De hele wereld kreeg op 15 februari alvast een voorsmaakje, wanneer Dustin Hoffman en Robert Rehme, de president van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences vanuit Beverly Hills de nominaties in alle categorieën voorlazen. Het resultaat is zoals steeds een allegaartje het verwachte, het verrassende en het simpelweg bizarre.
Wat we ondertussen al een tijdje wisten, en wat ook deze oscarnominaties onderlijnen, is dat 1999 een bijzonder filmjaar was. Zelden zagen we in één jaar zo veel adembenemend materiaal. Films waar traditioneel ingesteld Hollywood zo van houdt waren er bij de vleet: van The Cider House Rules via The Green Mile en The Insider tot The Hurricane: stuk voor stuk prenten die prat gaan op het beste talent - van scenaristen tot acteurs - dat Hollywood te bieden heeft. Maar 1999 was meer dan dat. 1999 zal de geschiedenis ingaan als the year that changed movies, zoals vakblad Entertainment Weekly het stelde. 1999 was het jaar waarin een nieuwe generatie van talent de oude garde het zwijgen oplegde met innoverende films, films die eindelijk de krakende, kreunende tradities en gewoonten van de afgelopen vijftien jaar negeerden en de wereld toonden dat het ook anders kan. We hebben het over dat verfrissende gevoel dat we dit jaar zo dikwijls voelden, dat wow-gevoel wanneer we het resultaat van zoveel gebalde creativiteit op het scherm zagen. Zoals het ontluisterende American Beauty, het onbeschrijflijk originele Being John Malkovich (met een cameo van Manneken Pis!), het magistrale Magnolia. Niemand die kan ontkennen dat The Matrix en Fight Club de oude formules trachtten te verbreken, en de hele filmindustrie achter zich de volgende eeuw inzeulden. Daarvoor alleen verdienen ze krediet. Wow, inderdaad.
Zelfs de Academy kon deze locomotief van talent niet negeren, de Academy die doorgaans zo conservatief stemt en zo graag de rebellen de mond snoert. Toegegeven, de nominaties voor 1999 zijn nog steeds conservatief getint, maar met American Beauty als koploper wat aantal nominaties betreft, zit de Academy in ieder geval op een goed spoor. Acht nominaties wist Dreamworks-prent - geheel terecht - in de wacht te slepen, inclusief film, acteur, actrice en regie, op de voet gevold door The Cider House Rules en The Insider met elk zeven nominaties, en The Sixth Sense met liefst zes nominaties. Andere kanshebbers zijn The Talented Mr. Ripley (vijf nominaties), Topsy-Turvy en The Green Mile (vier elk), en Magnolia, Being John Malkovich en Sleepy Hollow (drie elk). Interessant belooft het te worden voor de technische categorieën, waar The Matrix genomineerd is voor vier oscars, en Star Wars Episode I: The Phantom Menace voor drie. The clash of the titans, zeg maar.
Voor het eerst in lange tijd lijken de meeste nominaties ons verdiend. Het zijn dit jaar effectief de beste films die kans maken op een bekroning, met American Beauty voorop. Toch zijn er een aantal beslissingen waar we het niet mee eens zijn. Zes nominaties voor The Sixth Sense, hoe zeer we deze film ook wisten te smaken, is aan de vrijgevige kant (Toni Collet te voor beste bijrol? Beter dan Natalie Portman in Anywhere But Here? Dat dachten we niet.) Idem voor de vijf nominaties die Mr. Ripley kreeg. De Academy's obsessie voor Anthony Minghella en alle andere Miramax-kornuiten (van Matt Damon tot Gwyneth Paltrow) hangt ons al jaren de keel uit. Gelukkig wonnen alle betrokkenen zeer recent nog oscars (respectievelijk voor The English Patient, Good Will Hunting en Shakespeare in Love - alle onverdiend), waardoor het aantal nominaties deze keer onder controle bleef, en wellicht het aantal oscars zelf nog meer. Te weinig nominaties dan weer, kregen Magnolia (Julianne Moore? William H. Macy? Regie? Montage?), The End of the Affair (twee nominaties) en Toy Story 2, Fight Club en Election (elk één). Erger nog: het aantal uitstekende films die geen enkele nominatie wisten te rapen, is ronduit schokkend. Wat te denken van Man on the Moon (Jim Carrey?), Flawless (Philip Seymour Hoffman? Robert De Niro?), Three Kings (Regie? Cinematografie?), Go (Scenario? Regie?), Eyes Wide Shut (Nicole Kidman? Regie? Cinematografie?), Bringing Out The Dead (Cinematografie? Geluid? Montage?) en Any Given Sunday (Montage?). Net als de Foreign Press was ook de Academy niet onder de indruk van de Gouden Palm die onze eigen Rosetta in de wacht sleepte. Kan iemand ons ook eens uitleggen waarom Lola Rennt niet genomineerd is voor Foreign Language Film? En - met het risico alle geloofwaardigheid te verliezen - leverde Milla Jovovich niet de meest gedreven acteerprestatie van het jaar als Jeanne D'Arc in The Messenger?
