SNOW FALLING ON CEDARS

Zeven oscarnominaties kreeg hij voor Shine, maar zijn woning in Adelaide wil Scott Hicks nog steeds niet ruilen voor een vaste stek in Los Angeles. Misschien daarom dat hij bepaald geen veelfilmer is. Snow Falling on Cedars is zijn eerste film sinds zijn veelgeprezen drama over het leven van pianist David Helfgott uit 1996. Hij baseerde zich samen met scenarist Ron Bass (Stepmom, Rainman) op de roman van David Guterson uit 1994.

Snow Falling on Cedars speelt op het eiland San Piedro, begin jaren vijftig. Doorheen de dichte mist strandt de vissersboot van Carl Heine. Hij heeft motorpech en dobbert hulpeloos op de oceaan rond. De volgende ochtend wordt hij, verstrikt in visnetten, uit het water gehaald, blijkbaar vermoord met een vishaak. Kazuo Miyamoto, een jeugdvriend van Carl Heine, blijkt de verdachte nummer één. De twee lagen immers in twist over een stuk land.

De jonge Ishmael Chambers verslaat als journalist het proces. Helemaal objectief is hij niet, want de vrouw van de verdachte blijkt Hatsue te zijn, een jeugdliefde die hij nooit te boven is gekomen. Het verleden hangt als een zwarte schaduw over het heden heen, zeker omdat het exact negen jaar geleden is dat Pearl Harbour aangevallen werd, het begin van de oorlog tussen Japan en Amerika. Met de Amerikaanse Japanners gebeurde toen hetzelde als met de Joden in Duitsland: ze moesten hun huizen verlaten en werden weggemoffeld in concentratiekampen. Bovendien verloor Ishmael tijdens die oorlog een arm. Hoewel de Amerikanen en Japanners in San Piedro tijdens het proces in harmonie samenleven, laaien de vooroordelen, de rassenhaat en de emoties rond de oorlog - samen met een sneeuwstorm - weer hoog op.

Het proces dient in Snow Falling on Cedars slechts als vaag kader. Een woord, blik of emotie is genoeg om in lange flashbacks terug te keren naar het verleden. We krijgen te zien hoe Ishmael en Hatsue elkaar in het geheim ontmoeten in een holle cederboom, hoe de oorlog de bevolking in twee snijdt en wat de relatie is tussen Kazuo, die inmiddels met Hatsue trouwde, en Carl Heine. Het grootste probleem daarbij is dat we alles door de ogen van Ishmael te zien krijgen, die ons een vertekend beeld van de werkelijkheid geeft. Hij is daar als journalist, maar ziet Kazuo tegelijkertijd als de persoon die hem zijn liefde én zijn arm heeft ontnomen. Hoe hij met die gevoelens omgaat en of hij ze kan overwinnen, moet de film ons duidelijk maken. Er weegt namelijk nog een andere erfenis op Ishmael: die van zijn inmiddels overleden vader, de uitgever van de locale krant, die de Japanse Amerikanen altijd verdedigd heeft als zijn eigen buren.

Wat eigenlijk een vrij simpel verhaal is, wordt ons dus maar beetje bij beetje onthuld. Via de flashbacks krijgen we brokken informatie aangereikt, die tijdens de rechtbankscènes op de juiste plaats moeten geschoven worden. Op den duur gaat die truc danig vervelen en irriteren. Een oogopslag of diepe zucht is voldoende om weer naar het verleden over te schakelen. Vaak komt dat geforceerd over, zeker omdat Hicks te pas en te onpas gebruik probeert te maken van zware symboliek. Vooral dan in de manier waarop hij het decor in beeld brengt. Zelden was een film zo gehuld in dichte mist, regen en sneeuw. Hoedje af voor beeldenschieter Robert Richardson (The Horse Whisperer), die voor zijn werk verdiend een oscarnominatie kreeg. De vraag is alleen: waartoe dient het allemaal? Soms zit je bijna minutenlang te kijken naar een montage van vertraagde beelden, zonder dialoog, die het verhaal meer afremmen dan verderhelpen. Film als poëzie is het, maar geen enkele roman rijmt ooit helemaal.

Het is vooral jammer dat de personages in zoveel formele schoonheid een beetje verloren lopen. Ethan Hawke blijft op een kille manier op de vlakte als Ishmael Chambers, alsof hij bevroren is door het ijselijke sneeuwlandschap. Je voelt een vage sympathie voor hem, maar nooit kom je tot de kern van zijn gevoelens. Is deze ijspegel werkelijk iemand die door zoveel emoties uit elkaar getrokken wordt? Idem voor Youki Kudoh als Hatsue. Rick Yune valt als Kazuo al helemaal niet in te schatten. De beste prestatie komt nog van de inmiddels 70-jarige Max von Sydow als Nels Gudmundsson, de advocaat van Kazuo. Met trillende handen en krakende stem sleept hij in zijn slotpleidooi heel de mensheid voor de rechter. Het is een beetje typerend voor de overdreven heldenmoed waarmee Scott Hicks zijn verhaal probeert te vertellen. Maar wel één van de weinige scènes die écht beklijven.