'I promise one day everything will be better for you.'
Er zijn films die iedereen die nog jong van geest is, gezien moet hebben. Er zijn films die scholen verplicht zouden moeten stellen op de middelbare school. Donnie Darko valt in beide categorieën. De film weet een periode van het leven beter samen te vatten dan enig boek ooit is gelukt; de puberteit. De onzekerheid, het absoluut niet weten wat je met jezelf aan moet: het komt in Donnie Darko allemaal aan bod, zonder dat regisseur Richard Kelly ook maar een seconde de indruk wekt dat hij ons iets wil leren. En juist daarom doet hij dat wel.
Donnie Darko is mede daarom één van de intelligenste films van het jaar, en werd op het Festival van de Fantastische Film al beloond met de prijs voor beste film. Het is een ijzeren combinatie: door het bovennatuurlijke te combineren met de grillen van de puberteit ontstaat een film die op vele niveaus werkt, zowel als bovennatuurlijke thriller en als een 'coming-of-age'-film, die Donnie's zoektocht naar zijn eigen identiteit laat zien. En op dat vlak is Donnie Darko enig in zijn soort. Ik heb nog nooit eerder een film gezien die zo duidelijk door de bril van een tiener naar de wereld kijkt, en zo de hypocrisie van de wereld blootlegt. Het mooiste voorbeeld in dit verband is Jim Cunningham (gespeeld door een eindelijk weer eens goede Patrick Swayze), een collega van de Nederlandse goeroe Emile Ratelband, die de wereld door verkoop van zijn boeken en video's wijs wil maken dat er slechts twee emoties in het leven bestaan: liefde en angst. De strijd die Donnie voert tegen deze simplificatie moet voor elke puber herkenbaar zijn. Donnie Darko is gemaakt door een man, een jongen nog eigenlijk, 26 jaar oud. En waarschijnlijk juist vanwege zijn jonge leeftijd weet Kelly precies de juiste snaar te raken. Maar ook technisch gezien is nergens aan de film af te lezen dat hij door een debutant is gemaakt. En dat belooft wat voor de toekomst, want deze film is qua thematiek en opbouw volwassener dan de films die Steven Spielberg en Stanley Kubrick maakten op die leeftijd.
Een verwarde tiener, een reuzenkonijn, een neerstortende vliegtuigmotor, een goeroe, liefde. Kelly combineert deze elementen moeiteloos in een verhaal dat geen climax kent, geen eindjes bij elkaar knoopt, en daar door een natuurlijk soort autoriteit ook van gevrijwaard is: Donnie Darko neemt je aan de hand en voert je terug naar de tijd die achteraf vaak wordt bestempeld als één groot feest. Iedereen die het daarmee eens is, kan beter wegblijven bij deze film. Maar voor die mensen die net als Kelly niet zo lichtvoetig over de onzekerheden, depressies en woede-uitbarstingen heen wensen te stappen is daar deze film: een troost, een tijdsbeeld, een monument zonder weerga.
'I find it kind of funny, I find it kind of sad, the dreams in which I'm dying are the best I've ever had. I find it hard to tell you, I find it hard to take, but people run in cirkels, it's a very, very mad world...'