RED DRAGON

Een kleine rechtzetting is hier wel op zijn plaats. Diegenen die denken dat Red Dragen een splinternieuw Hannibal-avontuur is, hebben het schromelijk bij het verkeerde eind. Thomas Harris schreef Red Dragon al in 1981 (de herwerkte versie uit 1999 laten we hier even buiten beschouwing), en het boek zou het eerste deel worden uit een trilogie Hannibal Lecter-verhalen. Red Dragon werd in 1986 ook al een keer verfilmd, weliswaar onder de titel Manhunter. Regisseur Michael Mann (Heat, The Insider en Ali) leverde toen ook al een prima film af, dus waarom dan hetzelfde boek nog eens verfilmen? De reden is eigenlijk simpel. Manhunter moest het stellen zonder Anthony Hopkins als Hannibal. De rol van kannibaal werd gespeeld door de minder bekende, maar minstens even lugubere Brian Cox. Voor producer Dino De Laurentiis was dit 'gebrek' echter reden genoeg om de hele film nog maar eens over te doen. Op zich is daar niets op aan te merken, want ondanks het feit dat Manhunter door velen als klassieker wordt gezien, laat zich ook niet ontkennen dat Mann's Miami Vice-achtige filmstijl ondertussen een beetje achterhaald is en niet echt geschikt is voor een dermate donker gegeven. En laten we eerlijk zijn, het is gewoon veel leuker om drie films te hebben waarin Hopkins de rol van Lecter speelt.

Het enige nadeel aan (het boek) Manhunter was dat Hannibal er maar een kleine rol in heeft. Ook in de herwerkte versie van het boek is daar (op een nieuwe proloog na) weinig aan veranderd. Hannibal is in zijn eerste avontuur nog niet meer dan een mysterie op de achtergrond. Die nieuwe proloog vormt trouwens meteen de eerste scène van de film. En het is ook meteen al raak. We ontmoeten Hannibal tijdens een klassiek concert (waar anders) terwijl hij zich verschrikkelijk zit te ergeren aan een van de muzikanten in het orkest, die de ene valse noot na de andere speelt. De volgende avond geeft Hannibal een intieme soiree voor enkele leden van het orkest die zich allemaal afvragen wat voor vlees hij toch in zijn overheerlijke aperitief heeft verwerkt. 'Als ik het u zou vertellen, zou u het niet willen eten,' gekscheert Hannibal met een van de dames in het gezelschap. Later op de avond krijgt Hannibal bezoek van FBI-agent Will Graham (Edward Norton), die zijn advies nodig heeft in verband met een moordzaak. Door onoplettendheid van Hannibal's zijde stuit Graham per ongeluk op bewijsmateriaal dat erop wijst dat Lecter de moordenaar is die Graham zoekt. Na een bloederige uiteenzetting belandt Graham zwaargewond in het ziekenhuis en Lecter in zijn overbekende gevangeniscel in een gekkenhuis in Baltimore.

Enkele maanden later wordt Graham uit het ziekenhuis ontslagen en besluit om met pensioen te gaan. Hij verhuist met zijn vrouw en zoontje naar Malibu om daar zijn dagen te slijten als reparateur van buitenboordmotoren. Toch kan Graham zijn verleden niet helemaal afschudden, en ook de opgelopen trauma's heeft hij nog niet helemaal verwerkt. Als zijn vroegere baas Jack Crawford (Harvey Keitel) hem komt opzoeken en hem vraagt om het FBI bij te staan in de zoektocht naar de moordenaar de Tooth Fairy, kan Graham uiteindelijk geen nee zeggen. Het plichtsgevoel zit blijkbaar nog te diep. Helaas loopt het onderzoek al gauw spaak en Graham besluit om zijn grootste angst te overwinnen en Hannibal Lecter om raad te vragen. De kannibaal zou hem namelijk wel eens wat meer kunnen vertellen over de Tooth Fairy.

