MULHOLLAND DRIVE

David Lynch is een van die zeldzame Hollywood-regisseurs die altijd terug boven drijven. Hij wisselt absolute meesterwerken (Eraserhead, The Elephant Man) af met halfbakken prullen (Dune, Fire Walk With Me), maar de laatste jaren lijkt hij steeds meer te volharden in zijn boosheid om alleen maar zijn eigen zin te doen. Lost Highway betekende in 1997 zijn grote terugkeer op het grote doek, met het totaal on-Lynchiaanse The Straight Story verbaasde hij vriend en vijand en nu is er dus Mulholland Drive, een kafkaëske film waar op het eerste gezicht weer geen touw aan vast te knopen valt. Als vanouds tovert Lynch met zijn dada's: lange, duistere wegen die nergens naar lijken te leiden, personages die even snel verdwijnen als verschijnen, mensen die aan geheugenverlies lijden, werkelijkheid en illusie die in elkaar overvloeien.

De plot van Mulholland Drive samenvatten is onbegonnen werk en volgens Lynch ook totaal onnodig. Volgens hem moet je als kijker een film niet objectief proberen te verklaren, maar subjectief durven aanvoelen. Connotatie is in Lynchland belangrijker dan denotatie. Lynch gooit daarbij alle puzzelstukken op tafel, maar het is de toeschouwer die ze in elkaar moet schuiven. Eén correcte oplossing is er niet. Toch begint Mulholland Drive vrij narratief. Met een opnieuw bezwerende score van Angelo Badalementi op de achtergrond, maken we kennis met Betty Elms (Naomi Watts), een jonge en energieke would-be actrice die van Toronto naar Hollywood is verhuisd om het daar te maken. Omdat haar tante wegens andere filmopnames in het buitenland zit, mag Betty in haar flat logeren. Daar maakt ze kennis met een vrouw die zichzelf Rita noemt (naar de actrice Rita Hayworth), maar niet weet wie ze eigenlijk is. Sinds een vreselijk auto-ongeluk op Mulholland Drive lijdt ze immers aan geheugenverlies.

Parallel met het verhaal van de twee dames (die verliefd op elkaar worden en een lesbische relatie beginnen) loopt dat van de wat excentrieke regisseur Adam Kesher (Justin Theroux), die onder dwang van een aantal geldschieters verplicht wordt een bepaald meisje als lead voor zijn volgende film te casten. Wat alle andere personages met het verhaal te maken hebben, lijkt op een onoplosbare puzzel. Stukjes daarvan zijn onder meer een mysterieuze dwerg in een rolstoel, een albino-cowboy, een zwerver, een detective, een hotelmanager en andere figuren die inwisselbaar lijken. Dat lijken ook Betty en Rita, want na het opduiken van een vreemde blauwe doos in een soort magisch theater neemt het verhaal een wending die nauwelijks door logica te verklaren valt en wordt alles wat je tot dan toe gezien hebt in twijfel getrokken.

Met Mulholland Drive zitten we weer midden in Lynchland, dat bizarre landschap waar werkelijkheid en droom door elkaar lopen. Elk zinnig mens probeert tijdens het lezen van een boek of het bekijken van een film een rode draad te zoeken, maar net dát mag je bij Lynch niet doen. Mulholland Drive is een film die je moet ondergaan, een film die je als een gas moet bedwelmen en waarbij alleen je eigen associaties je een stapje dichter bij de catharsis brengen. Dat was allemaal geen spek voor de bek van de mensen van het Amerikaanse televisiestation ABC, dat oorspronkelijk van Mulholland Drive een tv-serie a la Twin Peaks wilde maken. Maar toen ze de pilot te zien kregen, piekerden ze zich een punthoofd. Nee, die Lynch was nu echt wel gek geworden. Dit zouden de tv-kijkers nooit begrijpen. En dus moest Lynch op zoek naar een nieuwe geldschieter. Le Studio Canal Plus kwam op de proppen met extra geld, Lynch herschreef de pilot tot een film, maakte extra opnames en baarde een nieuw langspeler. Tot groot jolijt van de jury op het Filmfestival van Cannes. Ze gaven Lynch de Gouden Palm voor beste regie.

Mulholland Drive ligt in het verlengde van vroegere Lynch-films, maar op de een of andere manier voegt de grootmeester daar in deze film nog iets aan toe. Zo laat hij, als verf op een doek, moeiteloos verschillende genres door elkaar vloeien. Wat begint als een thriller, vertoont al snel trekken van een film noir, maar is evengoed bij momenten hilarisch grappig of gruwelijk griezelig. Het feit dat het verhaal zich in en rond Hollywood afspeelt, geeft Lynch de gelegenheid met het hele gekke filmbedrijf te spelen. De castings zijn daar een uitstekend voorbeeld van. Voor heel wat opschudding zorgden ook de twee lesbische vrijscènes tussen hoofdactrices Naomi Watts en Laura Elena Harring. Als in een bizarre droom dwalen zij over het scherm. Ze zuigen je naar het doek en slepen je mee in een mysterie dat ze zelf nog moeten ontrafelen. Dit is Lynch op zijn best. Ga en onderga.