EYES WIDE OPEN

Buster

Foto: Buster Keaton Productions
Elke maand trekt Mike Peek, student Film- en Tvwetenschap in Amsterdam, voor Movie de gekke wereld van het witte doek door zijn persoonlijke cameralens.

Het lot van een filmster is niet zo rooskleurig als het misschien lijkt. Als we nu kijken naar films met sterren van weleer, kunnen we een gevoel van medelijden maar met moeite onderdrukken. Wie kent ze nog, de eerste lichtingen bekendheden die de cinema ons opleverde: Leni Riefenstahl, Marlene Dietrich, Charlie Chaplin. Hoewel de namen meestal wel een belletje doen rinkelen, is het bij het bekijken van een van de films die ze maakten vaak pijnlijk duidelijk dat de ze werkten in de begintijd van het medium. De humor is anders, de spanning vaak ver te zoeken, en een montage die vandaag de dag als vanzelfsprekend wordt gezien, was toen simpelweg nog niet ontwikkeld. Toch hebben veel filmliefhebbers wel een acteur of actrice uit die begintijd die tot de verbeelding spreekt, die weet uit te stijgen boven de tijdverschillen. Voor mij is dat Buster. Buster Keaton om precies te zijn.

Ik zal het eerlijk zeggen: ik heb pas één film van Keaton (volledig) gezien. Maar soms is dat genoeg om jezelf fan van iemand te noemen. De film die ik zag heet Our Hospitality, en werd gemaakt in 1923. Dat is vijf jaar voor de 'officiële' overgang van de stille- naar de geluidsfilm, en dat betekent dat we te maken hebben met Buster Keaton op het hoogtepunt van zijn carrière. De overgang naar geluid heeft Keaton niet kunnen maken, en snel na de introductie van het geluid raakte Keaton in de vergetelheid.

Door de jaren heen werd er steeds minder over Keaton geschreven, terwijl Chaplin tot ver in de jaren '60 de grootste filmkomiek aller tijden werd genoemd. Keaton leidde een teruggetrokken leven tot er in de jaren '50 en '60 opeens een hernieuwde belangstelling voor zijn films ontstond. Dit beleefde zijn hoogtepunt op een filmfestival in 1965, waar Buster Keaton tot grote verrassing van de gasten zelf aanwezig was bij de vertoning van een van de films die hij decennia eerder maakte. Eindelijk kreeg hij erkenning, eindelijk kregen zijn films een plaats in de geschiedenis van de film.. Een jaar later stierf Buster Keaton - voldaan - op 70-jarige leeftijd. Hollywoodgeschiedenis op zijn mooist.

Keatons belangrijkste kenmerk is zijn mimiek. Hij lachte nooit in zijn films, wat een bijzonder effect geeft. Wat er ook gebeurt, Keaton blijft strak kijken, een overblijfsel uit zijn jeugd. Keaton ging al vroeg op pad met zijn vader, want samen hadden ze een theateract waarin vader Keaton de kleine Buster als wegwerpartikel gebruikte. Zijn atletisch vermogen kwam hem ook van pas toen hij Hollywood veroverde. Keaton's films uit de jaren '20 zijn niet alleen humoristisch, ze herbergen ook stunts die zelfs vandaag de dag nog uitermate spectaculair aandoen. In Our Hospitality bestaat het laatste half uur uit een scène die zich op de rand van een waterval afspeelt. Keaton moet niet alleen niet zich zelf uit de kolkende massa zien te houden, maar dient tegelijk ook nog zijn vriendin in het oog te houden, die zich ook in het water bevindt. De schijnbaar zonder special effects uitgevoerde stunt doet denken aan het beste werk van Jackie Chan. Alleen heeft Keaton er ook nog een weliswaar simpel, maar spannend verhaal omheen gedrapeerd, en hebben de humoristische en actievolle scènes ook een echte functie in dat verhaal, iets dat bij de Aziatische ster nog wel eens anders wil zijn. Bij mij komt er slechts één woord op bij het bekijken van het werk van Buster Keaton, een van de grondleggers van de film zoals wij die nu kennen: Respect. Met een hoofdletter R ja.