EYES WIDE SHUT

Toen hij in het begin van de maand maart stierf aan een hartaanval, had Stanley Kubrick Eyes Wide Shut net afgewerkt. Jarenlang had de fan het moet stellen met geruchten en wilde speculaties, maar eindelijk was er licht aan het einde van de tunnel (ironisch genoeg stond de film vrijwel de hele tijd in de schaduw van de grote terugkeer naar het witte doek van een zekere meneer Lucas). Maar toen begon de controverse nog maar pas. Warner Brothers had gezworen om, ongeacht het etiket van de Amerikaanse classificatie-burelen, de MPAA, de visie van Kubrick de wereld in te sturen. In het grootste geheim, en dit kwam pas daags voor de release aan het licht, was er achter de schermen digitaal geprutst geweest met de film. Teneinde het meer commerciëel welgekomen certificaat 'R' te bemachtigen, had Warner een stomende orgie-scène afgekoeld door op z'n Austin Powers digitale mensen centraal in beeld te plaatsen. Puristen waren woedend, en Kubrick draaide zich kreunend en steunend om in het graf.

U, beste Europeaan, wordt echter volwassener en verantwoordelijker ingeschat dan uw Amerikaanse broertjes, en bijgevolg krijgt u de enige echte visie van Kubrick te zien, zonder spreekwoordelijke vijgeblaadjes voor het schaamhaar. Waarom is dit van belang? Omdat de bewuste orgie-scène het absolute hoogtepunt van de film vormt. Alleen het besef al dat er mee geknoeid werd, is voldoende om die voor elke rechtgeaarde cinefiel te verpesten.

Door een samenloop van omstandigheden komt Tom Cruises karakter, Dr. William Harford, incognito in deze decadente orgie terecht. Het is het hoogtepunt van enkele zwerftochten doorheen nachtelijk New York. Eyes Wide Shut is gebaseerd op de obscure roman Traumnovelle van Arthur Schnitzler, en heeft als voornaamste thema's seksueel verlangen, seksuele ontevredenheid en jaloersheid. Het zijn allemaal emoties waarmee Harford worstelt, nadat zijn vrouw Alice (Kidman) hem tijdens een joint vertelt dat ze een jaar geleden heel even seksueel geobsedeerd was door een andere man.

Tom Harford, volkomen in de war, trekt de straat op, op zoek naar seksuele ervaringen, naar weerwraak, om het even wat, maar vindt alleen maar frustratie. Elke vorm van seks die hij tegenkomt, en dat zijn er schokkend veel voor zo'n kort tijdsverloop, is op de ene of de andere manier onaangenaam, onethisch, of simpelweg vies, zij het kinderprostitutie, AIDS of homofobie. Kubrick maakt dit alles bijzonder intrigerend om naar te kijken, wat niet wegneemt dat de film zijn tijd neemt om zijn verhaal te vertellen. En wie voor het beroemd naakt gaat, komt bedrogen uit. Maar in Eyes Wide Shut doet Kubrick eens te meer, en voor de laatste keer, waar hij altijd de meester in was: menselijk gedrag waarnemen. De kijker identificeert zich schokkend gemakkelijk met Tom Harford en als dusdanig confronteert Kubrick zijn publiek. Hij zet je, zoals steeds, aan het denken. Hij nodigt je uit de voordelen en nadelen af te wegen van monogamie versus seksuele vrijheid. Jammer genoeg trekt hij de conclusie voor de kijker, en dat is dan ook de enige echte tekortkoming van deze bijzonder knappe prent. De slotsequentie is terzelfdertijd prekerig, geforceerd en voorspelbaar. En vooral teleurstellend eenvoudig. Van de grote Kubrick hadden we een ietwat genuanceerdere afloop verwacht.

Niet dat we willen vitten. Eyes Wide Shut is, in alle betekenissen van het woord, een meesterwerk. Het laatste meesterwerk van de grootste meester die het medium ooit heeft gekend. Maar u had toch niks anders verwacht?