AMERICAN BEAUTY

Typisch dat er twee debutanten nodig zijn om misschien wel de beste film van het nog prille jaar te maken. Het scenario van American Beauty werd geschreven door Alan Ball, die voor de sitcom Cybill pent. Achter de camera's stond Sam Mendes, tot voor kort alleen actief in het theater, waar hij onder meer Nicole Kidman in The Blue Room regisseerde. Toen Ball zijn scenario in Hollywood ging pitchen, leek geen enkele studio - na Happiness en The Ice Storm - in nóg maar eens een film die Amerika in zijn blootje wou zetten geïnteresseerd. Tot Steven Spielberg het scenario las en de genialiteit ervan inzag. Hij haalde de prent naar zijn Dreamworks, de studio die er toch prat op gaat om (af en toe) ándere en bétere films af te leveren. Het gerucht doet de ronde dat de grootmeester zelf er op toezag dat Mendes het scenario nagenoeg integraal en ongewijzigd kon inblikken. Een Hollywoodiaans unicum, dat met drie Golden Globes werd beloond: voor beste regie, script en dramafilm. Volgen straks ook de oscars?

American Beauty opent met een oeroude maar schitterende truc: 'I'll be dead in a year,' zo kondigt het hoofdpersonage al meteen aan. We weten dus dat hij gaat sterven, maar het hoe en waarom blijft voor de toeschouwer tot het bittere einde een duister geheim. Het gaat over Lester Burnham (Kevin Spacey), een 42-jarige man die als een chronische loser door het leven slentert. Zijn perfectionistische vrouw Carolyn (Annette Bening) ziet hem nauwelijks staan en de relatie met zijn tienerdochter Jane (Thora Birch) is nagenoeg onbestaande. Ook zijn carrière zit in het slop. Na veertien jaar wil het tijdschrijft waar hij voor werkt, hem via de achterdeur buitenwerken. Het doodsaaie leven hobbelt tergend langzaam aan hem voorbij. Een leven zó hopeloos dat een douchemasturbatie het dagelijkse hoogtepunt vormt.

Maar de komst van nieuwe buren betekent een verandering in het bestaan van de Burnhams. Die buren zijn de strenge kolonel Frank Fitts, diens apathische vrouw Barbara en hun 18-jarige zoon Ricky, een vreemde jongen die geobsedeerd lijkt door de schoonheid van het leven en dat beeld voor beeld op zijn videocamera opneemt. Hij lijkt ook speciale interesse te vertonen in Jane, maar verbergt - net als zijn vader - ook een diep geheim. De poppen gaan echter pas goed aan het dansen als Lester verliefd wordt op Angela, een bloedmooie cheerleadervriendin van zijn dochter. Als Angela hem het hof begint te maken, ontwaakt Lester uit zijn spreekwoordelijke coma. Hij neemt ontslag op zijn werk, koopt een Pontiac Firebird en gaat aan het trainen. Met als doel zijn midlifecrisis te overwinnen en alles terug te winnen wat hij verloren had: liefde, respect, jeugd en schoonheid.

Maar da's slechts één verhaallijn. American Beauty is zovéél meer, een patchwork van gebeurtenissen waarbij het zaak is om altijd nauwkeuriger en aandachtiger te kijken. Niet voor niets is de tagline van de film: look closer. En American Beauty láát ons dichter kijken, langs de witte spijlen van het tuinhek, over het zo typisch Amerikaans gemaaide voortuintje, doorheen de muren van een zogezegd perfect gezin. Alle personages in American Beauty hebben wel wat te verbergen. Caroline, die de schijn van een perfect leven hoog wil houden, maar in feite mislukt in haar job als huizenverkoopster; Jane, die naarstig spaart voor een borstvergroting die ze allesbehalve nodig heeft; kolonel Fitts, die werk en discipline hoog in het vaandel draagt maar een groot geheim heeft en Ricky, die al helemáál niet is wie hij lijkt. Op de één of andere manier zullen ze net als Lester zichzelf tegenkomen en ontdekken wie ze zijn of willen zijn en zo komen alle verhaallijnen in een geniaal einde samen, wanneer op een woelige en stormachtige avond die bol staat van misverstanden en onthullingen, de dramatische ontknoping ontrold wordt.

American Beauty is een zeldzame parel die het alledaagse Amerikaanse leven laag voor laag afpelt. Een komedie, thriller en drama in één - en alles lijkt perfect: de ingenieuze regie van Sam Mendes, het hilarische script van Alan Ball, de schitterende fotografie van de 71-jarige veteraan Conrad Hall en de muziek van Thomas Newman. Overbodig eraan toe te voegen dat Kevin Spacey als Lester Burnham weer de pannen van het dak speelt. Hoewel hij tijdens de Golden Globes de duimen moest leggen voor Denzel Washington in The Hurricane, mag Spacey zijn oscar voor The Usual Suspects beginnen opblinken. Want die zou medio maart wel eens gezelschap kunnen krijgen.