THE EXORCIST

In dertig jaar tijd kan een film hopeloos verouderen. Dialogen worden stram, het tempo lijkt te stokken, acteurs verworden tot fossielen van zichzelf en speciale effecten doen het vaak al helemaal niet meer. Enkel de klassiekers overwinnen de tijd, die zeldzame parels die zelfs over honderd jaar nog het bekijken waard zullen zijn. En zo'n klassieker is The Exorcist zéker. Toen de prent in 1973 in Amerika in première ging, golfde er een schok door het filmische landschap. Zoiets hadden ze daar nog nooit gezien. De verhalen over mensen die flauw vielen tijdens de schrikbarendste scènes of die de nek van hun voorbuur volkotsten waren legio. Bijna dertig jaar na datum zijn we al heel wat meer gewoon wat horror betreft, ook in het mainstreamgenre. Denk maar aan de hersens die Anthony Hopkins op het einde van Hannibal serveert. Maar weinig films halen het qua spanning en afschuw van The Exorcist.

Aan de wieg van die film stond William Peter Blatty, die in de Evening Star van 19 augustus 1949 het verhaal las van een 14-jarige jongen uit Mount Rainier, Maryland, die bezeten zou zijn door de Duivel. Twintig jaar later gebruikte Blatty dat gegeven voor zijn boek, dat maar liefst 55 opeenvolgende weken genoteerd stond in de top-10 van populairste boeken. In 1973 kwam de filmversie in de zalen, die qua populariteit nauwelijks voor het boek moest onderdoen. De prent bracht 165 miljoen dollar op, een voor toen fenomenaal bedrag. Mensen moesten soms meer dan vier uur aanschuiven om een ticket te bemachtigen. Iedereen, van schrijvers tot zelfs de Paus, had een mening over de film. Ook de censoren: in verschillende landen zetten die nogal grof hun schaar in de prent.

Na dertig jaar blijft het verhaal overeind staan als een huis. Dat opent in Irak, waar we kennis maken met Father Merrin en zijn interesse in demonen en duivels. Daarna belanden we in Georgetown, Washington. Chris MacNeil (Ellen Burstyn) is een actrice, die net haar nieuwste film aan het opnemen is met vriend en regisseur Burke Dennings (Jack MacGowran). Ze leeft (gescheiden van haar man) samen met haar snoezig 12-jarig dochtertje Regan (Linda Blair). Ook Father Damien Karras (Jason Miller) draalt door Georgetown, maar hij is minder gelukkig. Hij werkt als psychiater voor de Katholieke Kerk, maar twijfelt de laatste tijd aan zijn geloof. Bovendien maakt hij zich zorgen over zijn zieke moeder, die in New York aan het verkommeren is.

Na de dood van regisseur Burke, gebeuren er ook vreemde dingen in het huis van de MacNeils. Dochtertje Regan lijkt, zowel fysisch als psychisch, zichzelf niet meer. Als de dokters geen raad meer weten, wordt Father Karras gecontacteerd. Sommigen denken dat Regan immers door de Duivel bezeten is. Omdat Father Karras nog steeds aan zijn geloof twijfelt en gebukt gaat onder zware schuldgevoelens over zijn dode moeder, roept hij de hulp in van de ouwe en zieke 70-jarige Father Merrin (Max von Sydow). Terwijl politieman Kinderman (Lee J. Cobb) de dood van Burke onderzoekt, gaan de twee priesters de ultieme confrontatie met de Duivel aan.

Voor wie The Exorcist nog nooit op het grote, witte doek kon bewonderen, is deze re-release een unieke kans. De met tien oscarnominaties beladen film haalt het moeiteloos van de zovele andere horrorfilms die tegenwoordig onze bioscopen onveilig maken. Scènes zoals die waar actrice Linda Blair boven haar bed zweeft, blijven voor altijd op je netvlies gebrand staan, net als de scène waarin Blairs hoofd 360 graden ronddraait, de groene brij die ze overgeeft, of de beruchte scènes op de 75 treden tellende trap in Georgetown. Voor wie The Exorcist wél al mocht aanschouwen, is het uitkijken naar de nieuwe scènes, al bij al goed voor elf minuten. Enkele van die scènes konden de fans eerder al zien op de DVD-versie naar aanleiding van de 25e verjaardag van de prent. Naast de legendarische Spider-Walk en enkele nieuwe subliminale (onderbewuste) shots, kreeg The Exorcist ook een nieuw einde. Uitgerekend dát wat Blatty 26 jaar geleden ook al gewild had. Maar daarmee is de cirkel nog niet rond. Na de twee sequels uit 1977 en 1990, wordt voor volgend jaar een prequel verwacht. De Duivel laat ons vooralsnog niet los.