Velen dromen ervan, maar voor Bret Easton Ellis werd een droom realiteit: zijn allereerste roman, Less Than Zero, die hij had geschreven naar aanleiding van een cursus Creatief Schrijven, werd prompt een bestseller. Een overjaarse puber was hij, 21 en nog nat achter de oren, maar wel in één klap wereldberoemd en stinkend rijk. Hij kon zijn geluk al helemaal niet op toen het boek in 1987 verfilmd werd met Robert Downey Jr. en James Spader, toen beiden nog twee aanstormende rookies. Maar een veelschrijver bleek Ellis niet te zijn. Volgens criticasters omdat hij gewoonweg het talent niet heeft, volgens fans omdat hij kwaliteit boven kwantiteit verkiest. Om niet weg te glijden in de anonimiteit schreef hij in 1991 American Psycho, een boek dat omschreven werd als 'a manual of how to torture and kill women in the most graphic and disgusting manner possible.'
Het was zó walgelijk en zó schokkend dat Ellis' vaste illustrator weigerde om voor het boek te tekenen. Ellis' uitgever Simon and Schuster (dat hem 300.000 dollar voorschot had betaald) besloot om het boek veiligheidshalve toch niet uit te geven. Toen het minder scrupuleuze Vintage Books dat wél deed, schreeuwde Amerika's National Organisation of Women moord en brand: zó'n verderfelijk boek moest onmiddellijk uit de handel worden genomen. Niet dat de veertien moorden (zeven mannen, zeven vrouwen) uit het boek hen zo woest maakten, maar wél de gruwelijke manieren waarop de vrouwen er aan hun pijnlijk einde kwamen. Brett Easton Ellis vergleed na het verschijnen van het boek in een diepe depressie. Zó had hij het allemaal niet bedoeld. American Psycho was eigenlijk een satire op de Greedy Eighties, een psychologische roman over mensen die hun status belangrijker vinden dan wie ze echt zijn.
Voor wie het niet weet: American Psycho gaat over een kerel met een naam die een hommage is aan Alfred Hitchcocks meesterwerk: Patrick Bateman. Overdag werkt hij als beurshandelaar, maar 's nachts leidt hij een ander leven: hij bedriegt zijn vrouw Evelyn met diens beste vriendin Courtney en organiseert triootjes met andere vrouwen, waaronder enkele hoertjes. Buiten zijn seksuele escapades, blijkt Bateman ook een psychopatische seriemoordenaar te zijn die zijn vrouwelijke slachtoffers graag zo pervers mogelijk misbruikt. Tot detective Donald Kimball zijn spoor kruist en er alles aan zal doen om hem te stoppen.
Sinds de publicatie van American Psycho in 1991 is er al veel over geschreven. Voorstanders van het boek verweten de tegenstanders dat ze het helemaal verkeerd begrepen hadden. Dit was helemaal geen seks- en geweldvererend boek, dit was een komedie over yuppies, over die gekke jaren tachtig, een groteske cartoon. Geen wonder dat de filmversie minstens even controversieel werd. Mary Harron, die eerder I Shot Andy Warhol had geschreven, probeerde het project al jaren tevergeefs van de grond te krijgen. Maar de film kreeg pas een enorme boost in mei 1998, toen bekend werd gemaakt dat Leonardo DiCaprio, gelokt met een cheque van 21 miljoen dollar, de rol van Patrick Bateman zou spelen. Het budget werd prompt van 6 miljoen opgetrokken tot 40 miljoen. En Mary Harron mocht, o ironie, de koffers pakken. No way, dat zij - met zo weinig ervaring op haar cv - zo'n groot project zou mogen regisseren. Dat leek meer iets voor een man genre Oliver Stone. Maar nog geen drie maanden later haakte Leo af. In plaats van één van Amerika's grootste boemannen te gaan spelen, zocht hij zonnigere oorden op met The Beach. Mary Harron mocht een beetje schoorvoetend terugkomen en de brave Christian Bale kreeg de twijfelachtige eer de rol te spelen die eigenlijk voor DiCaprio bedoeld was.
Maar toen moesten de controverses nog goed losbarsten. Die rond geweld bijvoorbeeld. In Toronto, Canada, brachten Paul Bernardo en zijn vrouw Karla Homolka enkele passages uit American Psycho in de realiteit: ze ontvoerden, martelden, verkrachtten en vermoordden Leslie Mahaffy (14) en Kristen French (15). Het koppel had op hun nachtkastje een exemplaar van het boek liggen, dat ze twee maanden eerder hadden gekocht, en Paul verklaarde dat hij het met héél veel plezier gelezen had. Maar het geweld bleek vreemdgenoeg niet het grootste struikelblok toen de MPAA, de Motion Picture Association of America, begin 2000 de film van een leeftijdsetiket moest voorzien. Eén bepaalde scène - 18 seconden lang - tussen Bateman en twee hoertjes, waarbij de moordenaar met een uitdrukkingsloos gezicht in de spiegel staart, vormde voor de MPAA het probleem. Toen de film op Robert Redfords Sundance Film Festival in Utah werd voorgesteld, was het dan ook met de gevreesde kiss of death, de NC-17-rating.
De oerconservatieve MPAA haalde daarmee bergen toorn over zich heen, net zoals een jaar eerder, toen computergemaakte bloempotten enkele details uit de orgiescène van Stanley Kubricks Eyes Wide Shut moest verhullen en enkele maanden geleden toen de makers van South Park de MPAA nog maar eens in het gezicht wreven dat ze blijkbaar geen problemen hebben met extreem geweld, maar wel met een centimeter bloot op het scherm. Lions Gate Films ging in protest tegen de rating van de MPAA, maar die tegenkanting werd 11 tegen 4 afgewezen. De distributeur nam daarop de vreemde beslissing om twee versies op de markt te brengen: de Amerikanen moeten het stellen met de gecensureerde R-versie, terwijl men in Canada de volledige NC-17-versie zal uitbrengen. Helemaal negatief is het allemaal niet, want de DVD-verkoop zal op deze manier wel een extra stimulans krijgen.
Slechte publiciteit is nog altijd beter dan helemaal geen publiciteit en aangezien de nodige controverse het nieuwsgierige publiek nogal eens naar de bioscopen lokt, zag Lions Gate het allemaal nog niet zo somber in. Toch bleek de release van vorige week in Amerika niet veel meer dan een scheet in een fles. De prent kwam uit op 'amper' 1.236 schermen en wist maar vijf miljoen frank op te brengen, goed voor een zevende plaats. Bovendien blijkt dat de film in vergelijking met het boek ook bijzonder braafjes zou zijn. Om het allemaal zelf te zien moeten we wachten tot medio september, wanneer de prent in de Belgische zalen belandt. Tegen dan zal alle tumult wellicht helemáál verdwenen zijn.