The Shawshank Redemption opent in medias res: we zitten midden in een rechtszaak waarin Andy Dufresne, adjunct-directeur van een grote bank, beschuldigd wordt van moord op zijn vrouw en diens minnaar. Alles wijst erop dat Andy de dader is en hoewel hij zijn onschuld volhoudt, wordt hij veroordeeld tot twee keer levenslang. Andy belandt in de Shawshank State Prison, de strengst bewaakte gevangenis van Maine. Daar knoopt hij langzaam maar zeker vriendschap aan met gevangenisveteraan Red ('de man die iets voor je kan regelen') en diens vrienden. Door zijn financiële kennis weet Andy ook bescherming te krijgen van Hadley, het hoofd van de bewakers. Maar hoe kun je leven met de gedachte dat je nooit meer als een vrij man op straat zult lopen?
Andy Dufresnes antwoord is hoop. Het is dat doosje diep in je binnenste, waar zelfs de bewakers geen sleutel voor hebben. Of zoals Red op het einde van de film zegt: 'Hoop is iets goeds en goede dingen sterven nooit.' Samen met zijn maat probeert Andy het leven in de gevangenis leefbaar te maken. Hij leert te overleven in een wereld van muren en staal en leert het woord vriendschap in alle betekenissen kennen. En zijn hoop om ooit wraak te nemen laat hem niet los, want Andy weet dat hij onschuldig is.
Of Andy in zijn opzet zal slagen, is iets wat pas op het einde van de film duidelijk wordt. Alle puzzelstukken worden dan in elkaar geschoven en leiden tot een werkelijk magistrale plot. Want The Shawshank Redemption is een film die werkelijk alles in huis heeft: schitterende acteerprestaties, unieke sfeerschepping en vooral een stalen scenario.
Frank Darabont baseerde zijn film op de novelle Rita Hayworth and Shawshank Redemption van Stephen King, die hiermee even het horrortoneel verliet en zich in één adem onder het kruim van de meestervertellers schaarde.
Het relaas wordt gedaan in de persoon van Red, die na een door merg en been snijdende proloog regelmatig de draad weer opneemt. Verrassend is hier de keuze voor tweevoudig Academy Award winnaar Morgan Freeman, omdat Red in het oorspronkelijke verhaal een roodharige Ier is. Maar Freeman geeft zijn alter ego op een uitmuntende manier gestalte.
Tim Robbins kruipt in de huid van Andy Dufresne en doet dat op een manier die de allergrootsten typeert: zonder overdrijven en op het koele af. Dat is meteen de sterkte van deze film. Darabont strooit niet te pas en te onpas met levenswijsheden, maar weet de emotie langzaam op te bouwen om dan in enkele hartverscheurende scènes te laten openbarsten. Openbarsten naar de vrijheid zal ook het uiteindelijke doel van Andy Dufresne zijn. Zijn enige wapen is een tot in de details uitgewerkt plan. En tonnen hoop.