Niemand had ooit gedacht dat de allereerste soundtrack die van The Phantom Menace werd uitgebracht, medio 1999, de definitieve soundtrack zou geweest zijn. Nee, uiteindelijk kregen filmmuziekliefhebbers vorig jaar, bij de release van deel een, precies hetzelfde als wat Star Warsfans een generatie geleden kregen: zeventig minuten muziek uit een score van ongeveer twee uur, voor een groot deel uit volgorde en met diverse concertversies van de belangrijkste thema's.
De cd was vrij goed: de belangrijkste thema's en motieven waren stuk voor stuk aanwezig. de uitvoering was nagenoeg perfect en de diverse concertuitvoeringen toonden dat John Williams na meer dan twintig jaar de stiel nog steeds onder de knie had. Wel was het zo dat de cd de score allerminst representatief voorstelde: de klemtoon lag op de melodische gedeeltes van de score, op het mooie, lieflijke thema van Anakin en het donkere, strijdlustige thema voor Darth Maul, maar de echte actiemuziek die Williams sc hreef voor de gevechtssequenties in het tweede deel van de film, ontbraken bijna helemaal.
John Williams' score voor The Phantom Menace was, laten we eerlijk zijn, ongeveer het enige echt geslaagde aan de film. Maar omdat George Lucas nadat Williams de score had opgenomen, op advies van Steven Spielberg en Ron Howard, diverse delen van de film hermonteerde, moest ook de score worden aangepast. In plaats van Williams zijn eigen muziek te laten adapteren en opnieuw op te laten nemen, koos Lucas er voor om de bestaande muziek te knippen en te plakken zodat die perfect bij de scènes paste. Dat hierbij bepaalde dingen thematisch niet langer steek hielden of dat bepaalde stukken muziek nauwelijks meer in hun geheel in de film te beluisteren vielen, kon Lucas blijkbaar niet veel schelen. Williams gaf toe dat het eindresultaat, een score die de film zat als gegoten, belangrijker was dan coherente muziek. Maar in diverse interviews gaf Williams wel toe niet helemaal gelukkig te zijn met de gang van zaken. In het tijdschrift Starfix zei Williams: 'Als muzikant had ik graag gezien dat de zaken anders waren gelopen. Mijn eerste reactie die ik als kunstenaar probeerde duidelijk te maken aan George Lucas, was mijn afkeuring voor de manier waarop hij met mijn muziek had omgesprongen. Zijn keuze was - en dat begrijp ik maar al te goed - een noodzakelijke keuze, maar tegelijk een keuze die mij artistiek gezien in verlegenheid bracht.'
Star Warsfans overal ter wereld reageren verbaasd als in augustus Sony Classical een persbericht uitbrengt over de nakende release van Star Wars: The Phantom Menace - The Ultimate Edition, een twee cd-set met 'alle muziek die John Williams voor de film componeerde, zoals die in de film te horen was'. Met andere woorden: nadat de score, zoals hij verknipt werd door George Lucas, John Williams 'artistiek gezien in verlegenheid bracht', brengt Sony Classical de integrale muziek van Star Wars uit op cd, niet zo als Williams die gecomponeerd heeft, maar verknipt en verplakt zoals Lucas dat deed voor de film.
Eigenlijk is deze cd een unicum, want het gebeurt slechts weinig of nooit dat je op een soundtrack de score kunt beluisteren van a tot z zoals die in de film te beluisteren valt. Zelfs als een score volledig wordt uitgebracht op cd, krijgen we meestal op de cd de volledige stukken muziek te horen waar in de film vervolgens fragmenten uit zijn gebruikt. Dat een filmscore gerecreëerd wordt voor een cd-release is iets wat nagenoeg nooit gebeurt.
Maar... is deze cd ook de 'ultimate edition'? Krijgen Star Warsfans dit keer - na amper anderhalf jaar wachten - al de soundtrack waar ze, in het geval van de eerste drie films, tot twintig jaar hebben moeten voor wachten? Nee, natuurlijk niet, of wat had je gedacht. Ten eerste: deze cd bevat allerminst alle muziek die John Williams voor The Phantom Menace heeft gecomponeerd. Niet alleen is er veel meer muziek dan in de film te horen viel, ook bepaalde stukken muziek die wel degelijk in de film te horen vielen, zijn hier niet opgenomen. 'Desert Winds', de track die als bonus op de cd wordt opgenomen en volgens de credits niet in de film te beluisteren zou vallen, is overigens wel degelijk in de film te horen. Ten tweede: sommige stukken muziek zijn absoluut niet op deze cd te beluisteren zoals je ze in de film kunt horen. Diverse tracks zijn ingekort of bevatten herhalingen van fragmenten die niet in de film zelf te horen zijn. De parademuziek van de finale is identiek dezelfde muziek als de track op de eerste cd, en niet de langere, uitgeb reide versie die in de film te beluisteren valt. Ten derde: de concertversies van de verschillende thema's die op de eerste cd stonden, zijn hier weggelaten. Van Dual of the Fates is een versie met dialogen uit de film opgenomen, maar de instrumentale versie zoals die op de gewone soundtrack te beluisteren valt, staat niet op de ze dubbel cd-set.
Wat is het dan wel? Nou ja, in hoofdzaak nog maar 's een manier van Lucasfilm om Star Warsfans geld op tafel te doen leggen om meer - maar lang niet alle - muziek uit een Star Warsfilm te kopen. Wellicht krijgen we over enkele jaren een volledige versie; tot zolang lijkt een beter ondertitel voor deze verzamelaar the 'penultimate edition'. De klemtoon ligt van deze muziek ligt op actiemuziek en vooral de Star Warsfans die dat soort muziek misten op de eerste release zullen met The Ultimate Edition hun hart kunnen ophalen. Maar anders is het wellicht geen slecht idee om deze release aan je voorbij te laten gaan en geduldig te wachten op een echte 'ultieme' soundtrack van The Phantom Menace.