Als er één element is waarmee je een publiek bij een film aan het huilen krijgt, dan is het wel de muziek. En de keuze van een componist kon deze film maken of kraken: componisten als James Horner en John Barry zetten emoties graag in de verf, terwijl anderen, zoals Richard Robbins of Philip Glass, een verhaal muzikaal geheel ontdoen van zijn emotionaliteit en met hun muziek een framework creëren voor de karakters. Toen het nieuws kwam dat Alan Parker deze film ging regisseren (de maker van sentimentele bordkartonromances als Evita en Come See the Paradise) werd algauw duidelijk welke richting het op zou gaan. Een regisseur die eerder al met componisten als Randy Edelman, Andrew Lloyd Webber en John Barry heeft samengewerkt, zou voor de ongeremde emotie gaan, zoveel was duidelijk.
Toch waren velen verbaasd toen bekend werd gemaakt dat John Williams de muziek zou gaan schrijven voor Angela's Ashes. John Williams weet hoe hij mensen emotioneel moet beroeren met filmmuziek, zoveel is zeker (luister voor prachtige voorbeelden maar naar zijn scores voor Schindler's List of E.T.), alleen is zijn stijl de afgelopen tien jaar geëvolueerd van zware, gestroomlijnde bombast (denk aan Superman, Star Wars, Indiana Jones) naar een veel complexere, emotioneel afstandelijker muzikaliteit, die minder is gebouwd op makkelijk in het gehoor liggende thema's en eerder op subtiele orkestraties en ingewikkelde met elkaar verweven motieven. Zijn score voor de laatste Star Wars-film, The Phantom Menace, is bijvoorbeeld mijlenver verwijderd van de vaak kinderlijk eenvoudige toegankelijkheid van zijn muziek voor de Star Warstrilogie van twintig jaar geleden. En wie naar Williams' recentere oeuvre luistert, met films als Nixon, Rosewood, Amistad, Sleepers en Stepmom, hoort een veel rijpere Williams dan de componist van scores als Hook, Jaws, Home Alone of The Poseidon Adventure.
Deze evolutie is ongetwijfeld het gevolg van het feit dat Williams, sinds hij sinds 1994 minder films is beginnen scoren (één of twee per jaar) en zijn baan als vaste dirigent van de Boston Pops Orchestra vaarwel heeft gezegd, meer tijd is beginnen maken voor het schrijven van symfonisch werk. Williams is momenteel een symfonisch componist die nog één of twee keer per jaar een filmscore schrijft in plaats van andersom. Het grote aantal releases van orkestraal (niet-filmisch) werk van Williams op cd de afgelopen vijf jaar zijn daar het bewijs van. De invloed van de 'ernstige' composities op zijn filmmuziekwerk is duidelijk hoorbaar en hoewel sommige fans van het eerste uur, die Williams vooral zijn gaan appreciëren omwille van zijn dynamische actiemuziek en zijn mooie makkelijk meeneuriebare thema's, de nieuwe stijl van Williams minder appreciëren, lijdt het geen twijfel dat de muziek die Williams nu maakt vele keren interessanter is dan veel van het maatwerk dat hij door de band eind de jaren zeventig en begin de jaren tachtig componeerde.
De keuze van Alan Parker voor de grote naam Williams leek te betekenen dat Parker voor emotie wou gaan, maar wie de recente stijlevolutie van Williams een beetje volgde, wist dat dit allerminst een zekerheid zou zijn. En luister: de soundtrack van Angela's Ashes heeft wel een aantal pakkende momenten (zoals het ongelooflijk lyrische Back To America) waar elke vorm van subtiliteit nogal opzichtig aan de kant geschoven wordt, maar over het algemeen kun je toch stellen dat John Williams' Angela's Ashes een score geworden is die opnieuw emotioneel relatief afstandelijk aandoet. Het thema wordt geïntroduceerd door het hoofdinstrument van deze score, de piano (lang geleden trouwens dat John Williams nog eens een score schreef waar zijn eigen instrument, de piano, zo centraal stond). Het thema ligt in de lijn van zijn sierlijke maar zwaar georkestreerde hoofdthema voor Seven Years in Tibet, zowel qua melodie als qua opbouw. Maar het meest doet het toch denken aan de muziek die hij schreef voor Mao in Oliver Stones Nixon. De melodie die de strijkers op bepaalde momenten spelen is soms zelfs letterlijk dezelfde. De vergelijking met zijn muziek voor Nixon geldt trouwens voor de hele cd: donkere orkestraties, een sterke klemtoon op instrumenten als cello en hobo en kleine motieven die in alle mogelijke registers worden herhaald hebben de bovenhand en de hele score baadt net als de muziek van Nixon in een melancholisch geladen, broeierige sfeer die als een doek over de hele film wordt gedrapeerd.
Voor een film over Ieren die zich voor een groot stuk in Ierland afspeelt, doet de muziek van Williams overigens totaal niet Keltisch aan - tenminste niet zoals je van Williams zou zijn gaan verwachten na een op-en-top Ierse score als Far and Away. De hoofdmelodie doet qua opbouw ongetwijfeld Keltisch aan, maar de instrumenten zijn die van het symfonieorkest en niet die van The Chieftains. En natuurlijk zijn er - zoals in elk van zijn recente scores - enkele magnifiek gecomponeerde stukken muziek die evengoed uit een concertwerk zouden kunnen komen, zoals het magistraal opgebouwde My Dad's Stories met de complexe strijk- en harparpeggio's, of het duet tussen harp en hobo waarmee If I Were in America wordt ingezet. Maar boven alles is er het filmische Angela's Ashesthema waarmee de cd opent en sluit en dat doorheen de hele score is geweven.
Williams' muziek voor Angela's Ashes is er een van beheerste emotie. Nergens wordt de muziek sentimenteel of pathetisch, zelden zwelt het orkest aan tot overdadige bombast. Het is, net zoals zijn eerdere scores voor Saving Private Ryan of Nixon, 'music of the understatement' en dat is maar goed ook: het verhaal dat de film met vallen en opstaan probeert te vertellen is op zich al zo intriest, dat emotionelere muziek de film wellicht ondraaglijk zou hebben gemaakt en het effect wellicht bijna komisch zou zijn geweest.
Van de film zijn twee verschillende soundtracks uitgebracht, één door Sony Classical en één door Decca. De muziek op de beide releases is dezelfde, maar het verschil is dat op de cd van Sony Classical het verhaal van de film wordt verteld - over de muziek heen. Wie een audiobook-achtig souvenir aan de film wil hebben, koopt dus de Sony Classical-release, maar wie alleen de muziek van Williams wil horen, moet dus voor de Decca-release gaan. De coverillustraties van beide uitgaven zijn nagenoeg identiek en alleen op de achterkant van de Sony Classical-release staat in kleine lettertjes dat de cd ook 'narration' bevat; goed uitkijken dus.
De muziek van John Williams is één van de vijf genomineerden voor een oscar voor beste filmmuziek dit jaar; benieuwd of Williams volgende week zijn nominatie zal kunnen verzilveren en een zesde oscarbeeldje aan zijn schoorsteenmantel kunnen toevoegen.