FILMMUZIEKJAAROVERZICHT 2000

Veel moois, weinig soeps

Foto: UIP
2000, het was misschien wel een heilig jaar voor de Katholieke kerk, maar veel soeps was het in elk geval niet voor de filmliefhebber. Weinig uitschieters, veel middelmatig werk en nog meer films die eigenlijk nauwelijks het bekijken waard waren, dat is een vrij goeie samenvatting van wat we dit jaar in de Benelux op het witte doek geprojecteerd kregen. En eigenlijk gaat ongeveer hetzelfde op voor filmmuziek: het was een heel middelmatig jaar, waar geen potten werden gebroken of nieuwe tendensen aangekondigd.

John Corigliano was misschien een ietwat onverwachte winnaar van de oscar voor beste muziek, maar aangezien The Red Violin de enige film was met iets muzikaals in de titel zou dat wel 's de reden kunnen zijn voor zijn overwinning. Verder kregen we in 2000 een 'Ultimate Edition' van The Phantom Menace die helemaal niet zo 'ultimate' bleek te zijn, verpestte Michael Kamen weer eens met een zwakke score een goeie film, X-Men, en werden we verrast met een nieuwe, en heel stijlvolle Fantasia 2000. Hans Zimmer kwam naar het Filmfestival van Vlaanderen-Gent om er... tja, om wat te doen eigenlijk? En verder kregen we nieuwe releases van klassieke scores als Jaws, The Twilight Zone - The Movie, Citizen Kane en Superman.

Zimmer's Gladiator werd de filmmuziekhit van het jaar en verkocht zo goed dat Decca binnenkort een tweede album uitbrengt met nog meer muziek uit de film. John Williams gaat de muziek schrijven voor de eerste Harry Potter-film en voor A.I., Spielbergs nieuwste, James Newton Howard blijkt Disney's lieveling en kreeg een contract voor drie films van de studio, te beginnen met Atlantis, Howard Shore (Seven, Silence of the Lambs) gaat de muziek schrijven voor de Lord of the Rings-trilogie en de muziek van Jurassic Park 3 zal van de hand zijn van Don Davis (The Matrix)... het belangrijkste filmmuzieknieuws van 2000 in een notendop.

Naar jaarlijkse gewoonte hebben we de tien beste instrumentale scores van het afgelopen jaar op een rijtje gezet, in alfabetische volgorde.

American Beauty (Thomas Newman): de grote doorbraakscore voor Thomas Newman. Hoewel de score weinig vernieuwends bood voor wie de carrière van Newman al een tijdje volgt, werd de experimentele sound van Newman dit jaar ineens 'mainstream'. De etherische muziek die de artificiële schoonheid van de door de wind meegevoerd plastic zak ondersteunt en het ingenieuze, aanstekelijke thema voor Lester vormen de basis voor een score die niet alleen de film op een prachtige manier ondersteunt, maar ook op zichzelf een indrukwekkende luisterervaring is.

Angela's Ashes (John Williams): een intrieste score voor een intrieste film. Met veel strijkers en een prachtig thema voor piano weet John Williams de juiste toon voor deze film te vinden en voldoende emoties op te wekken zonder pathetisch te worden. Willliams ingehouden underscore staat in sterk contrast met de ongegeneerde emotionaliteit van zijn hoofdthema maar op die manier weet hij beide uitersten wel perfect te balanceren.

Book of Shadows: Blair Witch 2 (Carter Burwell): net als de eerste film had ook de opvolger weinig muziek nodig. De film ging volledig de mist in door de bordkartonnen personages, maar wat er was aan spanning had de film wel te danken aan Burwell. De experimentele score waarmee hij het behekste bos in een indrukwekkend geluidslandschap weet om te zetten zal wellicht niet iedere filmmuziekliefhebber bevallen, wegens themaloos en erg ongrijpbaar, maar de score zat de film als gegoten en blijkt ook enkele maanden later nog steeds overeind te blijven als luisterervaring.

Brokedown Palace (David Newman): een kleine film, die haast ongemerkt onze zalen is ingegleden en er weer uit verdween, maar met een score om u tegen te zeggen. David Newman is de man van de grote orkestraties, maar voor deze muziek speelde hij leentjebuur bij zijn broer Thomas en componisten als Mark Mancina (Return to Paradise) en Michael Convertino (Bed of Roses) voor een heel intimistische score voor strijkers, elektronica en oosterse instrumenten. Het is een heel melodische score geworden, ondanks de aziatische elementen, en zonder twijfel een van de allermooiste van het afgelopen jaar.

