Het werd een 'zwarte' avond, in de meest positieve betekenis van het woord, want ook de oscar voor beste acteur ging naar een afro-amerikaan, Denzel Washington, voor zijn rol als corrupte agent in Training Day. Eerder op de avond had Washington al op ontroerende wijze de Career Achievement Award mogen aanbieden aan zijn mentor en voorbeeld, Sidney Poitier, de zwarte acteur die een baanbrekersrol speelde in Hollywood, en in zijn eentje vele deuren opende voor zwarte acteurs in Amerika. Whoopi Goldberg, die de oscarnacht voor de vierde keer op indrukwekkende wijze presenteerde en, zoals Nicole Kidman in Moulin Rouge, op een trapeze in de zaal werd neergelaten, liet onverbloemd haar enthousiasme blijken voor de manier waarop zwarte acteurs in dit oscargala in de kijker werden gezet.
Ondanks het feit dat de eerste The Lord of the Rings-film genomineerd was in maar liefst dertien categorieën en Moulin Rouge en A Beautiful Mind in acht, was er geen 'grote' winnaar die met het leeuwendeel van de beeldjes aan de haal ging. The Lord of the Rings en A Beautiful Mind verzamelden elk vier beeldjes, The Lord of the Rings in voornamelijk technische categorieën (muziek, visual effects, cinematogafie en make-up), A Beautiful Mind in vier hoofdcategorieën (beste film, beste regisseur, beste actrice in een bijrol en beste scenarioadaptatie). Met de oscar van beste film werd de controversiële biografie van wiskundige John Nash uiteindelijk de winnaar van de avond, alhoewel hoofdrolspeler Russell Crowe het zichtbaar moeilijk had toen hij de award voor beste acteur aan zich voorbij zag gaan.
De gebeurtenissen van 11 september drukten een grote stempel op deze ceremonie, die begonnen werd met een emotionele toespraak van Tom Cruise waarin hij het publiek de vraag stelde of het, na de aanslagen van vorig jaar, nog relevant was om de vreugde en de magie van film te vieren. Zijn eigen antwoord: 'Meer dan ooit tevoren.' New Yorker Woody Allen bracht een vurig pleidooi voor zijn liefde voor de stad op zijn eigen onnavolgbare wijze, als inleiding op een bijzonder ontroerende collagefilm van Nora Ephron over de getormenteerde stad. De oscaruitreiking eindigde met Whoopi Goldbergs hoogstpersoonlijke eerbetoon aan alle reddingswerkers in The Big Apple en met beelden van New Yorkers die de oscaruitreiking live in Manhattan op groot scherm volgden.
De uitreiking liep als een gestroomlijnde machine, van de perfect gechoreografeerde acrobatieacts van het Cirque du Soleil tot de muzikale acts die de oscarnominaties voor beste song inleidden. Deze ging uiteindelijk naar Randy Newman, die na zestien nominaties eindelijk een gouden beeldje in handen kreeg voor zijn nummer If I Didn't Have You uit Monsters Inc. Over Monsters Inc. gesproken: deze film was ook nog genomineerd in een nieuwe categorie, die van beste animatiefilm. Het beeldje in deze categorie ging, zoals te verwachten viel, naar Shrek.
Fans van de Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulin werden teleurgesteld: het kleine Franse meesterwerkje kon geen enkele nominatie verzilveren, zelfs niet in de categorie van beste niet-Engelstalige film, waar de concurrentie niet zo sterk was. De award in deze categorie ging uiteindelijk naar de Bosnische oorlogsprent No Man's Land, waardoor ook ons land deels in de prijzen viel, want de film werd deels gefinancierd door een Belgisch productiehuis.
De oscars werden voor het eerst uitgezonden vanuit het nieuwe Kodak Theatre in Los Angeles, een indrukwekkende locatie die ten volle werd benut. Voor het eerst in jaren was niet Bill Conti de leider van het orkest, maar John Williams û die zelf twee keer genomineerd was in de categorie Beste Score, voor A.I. en voor Harry Potter. Williams bracht een medley van de bekendste filmmuziekthema's die ooit een oscar in ontvangst mochten nemen, om vervolgens het thema van The Lord of the Rings te kunnen inzetten toen bekend werd gemaakt dat Howard Shore de oscar voor beste muziek kreeg.
De oscars waren voor het eerst in jaren ook écht spannend, omdat er bij de genomineerden niet echt één film bij zat die torenhoog boven de rest uitstak. Het resultaat was dan ook dat de koek door velen moest worden gedeeld en dat de Academy naast enkele bijzonder voorspelbare keuzes, zoals de oscar voor beste film voor A Beautiful Mind, ook voor enkele verrassingen zorgde, zoals Ben Kingsley's award voor beste acteur in een bijrol voor Sexy Beast en Halle Berry's oscar voor beste actrice voor haar rol in de kleine en vrij onbekende film Monster's Ball. In een onwaarschijnlijk lange ontvangstspeech bedankte de jonge actrice, die haar tranen de vrije loop liet, ongeveer iedereen die ze maar kon bedenken.
Het zit er weer op. De beeldjes zijn verdeeld, de winnaars en verliezers zijn bekend. In zijn dankwoord bij de ontvangst van een Career Achievement Award zei Robert Redford dat, hoewel de winnaars deze avond wellicht voor de rest van zullen blijven herinneren, het grote publiek over een week de oscars alweer zal zijn vergeten. Hoe belangrijk de oscars voor de Amerikaanse filmindustrie ook zijn, het is een glitter- en glamourfeest met slechts beperkte houdbaarheid. Want zeg nu zelf û weet jij nog welke film vorig jaar de oscars won?