Liefhebbers van het boek zullen de film wellicht met gemengde gevoelens bekijken, maar John Williams zorgt er feilloos voor dat de magie van J.K. Rowling ook in de cinemazaal voelbaar wordt. Dat hij daarbij de film moet verkopen en magie moet toevoegen aan scènes die op zichzelf dit ingrediënt enigszins ontbreken, nemen we er maar voor lief bij. Als er één tovenaar voor magie zorgt, dan is het wel John Williams.
"Normaalgezien lees ik nooit een boek of een script voor ik begin met het schrijven van mijn muziek," zegt de 69-jarige John Williams over hoe hij aan de score voor Harry Potter begon, "ik laat me het liefst inspireren door de beelden zelf. Maar deze keer was het dus anders." Williams had het boek al gelezen, op advies van één van zijn kleinkinderen, nog voor Chris Columbus hem vroeg de muziek te schrijven: "Ik had dus al een vrij duidelijk beeld van de sfeer, de personages en de verhaallijn voor ik ook nog maar één beeld had gezien."
Het thema dat John Williams speciaal voor de teaser en de trailer componeerde, heeft bij het grote publiek al de status gekregen van "het thema van Harry Potter". Maar dat is het dus niet. "Harry Potter zelf heeft een eerder bescheiden thema," verklaart Williams, "een motief dat ik over diverse films wil uitwerken en dus kan groeien, net zoals Harry Potter groeit van film tot film. Het hoofdthema van deze eerste film is dat van Harry Potters uil Hedwig." Het thema van Hedwig wordt geïntroduceerd op een celesta, een snaarinstrument met een kristalachtige klank dat heel snel bespeeld kan worden. Hedwigs thema is een speelse, gewiekste wals, zoals John Williams er eerder al een schreef voor The Witches of Eastwick. Het thema doet ook dienst als een brugmotief tussen de muziek die Williams componeerde voor de magieloze wereld van de Muggles en de wereld van tovenaars en betovering. Ook Voldemort heeft natuurlijk zijn eigen thema, neerslachtige chromatische muziek voor kopers en lage strijkers met klokkengeluid en onheilspellend koor. En natuurlijk is er de aanstekelijke, opzwepende muziek voor de Quidditch Match en de sfeervolle kerstmuziek, die zo uit John Williams' Home Alone lijkt te komen, voor het kerstgebeuren in Hogwarts.
Vooral de kerstmuziek bleek een groot probleem: de makers van de film waren bang dat voor nogal wat gelovigen het gebruik van christelijke kerstmuziek (en de meeste traditionele kerstmuziek is van christelijke aard) in een context van een tovenaarsschool niet in goede aarde zou vallen. Daarom ging John Williams op zoek naar bekende kerstmuziek die geschikt was voor de film maar tegelijk geen godsdienstige connotaties met zich meebracht. Uiteindelijk viel de keuze op het seculaire lied "Deck the Halls", maar toen tijdens de opnames bleek dat de sfeer van dit lied niet echt paste bij de sfeer van de scène, moest John Williams in allerijl een oplossing bedenken. Hij schreef in een paar uur tijd een eigen kerstlied, helemaal in Hogwarts-stijl, en schreef er zelfs een eigen tekst bij. De Hogwarts Christmas Song is een vreemde dissonant op de soundtrack van Harry Potter, maar werkt perfect in de film.
De soundtrack van de film bevat minder dan de helft van de muziek die Williams voor Harry Potter and the Philosopher's Stone componeerde plus enkele concertversies van de thema's die hij voor de film schreef. Zo is de laatste track, enigszins misleidend "Hedwig's Theme" genaamd, een medley van de vier hoofdthema's van de film, en is de tweede track van de cd, "Harry's Wondrous World" een aanstekelijke suite die de toon zet voor de rest van de cd. Liefhebbers van John Williams zullen ongetwijfeld muziek herkennen die doet denken aan muziek die schreef voor eerdere films van regisseur Chris Columbus, zoals Home Alone en Stepmom, maar ook de herinnering aan films als Hook, The Witches of Eastwick, Superman en zelfs de Star Wars-trilogie is nooit veraf. Wie de boeken van Rowling leest als onschuldige manifesten tegen een steeds zakelijker en saaier wordende wereld, kan in de muziek van John Williams voor de verfilming van haar debuutroman voldoende argumenten vinden voor het feit dat er nog steeds heel wat magie in deze wereld te vinden is.
In Europa wordt de eerste editie van de soundtrack overigens uitgebracht als een dubbel-cd. De eerste cd bevat dezelfde muziek als de Amerikaanse en Engelse edities van de soundtrack, de tweede cd is een cd-rom met enkele gamedemo's, trailers in diverse talen en andere Harry Potter-gerelateerde software. Een leuk hebbeding, die tweede cd-rom, maar hij voegt weinig of niets toe aan de soundtrack zelf.