Het was heel eenvoudig geweest om voor de film te kiezen voor een bekende naam. Personen als Williams, Horner en co zouden wellicht geen moment getwijfeld hebben om toe te happen. De verbazing was dan ook groot toenm bekend raakte dat Peter Jackson gekozen had voor Howard Shore om de soundtrack voor The Lord of the Rings te verzorgen. Op 55-jarige leeftijd ging de man aan het werk om de fantasierijke wereld van Tolkien op de notenbalk te plaatsen. Howard Shore is nochtans geen onbekende in de filmmuziekwereld. Hij stond onder andere in voor de score van Analyze This, Hight Fidelty, The Cell, Philadelphia, The Silence of the Lambs en Se7en.
De score van Lord of the Rings straalt een heel grote diversiteit uit. De soundtrack bevat naast heel wat zware en donkere muziek ook enkele licht verteerbare nummers die dan weer aangevuld worden met de barok-zangstukken van een koor. Het commerciële luik van de soundtrack wordt op de klassieke manier ingevuld. Ditmaal werd niet gekozen voor een Céline Dion of een andere bekende popster, maar wel voor de Ierse zangeres Enya. Deze zangeres vormt echter wel het enige puntje van kritiek op de soundtrack. De naam Enya werd immers tijdens de promotiecampagne te veel naar voren geschoven. Een lijn die trouwens ook doorgetrokken werd in de special section op de soundtrack. Wanneer je de soundtrack immers in je cd-rom drive dropt, krijg je toegang tot een speciale site met trailers, interviews, shots en nog een heleboel andere zaken. Tijdens het bekijken van de extra's valt dan ook maar een ding op en dat is dat het helemaal rond Enya draait. Howard Shore komt zo goed als niet aan bod. Een spijtige zaak, deze soundtrack is immers geen Enya soundtrack maar wel een Howard Shore album. Ere wie ere toekomt, maar daar zullen ze waarschijnlijk bij het platenlabel van Enya, Reprise Records, niet aan gedacht hebben. Het doel achter deze aanpak is wel duidelijk af te leiden en dat is de soundtrack commercieel aanlokkelijk maken. Enya is immers een naam die heel wat muzikale harten heeft veroverd.
Dat het om geen Enya-score gaat, blijkt uit de slechts twee nummers van haar die soundtrack rijk is. Het overige gedeelte van de soundtrack is gevuld met orchestraal werk. Het eerste deel van de muziek neemt de luisteraar mee naar de dreigende, donkere wereld. Om de zware, bombastische, barokachtige uitstraling wat te verzwakken werden hier en daar enkele verpozende nummers ingevoegd. Nummers die je in ieder geval zullen bekoren. Het mooiste vorobeeld hiervan is ongetwijfeld het nummer Concerning Hobbits. Een nummer dat ons een beetje de illusie geeft dat we te maken te hebben met Le Carnaval des Animaux van Saint-Saens. Dit nummer slaagt er perfect in om de sprookjeswereld van Tolkien te vertolken. Het muziekgenre waarop Shore terugvalt, is de Ierse muziek, een muziekstijl die heel wat mensen een warm hart toedragen. Schoolvoorbeeld hiervan was de waanzinnige verkoop van de soundtrack van Titanic.
De soundtrack weet over de hele lijn te boeien naast de prachtige openingsnummers van het werk, krijg je rillingen over je hele lijf bij het horen van het voorlaatste nummer van de cd. Een nummer van maar liefst meer dan zeven minuten dat je laat genieten van een prachtige sopraanstem. Een stem die The Breaking Of The Fellowship op een meer dan behoorlijke manier naar voren brengt. Dit nummer hoort zeker en vast bij een van de beste soundtracknummers van dit jaar. Sopraanstemmen en koren hadden trouwens een groot aandeel in de muziek van The Empire of the Sun van John Williams. We raken de gedachte dan ook niet kwijt dat de film heel wat gelijkenissen vertoont met andere filmmuziek. De soundtrack lijkt een mengeling te zijn van de heroïsche muziek van Gladiator, vermengd met het bombastische werk van de jongste soundtrack-telg uit de Star Wars dynastie. Maar de grootste gelijkenis die je ongetwijfeld kan vinden is die met de muziek uit de film Willow. Het verschil zit 'm alleen in het feit dat deze soundtrack een iets donkerder en introverter timbre uitstraalt dan de Willow soundtrack.
Het overgrote deel van de muziek wordt gebracht door klank van violen, cello's en bas-instrumenten. De koperblazers zorgen dan weer voor een iets zachter gevoel bij de muziek. Tot slot zorgen de houten blaasinstrumenten voor een etnische en natuurlijke representatie van de omgeving. De muziek straalt ook heel wat religie uit. Dat blijkt immers tijdens het weerklinken van de horens. Voor de soundtrack werd blijkbaar niks aan het toeval overgelaten. De lichtere momenten bevatten immers een melodie waarmee de kijker fluitend de filmzaal zal verlaten. Een klein detail, maar een detail dat misschien de verkoop in de hand zal werken.
Van de soundtrack werden twee versies uitgebracht. Enerzijds de gewone editie en anderzijds de limited edition. Velen verwachtten van deze laatste editie heel wat, maar uiteindelijk bleek dit toch een ontgoocheling te zijn. De limited edition bevat immers geen enkel extra nummer en de verpakking van de cd heeft ook niet veel mee van een hebbeding. Wat zijn dan de verschillen: de verpakking en de prijs. Voor de limited edition betaal je snel zo'n 12,5 euro meer. Een goeie raad dus: verpsil je geld niet aan de limited edition.
De soundtrack van het eerste deel van de trilogie is er eentje om je vingers van af te likken. Hij won trouwens al zijn eerste prijs. De soundtrack werd uitgeroepen tot de beste score van het afgelopen jaar door de Los Angles Film Critics Association. Waarschijnlijk pas de voorloper van een heleboel andere prijzen en wie weet gaat de film wel lopen met het zo begeerde beeldje. We gunnen het Howard Shore in ieder geval heel graag. De man is er met glans in geslaagd om heel wat originaliteit aan boord te leggen voor dit werkje. De diversiteit in de muziek komt uitstekend tot zijn recht, terwijl de integriteit van de muziek tot in de puntjes bewaard werd. De film werd al uitgeroepen tot een must-to-see, hetzelfde geldt voor de soundtrack; een must-to-hear. Kort samengevat: een meer dan absolute aanrader!