K-PAX

Prot, uit te spreken als 'Prowt' en gespeeld door Kevin Spacey, is de nieuwste patiënt in het Psychiatric Institute of Manhattan. De brave man beweert helemaal geen mens te zijn, hij is niet meer of minder dan een buitenaards wezen van de planeet K-PAX in het stelsel Lyra, 1000 lichtjaren verwijderd van onze blauwgroene aardkluit. Mark Powell (Jeff Bridges) is Prots dokter, een ervaren psychiater die al heel wat watertjes heeft doorzwommen. Succesvol blijkbaar, want hij staat zowaar aan het hoofd van het instituut. Powell probeert dan ook zijn gelouterde manier van werken toe te passen bij de gesprekken met Prot: de patiënt zo lang mogelijk laten vertellen over zichzelf, tot er contradicties of hiaten in zijn verhaal bovenkomen. Dit is de sleutel tot de genezing; de patiënt zelf doen inzien dat er iets niet klopt in zijn gedachtengang. Maar bij Prot schijnt deze tactiek niet te werken: 'This must be the most convincing delusional I've ever seen,' stelt de dokter schampertjes tegenover zijn collega's. Niet alleen is er bij Prot geen gat in zijn redenering te vinden, Powell geraakt er zelf bijna van overtuigd dat de man niet van deze planeet is. Het wordt helemaal bizar wanneer uit medische tests ondermeer blijkt dat Prot licht kan waarnemen binnen een frequentieband waarvoor het menselijk oog ongevoelig wordt beschouwd en een bloeddruk heeft ver buiten de normale waarden aangetroffen bij mensen. Is Prot dan toch wie hij beweert te zijn?

De zoektocht van dokter Powell naar de waarheid over Prot wordt geleidelijk aan ook een zoektocht voor de kijker. En zo komen we al tot ons eerste punt van kritiek. Twee uur lang word je ondergedompeld in een magisch sfeertje, maar halverwege begin je je toch stilaan af te vragen waarheen dit soort van zinsbegoochelingen ons moeten leiden. Wanneer zoiets gebeurt, bekruipt je meestal al het vermoeden dat er iets schort met het opzet van de film. Een vermoeden dat naar het einde toe helaas dubbel en dik wordt bevestigd. Het sluimerend moralizerend bijtoontje dat tot dan toe werd gehanteerd viel nog te pruimen, maar op het eind wordt het geheel nog eens overdekt met een kleffe levensles die eigenlijk een belediging is voor het menselijk intellect. Ieder weldenkend mens had tegen dan al door wat de moraal van het verhaal was, maar de makers wilden het blijkbaar nog eens dik in de verf zetten. Kwestie van de mensen die halverwege waren ingedommeld toch ook nog even te overtuigen van de 'grote boodschap' achter deze prent.

Qua acteerprestaties worden we trouwens ook niet echt in de watten gelegd. Jeff Bridges speelt onderkoeld zoals we stilaan van hem gewoon zijn geworden. Erger is echter dat de regisseur blijkbaar twijfelde aan Jeffs geloofwaardigheid als dokter en hem telkens bij een gevatte repliek zijn bril ostentatief laat afzetten. De eerste keer dat dit gebeurt kun je er nog mee lachen, de tiende keer is je het lachen al lang vergaan. We zijn van Bridges toch iets meer gewoon, denk maar aan Fat City (1972), Tucker: The Man and His Dream (1988) en American Heart (1993). Kevin Spacey mag met zijn uitgestreken gezicht en droge humor dan al prima gecast zijn voor de rol van Prot, toch krijgen we ook van hem louter bandwerk te zien. Het lijkt erop dat regisseur Iain Softley drukker bezig was met het creëren van een bizar sfeertje dan met het geven van regie-aanwijzingen aan zijn hoofdrolspelers. Of wordt Kevin Spacey ondertussen zo ongenaakbaar geacht dat hij gewoon carte blanche krijgt op de set?

Een beetje een tegenvaller dus, deze K-PAX. Het eerste uur kan je deze film met een beetje goede wil nog catalogeren als vrijblijvend en ontspannend, vanaf dan wordt het echter aftellen tot het einde, waar je op de koop toe nog eens een koude douche te verwerken krijgt ook. Grote E.T.-fans zullen aan deze prent misschien nog iets hebben, de meeste filmfanaten zullen zich waarschijnlijk bekocht voelen.