ONE HOUR PHOTO

De ware meesterwerken van het witte doek hebben niet veel nodig: géén computerpark aan speciale effecten, géén over het paard getilde sterren, géén aan grootheidswaanzin lijdende regisseur of producer. De ware meesters van het witte doek weten dat de volmaaktheid in de kleine dingen schuilt: een perfecte belichting, een zinnetje dat door merg en been snijdt, een schijnbaar onopvallend detail dat alles verandert. Er moet godbetert een 43-jarige videoclipfilmer voor nodig zijn om zo'n waar meesterwerk te maken: Mark Romanek, een veteraan die op de film Static uit 1985 na nog nooit een langspeler draaide. Op zijn résumé staan enkel videoclips als Strange Currencies voor R.E.M., The Perfect Drug voor Nine Inch Nails en wat dingen voor Madonna.

Met One Hour Photo maakt hij een bijna-debuut dat nog dagenlang blijft nazinderen. Hij laat ons kennis maken met Seymour Parrish (Robin Williams), een onopvallende bediende die in het grootwarenhuis Savmart in één uur tijd de foto's van klanten ontwikkelt. Anderen mogen die job dan misschien niet zo belangrijk vinden (volgens de baas komen mensen niet voor kwaliteit naar de Savmart, maar wel voor de lage prijs), maar Seymour neemt zijn taak om de foto's te ontwikkelen bloedserieus. Een piepkleine afwijking van kleur op een fotomachine bijvoorbeeld kan hem in woede doen ontvlammen. Seymour onderhoudt ook een prima band met zijn klanten, die hij altijd correct en vriendelijk bedient, maar één familie verdient zijn bijzondere aandacht: de Yorkins, bestaande uit Nina (Connie Nielsen), Will (Michael Vartan) en hun 9-jarig zoontje Jake (Dylan Smith). Omdat hij al bijna tien jaar de foto's van de familie Yorkin ontwikkelt, heeft Seymour (Jake noemt hem steevast Sy the Photo Guy) het gevoel hen door en door te kennen. Meer zelfs, als Uncle Sy verbeeldt hij zich deel uit te maken van dat perfecte gezinnetje.

Op het eerste gezicht lijkt dat niet eens zo abnormaal. Sy is een al wat oudere vrijgezel, zonder vrouw, familie of vrienden. Hij leeft enkel voor zijn job, gaat 's avonds steevast in hetzelfde restaurant eten en kijkt daarna eenzaam televisie. Hij is dan ook in alles de tegenpool van de Yorkins met al hun geluk. Maar langzaam maar zeker blijkt dat de interesse van Sy voor het gezin wel érg ver lijkt te gaan. Van alle foto's die ze in tien jaar tijd bij hem lieten ontwikkelen, heeft hij een dubbel voor zichzelf gemaakt, waarmee hij een hele wand van zijn appartement beplakt heeft. Als Sy bij de Savmarkt ontslagen wordt net op het moment dat hij barsten in het geluk van de Yorkins ontdekt, slaan bij hem de stoppen door.

One Hour Photo is een film die je vanaf de eerste minuten bij het nekvel grijpt en je nadien anderhalf uur niet meer loslaat. Dat komt vooral door de beangstigende vertolking van Robin Williams, die Sy neerpoot als een persoon die zowel afschuw als medelijden opwekt. Afschuw, omdat hij als een onderkoelde psychopathische gek het leven van de familie Yorkin volgt; medelijden omdat hij een door en door triest en droevig persoon is. Alles wat Sy doet of zegt komt immers voort uit zijn eenzaamheid en sociaal isolement. Geen moment kan je hem dan ook echt als een gevaar voor de gemeenschap beschouwen, maar eerder als een zielig individu op zoek naar een klein beetje warmte en tederheid. Williams speelt Sy opvallend ingetogen en rustig. Geen bekkentrekkerij, geen onderbroekenlol, zelfs geen vals sentiment. Sy The Photo Guy is voor Williams wat Lester Burnham voor Kevin Spacey was: de rol van zijn leven. Williams lijkt overigens voorgoed komaf te maken met zijn clownimago, want in het najaar kunnen we hem weer als psychopaat bewonderen in Christopher Nolans Insomnia.

Al lijkt One Hour Photo oppervlakkig op een thriller, de film heeft veel meer te bieden. De overpeinzingen van Sy bijvoorbeeld over het in feite vreemde fotogedrag van mensen, die alleen maar foto's nemen van gelukkige momenten en op die manier een wel erg eenzijdig beeld van zichzelf scheppen. Een beeld dat Sy ironisch genoeg heel sterk fascineert, omdat hij er zelf geen deel van uitmaakt, zelfs al is het maar een beeld vol schijn. Je vraagt je bij het bekijken van de film dan ook af wie er in feite het slechtst aan toe is: de droeve Sy die tenminste eerlijk is, of de happy Yorkins die er alles aan doen om de schijn van hun voorstadgeluk hoog te houden. Op een subtiele maar briljante manier speelt regisseur Mark Romanek met de relativiteit van het beeld. Zolang we er het echte verhaal niet achter kennen, kunnen beelden immers heel erg bedrieglijk zijn.

One Hour Photo is ook een film die werkt bij gratie van de sfeer die werkelijk van het witte scherm lijkt te schreeuwen. De shots van cinematograaf Jeff Cronenweth in de Savmarkt zijn blauwig koel en suggereren uitgerekend in een plek waar veel mensen samen horen te zijn een sfeer van onpersoonlijkheid en kilheid. Die vreemde stemming wordt nog eens onderstreept door de tergend langzame cameravoering, waarmee Romanek langs de eindeloos lijkende gangen trekt. Je zou in zo'n troosteloze plek voor minder beginnen dromen van een beter leven. Tegen dat schitterende decor toont de regisseur zich ook als een meesterlijk verteller, met een geniale parallelle scène tussen Sy enerzijds en Nina en Jake anderzijds als orgelpunt. Jammer alleen dat Romanek op het einde een klein beetje zijn anders zo strak gehouden teugels lijkt te verliezen. Maar voor de rest is One Hour Foto áf. Tot in het kleinste detail, zoals de helwitte lichten die doorheen de Savmarkt zoemen of de steeds afglijdende bril van Sy. Romanek weet dat al die dingen nodig zijn voor de perfect snapshot. En voor de perfecte film.