Uiteraard is het aantal plekjes beperkt, en er was (dit jaar meer dan ooit) meer talent dan plaats, en daar kunnen we alleen maar dankbaar voor zijn.
De volledige lijst van nominaties:
BEST PICTURE
AMERICAN BEAUTY
THE CIDER HOUSE RULES
THE GREEN MILE
THE INSIDER
THE SIXTH SENSE
ACTOR IN A LEADING ROLE:
Russell Crowe
Richard Farnsworth
Sean Penn
Kevin Spacey
Denzel Washington
ACTOR IN A SUPPORTING ROLE
Michael Caine
Tom Cruise
Michael Clarke Duncan
Jude Law
Haley Joel Osment
ACTRESS IN A LEADING ROLE
Annette Bening
Janet McTeer
Julianne Moore
Meryl Streep
Hilary Swank
ACTRESS IN A SUPPORTING ROLE
Toni Collette
Angelina Jolie
Catherine Keener
Samantha Morton
Chloë Sevigny
ART DIRECTION
ANNA AND THE KING
THE CIDER HOUSE RULES
SLEEPY HOLLOW
THE TALENTED MR. RIPLEY
TOPSY-TURVY
CINEMATOGRAPHY
AMERICAN BEAUTY
THE END OF THE AFFAIR
THE INSIDER
SLEEPY HOLLOW
SNOW FALLING ON CEDARS
COSTUME DESIGN
ANNA AND THE KING
SLEEPY HOLLOW
THE TALENTED MR. RIPLEY
TITUS
TOPSY-TURVY
DIRECTING
AMERICAN BEAUTY
BEING JOHN MALKOVICH
THE CIDER HOUSE RULES
THE INSIDER
THE SIXTH SENSE
DOCUMENTARY FEATURE
BUENA VISTA SOCIAL CLUB
GENGHIS BLUES
ON THE ROPES
ONE DAY IN SEPTEMBER
SPEAKING IN STRINGS
DOCUMENTARY SHORT SUBJECT
EYEWITNESS
KING GIMP
THE WILDEST SHOW IN THE SOUTH: THE
ANGOLA PRISON RODEO
FILM EDITING
AMERICAN BEAUTY
THE CIDER HOUSE RULES
THE INSIDER
THE MATRIX
THE SIXTH SENSE
FOREIGN LANGUAGE FILM
ALL ABOUT MY MOTHER
CARAVAN
EAST-WEST
SOLOMON AND GAENOR
UNDER THE SUN
MAKEUP
AUSTIN POWERS: THE SPY WHO SHAGGED ME
BICENTENNIAL MAN
LIFE
TOPSY-TURVY
ORIGINAL SCORE
AMERICAN BEAUTY
ANGELA'S ASHES
THE CIDER HOUSE RULES
THE RED VIOLIN
THE TALENTED MR. RIPLEY
ORIGINAL SONG
SOUTH PARK: BIGGER, LONGER & UNCUT
MUSIC OF THE HEART
MAGNOLIA
TOY STORY 2
TARZAN
SHORT FILM - ANIMATED
HUMDRUM
MY GRANDMOTHER IRONED THE KING'S
SHIRTS
THE OLD MAN AND THE SEA
3 MISSES
WHEN THE DAY BREAKS
SHORT FILM - LIVE ACTION
BROR, MIN BROR
KILLING JOE
KLEINGELD
MAJOR AND MINOR MIRACLES
MY MOTHER DREAMS THE SATAN'S DISCIPLES
IN NEW YORK
SOUND
THE GREEN MILE
THE INSIDER
THE MATRIX
THE MUMMY
STAR WARS EPISODE I: THE PHANTOM MENACE
SOUND EFFECTS EDITING
FIGHT CLUB
THE MATRIX
STAR WARS EPISODE I: THE PHANTOM MENACE
VISUAL EFFECTS
THE MATRIX
STAR WARS EPISODE I: THE PHANTOM
MENACE
STUART LITTLE
SCREENPLAY - ADAPTATION
THE CIDER HOUSE RULES
ELECTION
THE GREEN MILE
THE INSIDER
THE TALENTED MR. RIPLEY
SCREENPLAY - ORIGINAL
AMERICAN BEAUTY
BEING JOHN MALKOVICH
MAGNOLIA
THE SIXTH SENSE
TOPSY-TURVY