beavers, The Last Buffalo) tot diepzeeschouwspelen als Into The Deep, The Living Sea en Titanica. The Imax Corporation heeft echter begrepen dat de toekomst van het procédé in sterke mate afhangt van het aanbod fictie op Imax-formaat (waarvan de eerdergenoemde Wings Of Courage de pionier was), want éénmaal iemand met het formaat heeft kennis gemaakt, zal de reden om terug te gaan sterker moeten zijn dan alleen maar het vooruitzicht aan mooie plaatjes. Dat een volgende productie een heuse Star Trek-aflevering op Imax-formaat zal zijn, belooft alvast veel goeds.