E.T. - 20th ANNIVERSARY EDITION

Hij behoeft eigenlijk geen introductie, E.T., want de héle wereld moet de film intussen al wel gezien hebben. Een hele generatie is er in elk geval mee opgegroeid. Voor vele twintigers was het de eerste bioscoopervaring. Kleine jongens en meisjes (en hun ouders) hebben gehuild wanneer E.T., ziek van heimwee, op sterven lag en hebben opnieuw geweend met het trieste einde, wanneer hij afscheid neemt van Elliot. De artikels over de film zijn ontelbaar, de invloed van de film is tot vandaag merkbaar en theologen schreven naslagwerken vol waarin ze de Christus-metafoor in E.T. ontrafelden. E.T. verscheen in 1982 op de cover van alle grote tijdschriften, bracht de grootste reclamecampagne sinds Star Wars op gang, brak het record qua publieksopkomst en kreeg maar liefst negen oscarnominaties. E.T. lanceerde ook carrières: Dee Wallace (moeder Mary) speelde later mee in onder meer Cujo, Critters en The Frighteners en Henry Thomas (Elliot) schopte het tot Legends of the Fall, All the Pretty Horses en Gangs of New York. Het bekendst werd natuurlijk Drew Barrymore. Wie had twintig jaar geleden durven denken dat het snoezige kindersterretje, dat de rol van Gertie speelde, een leven vol drank, drugs en een zelfmoordpoging tegemoet ging?

Steven Spielberg kreeg het idee voor E.T. eind jaren zeventig, toen hij van scenarioschrijver John Sayles Night Skies in handen kreeg, een horrorverhaal over de invasie van buitenaardse wezens. Spielberg vond het op zich wel een goed uitgangspunt, maar het verhaal vertoonde teveel gelijkenis met Poltergeist, het project waar hij zijn zinnen op gezet had (en dat hij simultaan met E.T. zou voltooien). Toen hij in de zomer van 1980, tijdens opnames van Raiders of the Lost Ark in Tunesië, kennis maakte met scenariste Melissa Mathison, de toenmalige vriendin van Harrison Ford, gaf hij haar de opdracht om Night Skies te herschrijven vanuit een andere invalshoek. Mathison draaide als het ware de rollen om. E.T. werd een klein, hulpeloos wezentje dat toevallig door zijn soortgenoten op aarde werd achtergelaten. De rest is, zoals dat heet, geschiedenis.

Velen vinden E.T. nog altijd de beste Spielberg, een film die bijvoorbeeld de vergelijking met een klassieker als The Wizard of Oz kan doorstaan. In een oeuvre dat zoveel jaren en zoveel genres omvat, is dat natuurlijk moeilijk uit te maken. E.T. blijft wellicht wel Spielbergs meest persoonlijke film, waarin hij heel wat thema's aanboorde die typisch voor zijn werk zijn: de afwezige vaderfiguur, de fascinatie voor het onbekende, de sympathie voor het kind, het leven in de voorstad en de verwijzing naar het metafysische. De film is in de jaren een schoolvoorbeeld geworden voor filmmakers. De trage manier waarop Spielberg E.T. beetje bij beetje introduceert, ging de wereld rond. Hoewel het verhaal op zich kinderlijk eenvoudig is, wordt het gedragen door de erg sterke tekening van de personages. Niet in het minst die van E.T. zelf, die meteen de harten van het publiek wist te stelen.

De grote vraag was in hoeverre deze 20th anniversary enhanced version van de originele film zou verschillen. Filmpuristen spraken nog voor ze een beeld gezien hadden al schande, maar het resultaat valt reuze mee, omdat Spielberg in feite niets aan het verhaal op zich veranderde. De digitale opsmuk is, in tegenstelling tot bijvoorbeeld die van de originele Star Wars, subtiel en quasi onopvallend. Er kwam een zogenaamde new re-mastered soundtrack en ongeveer 140 shots werden door de computer gehaald. Zo kreeg het gezicht van E.T. dankzij de computer meer expressie en werd de wereldberoemde scène waarin Elliot en E.T. voorbij de maan vliegen in een nieuw jasje gestoken. Waren dat twintig jaar geleden nog houterige poppetjes, dan is het nu de échte Elliot die met vlotjes wapperende kleren voorbij de magische bol scheert.

Het meest tot de verbeelding spreken natuurlijk de scènes die in 1982 in de montagekamer sneuvelden, maar nu wél in de film te zien zijn. De never-before-seen footage bedragen zo'n vijf minuten. In het begin van de film is E.T. veel beweeglijker als hij in angst zijn ruimteschip ziet vertrekken. Ook nieuw is de scène waarin Elliot en E.T. uittesten wie het grootst is (E.T. wint het door zijn uitschuivende nek). Spielberg smokkelde ook de badkamerscène weer in de film. Destijds vond de regisseur dat die te houterig overkwam, maar dankzij het gebruik van computereffecten kunnen we nu zien hoe E.T. tot grote schrik van Elliot kopje onder gaat. De scène waarin Harrison Ford de schooldirecteur speelt, kreeg geen plaats in de nieuwe versie. Spielberg bracht ook twee inhoudelijke wijzigingen aan. De wapens van de agenten zijn vervangen door walkie-talkies en oudere broer Michael mag zich nu niet langer als terrorist maar als hippie verkleden.

De veranderingen zorgden al voor oeverloos gediscussieer bij filmfilosofen. Ze rakelden daarbij de eeuwenoude vraag weer op of een kunstenaar na zoveel jaar zijn schepping mag veranderen. Wanneer dat zo subtiel gebeurt als bij deze versie van E.T. hebben wij daar alvast geen bezwaar tegen. Geen enkel moment staat de computer de magie in de weg. Het is na twintig jaar dan ook een erg warm weerzien met E.T. Van de eerste beelden waarin we hem doorheen het struikgewas zien huppelen, tot het hartverscheurende einde: dit blijft een magistrale film. Te ontdekken voor de kinderen van nu; te herontdekken voor de kinderen van toen. En twee keer met de zakdoek in de hand.