SHREK

Dreamworks mede-oprichter Jeffrey Katzenberg had immers het lef gehad om zijn ex-werknemer openlijk te vernederen door één week voor de mega-release van het door Disney gefinancieerde Pearl Harbor zijn computergeanimeerde sprookjes-persiflage te programmeren. Shrek nam niet alleen een loopje met de sprookjeswereld waar Disney zo op teert, maar ging vooral aan de haal met de bioscoopcenten waar de makers van de mislukte Titanic-kloon zo op gehoopt hadden. Maar Dreamworks speelde het spel eerlijk: ze leverden gewoon een heerlijke film af.

Toen Disney in 1995 digitale filmgeschiedenis schreef door samen met CGI-huis Pixar de eerste computergegenereerde animatiefilm op het publiek los te laten, kon de toen kersverse aartsvijand Dreamworks niet achterblijven. Op zoek naar een gelijkaardig succes als Toy Story lijfde ex-Disney topman Jeffrey Katzenberg Pacific Data Images in. Het resultaat was het knappe Antz. Intussen zijn we drie jaar verder, in CGI-eenheden een eeuwigheid, en werd PDI opgekocht door Dreamworks. Halsreikend werd dan ook uitgekeken naar de opvolger van het mierenfestijn. En blijkbaar heeft Katzenberg na zijn successen bij Disney ook de digitale gouden touch gevonden. Met Shrek weet hij immers opnieuw de karakters op het voorplan te halen, geholpen door een leuk script (gebaseerd op een boek van William Steig), enkele perfect gecaste stemacteurs en vooral een ver doorgedreven anti-political correctness houding.

Shrek zou het als karakter niet lang volhouden in het door een PC-doordrengde Verenigde Staten van Amerika. De grote groene reus houdt er immers van om zichzelf te zijn: lekker eenzaam en asociaal, vissen vangen door enorme scheten los te laten in zijn vijver, genieten van modderdouches, oogballensoep slurpen. Maar vooral dus asociaal zijn. Zijn relatief rustig leven wordt verstoord wanneer de Lord Farquaad beslist om alle sprookjesfiguren van zijn land te weren. Zij worden allemaal netjes gedeponeerd in het moeras van Shrek.

In een beetje sociale film zou nu de grote Shrek zien transformeren in de sociale weldoener. Maar daar heeft Shrek het echter niet op begrepen. Hij stapt resoluut naar Farquaad om met hem eem deal te sluiten. Als Shrek er in slaagt om de prinses Fiona te verlossen uit de poten van de vuurspuwende draak, dan krijgt hij zijn moeras terug. Op zijn queeste wordt Shrek tegen zijn zin vergezeld door de praatzieke Donkey, een ezel die er alles voor over heeft om de grote groene reus tot vriend te maken. Buiten zwijgen.

Voor wie regelmatig een klassieke tekenfilm door de maag gespitst krijgt, is Shrek een regelrechte verademing. Ditmaal geen zeemzoeterig gepreek, geen helden die zich opofferen, geen actieverlammende liedjes (buiten een hilarische knipoog) en vooral gaan afgevlakte grappen. Dreamworks gaat er helemaal voor. En niets is heilig. De dating-show, de worstelmanie en het political correctness moeten er stevig aan geloven, maar ook Disney zelf krijgt een maar halvelings verborgen veeg uit de pan. Zo leeft Farquaad in een afgelikte stad waar zelf Disneypark-uitbaters jaloers op zouden zijn en kwatongen beweren dat de kleine Farquaad zelfs enige gelijkenis vertoont met Disney-chef Michael Eisner.

Belangrijker echter is dat Shrek heerlijke ontspanning is. Zonder zichzelf au-serieus te nemen passeren alle bekende sprookjes de revue, zonder dat de het verhaal zelf aan momentum verliest. Dat is grotendeels te danken aan de voortreffelijke stem-acteerprestaties van Mike Myers, Cameron Diaz, John Lithgow en vooral Eddie Murphy die met zijn Donkey ongetwijfeld zijn beste rol in jaren heeft neergezet. De Engelstalige versie bekijken is dan ook een must. Toegegeven, ook Shrek kan het op het einde niet laten om heel even met het belerend vingertje heen en weer te zwaaien maar tegen dan zit iedereen al met de allerbreedste glimlach te wachten op de volgende grap dat die boodschap maar al te graag doorgeslikt wordt.

Criticasters die het echt niet begrepen hebben zullen ongetwijfeld hun mening willen spuien over de toch nog niet perfecte mensen in de film. Een aantal daarvan werden trouwens iets minder realistisch gemaakt dan mogelijk was. Maar waarom zou je eigenlijk nog animatiefilms maken als de enige bedoeling was om hyperrealistische beelden te maken (riep daar iemand Final Fantasy?). Shrek is een technisch huzarenstukje. Haar, vuur, kleren, vloeistoffen en mensen, het zijn hersenbrekers uit de heilige graal voor computerwetenschappers. Stuk voor stuk werden ze door de 275 kunstenaars van Pacific Data Images perfect (maar daarom niet hyperrealistisch) in beeld gebracht. De animatie is fabuleus en al snel vergeet je dat het uiteindelijk allemaal maar ééntjes en nullen zijn.

Neen-knikkers blijven de computer vaak terecht vervloeken voor de grootste miskleunen van de laatste jaren en vooral het infantiel worden van de Hollywood-films. Is het dan niet ironisch dat de leukste (animatie)films van het afgelopen decennium allemaal honderd procent digitaal zijn?