Cotton Mary (Richard Robbins): de vaste componist van Merchant-Ivory werkte voor deze film van Ismail Merchant samen met de Indische violist Dr. L. Subramaniam. De exotische vioolmuziek van Subramaniam gecombineerd met het westerse orkest van Robbins zorgt voor een memorabele score die vele malen sterker is dan de film waarvoor hij werd gecomponeerd. Het hoofdthema, voor strijkers, fluiten en elektronica blijft hangen, lang nadat je de filmzaal alweer hebt verlaten. Robbins componeert al jaren degelijke muziek, en levert met Cotton Mary een indrukwekkende staalkaart af van zijn kunnen.

Dinosaur (James Newton Howard): tja, er zit altijd een animatiefilm in lijstjes zoals deze, en erg verrassend is dat natuurlijk niet. Animatiefilms zijn dankbare vehikels voor muziek en dat was het ondermaatse Dinosaur ongetwijfeld. De animatie was verbluffend maar het verhaal zo simplistisch en vervelend dat je als toeschouwer alle gelegenheid had om je te verdiepen in de wervelende score van James Newton Howard. De man componeerde dit jaar een aantal vrij zwakke scores (met Unbreakable als absolute dieptepunt) maar leverde tegelijk twee van de beste scores van het jaar af. Dinosaur, de eerste Disneyanimatiefilm zonder songs sinds The Rescuers Down Under, is de eerste.

The Last September (Zbigniew Preisner): Preisner componeerde, na twee 'klassieke' werken (Requiem for a Friend en Ten Easy Pieces for Piano) eindelijk nog 's een filmscore. Silva Screen startte meteen een nieuwe cd-reeks, The Preisner Edition, waarin tot nu toe drie soundtracks van Preisner zijn verschenen. The Last September was de eerste, een prachtige score voor solo viool, harp, gitaar en kamerorkest die herinneringen oproept aan Eleni Karaindrou's beklijvende Ulysses' Gaze en Mychael Danna's Regeneration. Het ijzingwekkend mooie thema voor Lois geeft je koude rillingen.

Love's Labour's Lost (Patrick Doyle): Kenneth Branaghs lang verwachte terugkeer in het Shakespeare-genre leverde niet echt een boeiende film op, maar wel een heel degelijke score van zijn vaste componist Patrick Doyle. Na een vrij zwakke score voor East-West, levert Doyle met Love's Labour's Lost een huzarenwerk af. Voor Love's Labour's Lost werden klassiekers van Gershwin, Hammerstein en Berlin gecombineerd met nieuwe muziek tot een meeslepend, opgewekt geheel. De score van Doyle is gebald en stevig georkestreerd en de songs zijn naadloos geïntegreerd in de instrumentale muziek. Veel fans die oorspronkelijk weigerachtig stonden tegenover deze aanpak hebben moeten toegeven dat Branagh en Doyle een prachtige soundtrack hebben weten te creëren die aanzet tot beluisteren en herbeluisteren.

Snow Falling on Cedars (James Newman Howard): de tweede Howard in dit rijtje. Howard is een componist van pieken en dalen en deze film, uit het prille begin van 2000, was misschien wel een schoolvoorbeeld van zo'n prent waarover je zegt: 'het boek was beter', maar de muziek maakte het plaatje - het mooie plaatje - het bekijken waard. De prachtige sneeuwlandschappen werden voor een keer niet voorzien van christmassy-achtige muziek, maar kregen van Howard de begeleiding van donkere cello's en koor.

The Talented Mr Ripley (Gabriel Yared): ondanks het feit dat deze score op cd ietwat tegenvalt (om twee redenen: van de score staan slechts enkele fragmenten op de cd en tussen die fragmenten staat allerlei andere muziek die stilistisch niet bij de score passen), was Gabriel Yareds jazzy muziek voor The Talented Mr Ripley een verademing en precies wat deze ondergewaardeerde film nodig had. Extravert, charmant maar met een donkere schaduw: zo bootste de muziek het dubieuze hoofdpersonage van de film na, op een manier die tegelijk slim als esthetisch is.

Tot slot nog een aantal eervolle vermeldingen: The Green Mile, Chicken Run, Hollow Man, The Patriot, Mission to Mars, Erin Brockovitz, The Cider House Rules, Toy Story 2, South Park en Anna and the King. Een prettig oud-en-nieuw en ook volgend jaar kunt u op Movie weer alles lezen over filmmuziek. Have a good one!