Nederlandstalige films komen maar met moeite over de grens met België. En dat is vreemd. Dat het Nederlands voor pakweg Amerikanen niet zo aantrekkelijk is, is te begrijpen. Bovendien zullen ze daar al snel verveeld raken door het gebrek aan spectaculaire acties in de vaak met beperkte middelen gemaakte films. Maar België is een ander verhaal. Een groot deel van de bevolking spreekt dezelfde taal, en zou het wellicht prettig vinden om eens een goede film te zien in de moerstaal. Toch blijft het een probleem om Nederlandstalige films in Vlaanderen uit te brengen. Andersom zal dit hoogstwaarschijnlijk ook het geval zijn, mijn gebrek aan kennis over de Vlaamse filmcultuur is hier een teken aan de wand. Hooguit in het geval van een regelrechte kaskraker, zoals de afgelopen zomer Costa!, en straks de Annie M.G. Schmidt verfilming Minoes, komt de film door de (toch niet al te strenge) douane. En dat is jammer. Want al is er misschien geen miljoenenpubliek voor, het afgelopen jaar heeft in Nederland wel zeker uitgewezen dat er een markt is voor kleine, goed gemaakte films van eigen bodem.
Ondergetekende is zelfs van mening dat de beste film van het voorbije jaar van Nederlandse bodem kwam. Familie, van toneelregisseur Willem van de Sande Bakhuyzen, deed rond de kerstdagen relatief goede zaken aan de kassa. Opvallend, omdat het onderwerp van deze film niet bepaald de kerstgedachte uitstraalt. Familie is namelijk een gitzwarte film over het gebrek aan liefde binnen een gezin. Tijdens een door opa georganiseerd uitstapje (omdat oma niet lang meer te leven heeft) worden de maskers afgezet, en zegt iedereen eindelijk wat hij op zijn hart heeft. Qua opzet heeft de film wat weg van Festen, maar Familie gaat nog wat verder. Het eigenlijke conflict is namelijk op het eerste gezicht niet zo groot. Het zijn juist de bijzaken die ervoor zorgen dat iedereen elkaar langzaam aan gaat haten. Familie laat geen spaan heel van 'gezelligheid' en de ontwapenend eerlijke dialogen snijden door merg en been. Zoals gezegd, de film zal geen goede zaken doen bij het grote publiek, maar net als in Nederland zal er in België zeker een groep mensen zijn die maar al te graag 6 euro op tafel wil leggen om dit verfilmde toneelstuk te mogen aanschouwen.
Minoes, naar het boek van Annie M.G. Schmidt, komt wel uit in België. Deze film, over een poes die tot haar grote schrik opeens in een mensenlichaam zit gevangen, is het succesvolle vervolg op de trend die in 1998 met Abeltje begon; het verfilmen van kinderboeken is zeer succesvol gebleken. Zowel Abeltje als Kruimeltje trokken in eigen land meer dan 1 miljoen bezoekers. Het tijdstip van uitbrengen, de kerstvakantie, heeft daar natuurlijk alles mee van doen. Nu mag Minoes het dus in België gaan proberen. Grote kans dat ook hier veel kinderen de avonturen van Minoes op het witte doek willen bekijken.
Eigenlijk komt het hele migratieprobleem neer op het aloude verschil tussen blockbusters en kleinere filmhuisfilms. Film is zijn meer dan honderdjarig bestaan vanaf het begin een commercieel product geweest (met betrekking tot distributie althans) en als de bioscoopeigenaar een extra doek kan reserveren voor een gegarandeerd succes ten koste van een film als Familie, zal men dat niet nalaten. Het opvallende is echter dat vooral kleine Scandinavische films als Fucking Amal, Jalla! Jalla! en uiteraard Festen de laatste jaren wel (en met succes) in de bioscopen gedraaid zijn. Het struikelblok lijkt dus de eigen taal te zijn. En dat terwijl televisieseries van eigen bodem vaak hoge ogen gooien. Men wil schijnbaar graag naar audiovisuele producten van Nederlandse makelij kijken, als het maar geen geld kost. Want dan gaan we toch liever plat voor de Amerikaanse glitter en glamour. Wat de vaak aangehaalde hypothese dat we realiteit (als in Familie) op tv willen zien, en fantasie (als bv. Harry Potter) op het witte doek, nog maar eens onderstreept. Dat daar nu, in Nederland althans, een heel klein beetje verandering in lijkt te komen, is de eerste zwaluw. Maar zoals bekend maakt die nog geen zomer.