MUZIEK: MARVIN'S ROOM

Een dame achter het stuur

Er zijn weinig vrouwelijke componisten aan het werk in Hollywood. En als ze al aan de bak komen, dan moeten ze het meestal stellen met tweede- of derderangsbaantjes, zoals orkestreren of dirigeren.

Shirley Walker, die onder andere Danny Elfmans score voor Batman orkestreerde en dirigeerde, schrijft nu de muziek voor de Batman-animatieserie. Vorig jaar orkestreerde ze nog John Carpenters synthesizerherrie voor Escape from L.A.. Debbie Wiseman, die in 1993 doorbrak met haar prachtige score voor de T.S. Eliot-biografie Tom and Viv, componeert nu achtergrondmuziek voor Britse tv-series. Hetzelfde lot is ook Anne Dudley beschoren, die na enkele knappe filmscores (voor onder andere Buster en The Crying Game) nu vooral bekend is van haar muziek voor tv-series als Kavanagh QC, Anna Lee en Wooster and Jeeves. Laurie Johnson, die in de jaren zestig en zeventig bekend werd als dé componist bij uitstek voor B-films in het sciencefiction- en horrorgenre (zoals First Men in the Moon en Captain Kronos: Vampire Hunter) heeft sinds haar laatste score tien jaar geleden (voor It's Alive 3), hoegenaamd niets anders meer gedaan dan artikels schrijven en gastcolleges geven over filmmuziek.

De grote uitzondering op die regel lijkt de Engelse Rachel Portman te zijn, die met haar nieuwe score voor Marvin's Room eens te meer bewijst dat ze haar mannetje kan staan.

Rachel Portman werd bekend dank zij haar magistrale score voor de Britse E.M. Forster-verfilming Where Angels Fear to Tread (1991). Haar ervaring deed ze op met het schrijven van muziek voor verschillende Britse series (onder andere het sprookjesachtige The Storyteller) en tv-films. De score maakte een diepe indruk, omwille van de melodieusiteit, de knappe uitwerking van de twee centrale thema's en de voor filmmuziek unieke muziekbezetting. Het meest nog deed de score denken aan de erfenis van de Franse vader van de filmmuziek, Georges Delerue. Met elke volgende score bewees Rachel Portman dat ze van een heleboel markten thuis was en telkens weer wist ze met de gepaste muziek de juiste sfeer op te roepen. Er volgden onder andere de jazzy score voor het best aardige Johnny Depp-vehikel Benny and Joon (1993), de wondermooie muziek voor The Joy Luck Club (1993), het in ons land veel te laat gereleaste Sirens (1994), de saaie komedie Only You (1995), de kinderfilm The Adventures of Pinocchio (1996) en de Jane Austen-verfilming Emma (1996), waarvoor ze begin dit jaar een oscar voor beste muziek in ontvangst mocht nemen.

Typische Rachel Portmankenmerken zijn de sterk geaccentueerde houtblazerssectie, een voorkeur voor scherzo's en walsen, en een typisch Europese orkestratie, met 'harde' strijkers en een bescheiden orkestbezetting. Rachel Portman is een componist die, ook helemaal in de Europese traditie, al haar scores zelf orkestreert, iets wat je vandaag de dag alleen maar componisten als Jean-Claude Petit (Cyrano de Bergerac), Philippe Sarde (L'Ours), Ennio Morricone (The Mission), Luis Bacalov (Il Postino) en John Scott (20,000 Leagues under the Sea) ziet doen. Zelf je muziek orkestreren betekent vanzelfsprekend dat meer werk en tijd in de score zullen gaan, maar Portman vindt de volledige controle over haar werk belangrijker dan de extra tijd die ze er moet voor overhebben. Ze componeert aan een klokvast ritme, elke weekdag van negen tot twaalf en van één tot vijf. Computers gebruikt ze niet, alles gaat nog met de hand.

Oorspronkelijk ging Thomas Newman de score componeren voor Marvin's Room. Regisseur Jerry Zaks kende Thomas Newmans muziek voor familiedrama's als Fried Green Tomatoes at the Whistle Stop Café, How to Make an American Quilt en Little Women. Dat Marvin's Room de verfilming van een toneelstuk was, was geen probleem, aangezien Newman net een andere toneelverfilming van muziek had voorzien, American Bufallo. De producenten van Marvin's Room waren echter niet blij met het werk dat Newman afleverde. Het was te experimenteel, te minimalistisch en te 'artistiek' voor de main stream-productie die zij op het oog hadden. Terwijl Newman met zijn muziek commentaar gaf op wat op het scherm te zien was, wilden de producenten in de eerste plaats de emotionele impact garanderen, omdat testvisies hadden uitgewezen dat het publiek niet of nauwelijks door de film ontroerd werd en de subtiele commentaartechniek van Newman niet begreep. Tegen de zin van de regisseur, werd Newman gedumpt en door Rachel Portman vervangen, die in de twee weken voor de première met een heel nieuwe score voor de dag moest zien te komen. De muziek werd drie dagen voor de première opgenomen en gemixt.

Dat Portmans muziek voor Marvin's Room niet de meest originele filmmuziek van het afgelopen jaar is, zal wel duidelijk zijn. De muziek vertoont meer dan één gelijkenis met de muziek van Newman voor romantische films als Up Close and Personal en How to Make an American Quilt, die de producenten expliciet wilden imiteren. De muziek zegt echter weinig: als de personages droevig zijn, dan klinkt de muziek droevig en tijdens romantische scènes klinkt telkens weer hetzelfde romantische pianodeuntje. Rachel Portman heeft voor Marvin's Room één thema gecomponeerd, dat in vrijwel elke cue terugkomt. Het thema wordt gespeeld op piano en ondersteunt door een kleine strijkerssectie.

Hoewel de muziek bij de film een goede beurt maakt, komt het op de soundtrack allemaal wat monotoon over. Veertig minuten lang naar hetzelfde wijsje zitten luisteren, bezorgt je geen luisterervaring waar de rillingen je over de rug van lopen. Een slechte score is het echter zeker niet: het is perfecte achtergrondmuziek voor een romantische knuffelpartij op de bank of voor wat nostalgisch wegdromen aan het venster.

De soundtrack besluit met een melige slijpsong van Carly Simon, op tekst van Meryl Streep. Met diepe lyrics als 'I didn't choose you, and you didn't choose me,' doet ze misschien geen gooi naar de volgende Nobelprijs, maar om de één of andere manier past de song heel goed in het familiedrama-sfeertje van de film zelf. Geen uitschieter dus, de soundtrack van Marvin's Room, maar een aardig tussendoortje. Wat het voor Rachel Portman ook moet zijn geweest.