Van alle controversiële regisseurs spant Roman Polanski, 66 intussen, nog altijd de kroon. Vanwege zijn meestal geniale films natuurlijk, maar nog meer vanwege de vermeende verkrachting van de 13-jarige Samantha Geimer, nu twintig jaar geleden. Polanski, die het meisje nota bene had meegenomen naar het huis van een afwezige Jack Nicholson, kon toen uit de vingers van het gerecht glippen, maar is nog altijd persona non grata in Amerika. Rechter Rittenband mag dan wel in 1989 gestorven zijn en zijn slachtoffer mag Polanski in 1997 (toen ze voor het eerst in het openbaar over de affaire sprak) dan wel openlijk vergiffenis geschonken hebben, Polanski kan in Amerika nog altijd geen voet aan wal zetten. Nogal lastig voor een regisseur. Zo maakte hij, om een arrestatie te vermijden, voor Death and the Maiden een promotietoer per boot op neutrale waters.
Polanski sleept nog een tweede trauma mee. In 1969 werd zijn toenmalige vrouw Sharon Tate, die Polanski had leren kennen op de set van The Fearless Vampire Killers en acht maanden zwanger was, door cultleider Charles Manson brutaal vermoord. Polanski had er toen al een huwelijk met Barbara Lass opzitten. En later maakte Polanski de droom waar die hij met zoveel anderen deelde: bloedmooie Nastassja Kinski in bed krijgen, met wie hij een relatie begonnen was toen ze amper vijftien was en haar prille lichaam had getoond in het Franse modeblad Vogue. Tegenwoordig leeft Polanski nog altijd samen met Emmanuelle Seigner, de actrice die hij een rol had bezorgd in Frantic, en met wie hij in 1989 in het huwelijksbootje stapte. In 1993 kregen ze een dochter, Morgane. De mysterieuze Seigner, op haar veertiende als model begonnen, is nu 33.
Een bewogen leven dus, een erfenis van zijn ongelukkige ouders, die van Frankrijk naar Polen terugkeerden net voor de tweede wereldoorlog uitbrak. Ryszard en Bula Polanski, pa en ma, belandden in het concentratiekamp Auschwitz, waar Bula, vier maanden zwanger, in de gaskamer om het leven kwam. De jonge Roman wist te ontkomen en zwierf een aantal jaren door Polen, waar hij ironisch genoeg in de ban raakte van Duitse films. In 1945, na de oorlog, ging hij terug bij zijn vader wonen, die hem naar een technische school wilde sturen. Maar Polanski had toen al zijn hart aan de film verloren. Hij begon te acteren (in A Generation van Andrzej Wajda bijvoorbeeld) en ging naar de befaamde Lodz filmschool. Daar maakte hij zijn eerste korte films: Two Men and a Wardrobe, The Fat and the Lean en Mammals.
Roman Polanski bleek toen al bezeten door het kluwen van menselijke relaties, een thema dat hij later nog meer zou uitdiepen en waar hij een grote scheut zwarte humor zou aan toevoegen. Knife in the Water werd de eerste na-oorlogse film die niet over de oorlog ging en werd op handgeklap onthaald op het filmfestival van Venetië. Polanski verliet Polen om in het Franse Parijs te gaan wonen, waar hij Gerard Brach tegen het lijf liep, de persoon met wie hij lange tijd zou samenwerken. Zoals bekend betekende dat de start van zijn bewogen carrière: Repulsion en Cul-de-Sac (die in Engeland gemaakt werden) wonnen een zilveren en een gouden Beer op het Filmfestival van Berlijn. Door die prijzen ging de deur naar Hollywood open, waar hij met grote trom werd onthaald. Zijn Rosemary's Baby uit 1968 werd een klassieker in zijn genre. In zijn Amerikaanse periode maakte hij ook furore met Tess, meervoudig oscargenomineerd. Door de verkrachtingsperikelen werd hij verplicht terug te keren naar Frankrijk, waar hij in Parijs het Franse staatsburgerschap aanvroeg.
Sindsdien moest Polanski altijd vanuit de Franse hoofdstad opereren. Hij maakte slechts sporadisch films en moest rekenen op de goodwill van acteurs om naar Europa te komen, zoals Harrison Ford in 1987 deed voor Frantic. Twee jaar geleden, na Dead and the Maiden, begon Polanski te werken aan het prestigieuze The Double, maar nog voor er ook maar één scène gedraaid was, liep hoofdrolspeler John Travolta kwaad weg van de set. Artistieke meningsverschillen, ruzie om een naaktscène, of Travolta die te vet was voor de rol: we zullen de ware toedracht wellicht nooit weten. Het was in elk geval weer een voetnoot toegevoegd aan een imposant en controversieel leven. Een leven dat veel weg heeft van een door hemzelf geregisseerde film.