THE LUZHIN DEFENCE

De Russische schrijver Vladimir Nabokov werd natuurlijk wereldberoemd met zijn Lolita, maar schreef in zijn lange leven ook nog andere romans en verhalen. Voor The Luzhin Defence baseerde de auteur zich waarschijnlijk op het leven van de Russische wereldkampioen Alexander Aljechin, die door kenners een van de geniaalste schakers aller tijden wordt genoemd. Maar in tegenstelling tot Aljechin, maakte Nabokov van zijn protagonist een wereldvreemde, bijna autistische anti-held. Marleen Gorris legt er graag de nadruk op dat haar verfilming geen getrouwe weergave van het boek wil zijn. Haar visie op de schaakgrootmeester is een eigen interpretatie.

Met de trein belanden we in The Luzhin Defence in Noord-Italië, aan de rand van het prachtige Como-meer, waar de deelnemers voor het wereldkampioenschap schaken neerstrijken. Een van hen is de schuchtere Luzhin. Zijn grootste rivaal om de titel is de Italiaanse publiekslieveling Turati. Luzhin is geobsedeerd door het spel. Zijn verfomfaaid boekje schrijft hij voortdurend vol met mogelijke zetten en strategieën. Hij denkt zich vooral gek over een verdediging die het hem mogelijk moet maken om Turati te verslaan. Als bij toeval ontmoet Luzhin in de omgeving van het hotel de Russische Natalia. Het tweetal wordt halsoverkop verliefd op elkaar.

Voor Luzhin is het moeilijk om met die nieuwe emotie om te gaan. Alsof dat nog niet genoeg is, duikt er ook een schim uit het verleden op: zijn vroegere leermeester Valentinov, tegenwoordig een aanhanger van Luzhins tegenstander Turati. Van alle kanten neemt de druk op Luzhin toe. Tot hij instort en een verscheurende keuze zal moeten maken tussen leven, liefde en schaken.

De onmogelijke combinatie om zijn twee grote liefdes te combineren is het hoofdthema uit de film. Daarbij komt nog eens dat Luzhin voortdurend geplaagd wordt door beelden uit zijn verleden. Als kind al werd hij door de schaakpassie verteerd, tot grote ergernis van zijn ouders. Hoewel de schaakstukken als scherp geslepen degens over het scherm kletteren en het er af en toe behoorlijk spannend aan toe gaat, is The Luzhin Defence meer een film over mensen en relaties.

Alle lof voor John Turturro, die een Luzhin neerzet die voortdurend op de rand van een zenuwinzinking lijkt te balanceren. Zijn Chaplin-achtig personage heeft enkele onvergetelijke scènes. Ook Emily Watson komt als Natalia goed uit de verf. Ondanks de knappe acteerprestaties, loopt The Luzhin Defence voor de rest mank. Het verhaal dobbert erg traag vooruit, de regie is mak en tam en ook de geloofwaardigheid is erg ver zoek. Dat de film niet erg happy zal aflopen, zie je al van erg ver afkomen. Maar met de bijzonder kleffe epiloog zet Gorris zich helemaal schaakmat. Jammer.