Tot zover klinkt het allemaal nogal vertrouwd. In The Silence of the Lambs moest er namelijk ook al een FBI-agent de hulp van Hannibal Lecter inroepen. Laat je echter niet afschrikken door dit (over)bekende gegeven. Red Dragon is een thriller van een heel ander kaliber, temeer omdat de nadruk deze keer niet zozeer ligt op de psychologische steekspelletjes tussen Hannibal en Graham. Zoals gezegd, Hannibal blijft eerder op de achtergrond. De echte kwaaie jongen in Red Dragon is Francis Dolarhyde, beter bekend als de Tooth Fairy. Dolarhyde is, zoals dat bij de meeste seriemoordenaars het geval is, het product van een slechte opvoeding. Hij is geobsedeerd door zijn uiterlijk en is gefascineerd door het schilderij The Red Dragon and the Woman Clothed with the Sun van William Blake, dat hij zelfs op zijn rug getatoeëerd heeft.

Deze opeenstapeling van fascinerende personages leggen de basis voor een Hollywood-thriller van de zuiverste (en beste) soort. Veel critici zullen bovendien hun vooroordelen jegens regisseur Brett Ratner mogen inslikken. De jonge snaak (die eerder al hits scoorde met de twee Rush Hour films) bleek ondanks de bakken kritiek die hij over zich heen kreeg, meer dan bekwaam om het project tot een goed einde te brengen. Eerlijkheidshalve moet daar wel bij gezegd worden dat hij de hulp kreeg van een legio topacteurs en een prima script van Ted Tally (die ook The Silence of the Lambs pende). Ook de sobere en functionele cameravoering van Dante Spinotti (die ironisch genoeg ook de fotografie van Manhunter verzorgde) draagt veel bij tot de spanning en zorgt ervoor dat alle aandacht naar de personages en niet naar de filmtechniek uitgaat (een fenomeen waar Hollywood zich de laatste tijd wel vaker aan bezondigt).

Ook over de acteurs kan geen kwaad woord worden gezegd. Anthony Hopkins is zoals gebruikelijk in zijn nopjes als Hannibal en ondanks het feit dat hij maar sporadisch in beeld is, blijft zijn vertolking een lust om naar te kijken. Evenals Edward Norton trouwens, die geknipt is voor de rol van getormenteerde FBI-flik Will Graham. De echte ster van de film is echter de Brit Ralph Fiennes, die op een adembenemende manier de rol van maniak Francis Dolarhyde vertolkt. Zijn vreemdsoortige accent en zijn imposante fysieke verschijning maken hem tot een van de meest intrigerende psychopaten uit de recente filmgeschiedenis. Zijn bizarre aantrekkingskracht is zo groot dat hij op sommige momenten zelfs Hopkins van het scherm dreigt te spelen. Norman Bates zou trots op hem zijn. Ook in de minder grote rollen valt er trouwens een hoop te beleven. Emily Watson speelt vol overgave de rol van labo-assistente Reba en Seymour Phillip Hoffman amuseert zich kostelijk als de achterbakse riooljournalist Freddy Lounds. Alleen Jack Crawford, het personage van Harvey Keitel, komt helaas niet erg uit de verf, temeer omdat zijn rol zich vooral beperkt tot somber kijken en het geven van orders aan de FBI-agenten. Storend is zijn rol echter nooit.

Kan Red Dragon de onvermijdelijke vergelijking met zijn illustere voorgangers doorstaan? Ja en nee. De film is qua opbouw vergelijkbaar met The Silence of the Lambs, maar mist de psychologische diepgang die van die film (met uitzondering van David Fincher's Se7en) een ongeëvenaard hoogtepunt maakte binnen het platgetreden genre van de seriemoordenaarsfilm. De traditionelere rechtlijnigheid zorgt er dan wel weer voor dat Red Dragon minstens even spannend is als Silence. Hannibal is op zijn engst als hij als gevangen zit 'like a red robin in a cage'. Bovendien was die pure spanning een element dat ontbrak de pompeuze en met vlotte onliners doorspekte sequel Hannibal. Ook de gore werd in vergelijking met Hannibal flink teruggeschroefd, hetgeen niet wil zeggen dat Red Dragon niet zijn gruwelijke momenten heeft (wat dacht u van glassplinters in een oog?). Al bij al is de toon weer heel wat grimmiger, en dat is prima zo. Red Dragon is zowel een waardige opener als een waardig sluitstuk geworden van een trilogie die filmliefhebbers de komende jaren nog heel wat plezier en rillingen zal bezorgen. En meer moet dat niet zijn.