De oorsprong van de term 'blockbuster' ligt niet, zoals veel mensen denken, in het feit dat mensen er tot om de hoek van de bioscoop voor in de rij staan. Nee, in de jaren '30 en '40 werden films die in Hollywood werden gemaakt in 'blocks' verkocht aan bioscopen. Wilde je als theater die populaire film, dan moest je ook de goedkope B-films vertonen. De populairste film wist uit het 'block' te 'busten', en werd zodoende 'blockbuster' genoemd. Tegenwoordig bestaat een systeem zoals ik het hierboven beschreef niet meer, maar de term is gebleven. De hedendaagse blockbuster brengt (als het goed is) veel geld op, speelt in op het verlangen terug te gaan naar onze kindertijd, laat ons historische gebeurtenissen herbeleven en is soms niet meer dan een reclamespot voor andere producten, waarmee meer geld wordt verdiend dan met de film zelf.
Wie bij het lezen van de voorgaande alinea niet direct aan Harry Potter denkt, heeft waarschijnlijk een vervroegde winterslaap gehouden de afgelopen tijd. Op tv, op straat, in de winkel, in de krant, iedereen lijkt 'Potterized'. Keer op keer wordt het verhaal verteld van de schrijfster van de boeken, die in armoede leefde, en de hele dag in een café zat (ze bestelde naar verluidt slechts één kopje koffie, omdat ze geen geld had voor een tweede) om te werken aan het eerste deel van haar nu beroemde reeks. Het verhaal is bijna net zo mythisch als de avonturen die haar hoofdpersoon beleeft. De armoede is voorbij voor mevrouw J.K. Rowling. Ze heeft inmiddels meer euro's dan ze ooit zal kunnen opmaken, en dat allemaal door Harry. De boeken bleken perfect geschikt als bronmateriaal voor één van de allerbeste voorbeelden van een blockbuster. En zo hebben we nu Harry-boeken, Harry-films, maar bovenal Harry-merchandise. Je kunt het zo gek niet bedenken: van boekentas tot (groene!) tandpasta, en van snoep tot kamerjassen. Harry is een hype, en dat zullen we weten ook. De schrijfster heeft aangekondigd nog 3 Potter-boeken te schrijven. Of deze allemaal succesvol zullen worden valt te bezien. Eén van de belangrijkste eigenschappen van een hype, is dat hij van voorbijgaande aard is. De Potter-mania is nu op zijn hoogtepunt, en Harry blijft niet voor altijd hot. Dat hebben ze bij Warner Bros. goed begrepen door de tweede film al in productie te nemen voor de eerste überhaupt in de theaters te zien was. De fenomenale opening van de film in de USA ten spijt, net als bijvoorbeeld Pokémon (in dat geval kwam de film toen de hype eigenlijk al over zijn hoogtepunt heen was) is overkomen, zal het eens gedaan zijn met de populariteit. Het is alleen wat moeilijk te bepalen op welke termijn dat zal gebeuren.
In de luwte van het mediaspektakel rond Harry Potter verblijft nog die andere grote film die een kleine week voor kerstmis gereleased wordt. The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring is de titel van het eerste van de drie films die ons het klassieke verhaal van J.R.R. Tolkien in audiovisuele vorm moet gaan vertellen. Het blijft ten tijde van het schrijven van dit artikel nog angstig stil rondom deze film, maar de voortekenen zijn goed. Iedereen was verheugd over cast en regisseur, het productieproces (het beeldmateriaal van de drie films is al geschoten) kende weinig problemen en de trailer sloeg eerder dit jaar in als een bom. De kaarten leken geschud; The Fellowship of the Ring zou hét kassucces van het jaar worden. Maar toen kwam Harry Potter die alle aandacht voor zich opeiste. Inmiddels is de release bijna daar en lijkt het alsof LotR te vroeg heeft gepiekt qua media-aandacht. Lijkt, want ondergetekende heeft er alle vertrouwen in dat de productiemaatschappij bewust heeft gewacht met het op gang brengen van de marketingmachine totdat de ergste vloedgolf van Harry Potter voorbij zou zijn. Die-hard Tolkienfans gaan er vanuit dat 'hun' film uiteindelijk op alle fronten als winnaar uit de bus te komen: betere film, betere box-office resultaten. Sommigen hopen zelfs op een openingsweekend dat de magische 100 miljoen dollar grens zal bereiken. Hoewel ik niet verwacht dat dat zal gebeuren (een opening van 60-70 miljoen lijkt mij het hoogst haalbare), hoop ik wel dat Peter Jackson een film heeft weten te maken die Tolkien eer aan doet, die zowel trouw aan het boek blijft, maar ook dingen heeft durven te veranderen, als het medium daarom vroeg. Bij Harry Potter vind ik dat dat niet gelukt is; de film is niet slecht, maar laat weinig over aan de verbeelding, en is een wel erg directe vertaling van het boek. Een Amerikaanse recensent zei het beter dan ik het kan bedenken: 'Chris Colombus hoefde geen goede film te maken. Hij moest alleen vermijden dat hij een hele slechte zou maken. En dat is precies wat hij gedaan heeft.' Ik hoop, en vertrouw erop dat The Fellowship of the Ring met wat meer liefde is gemaakt dan Harry Potter, dat het een wat échtere filmervaring is, ondanks het feit dat ook deze film een echte blockbuster is. 'The Legend comes to Life' schreeuwt de poster. Of dat waargemaakt wordt kunnen we vanaf 19 december gaan bekijken. Maar als mijn voorgevoel klopt is er deze kerst slechts 'one movie to rule us all'.