SPIDER

Diesel. de naam alleen al, jongens toch. Maar kom: Spider nu. Biotoop Cronenberg wordt steevast bewoond door verknipte zielen, die langzaam maar zeker de controle verliezen over hun leefwereld. Vroeger gooide hij met emmers bloed (Scanners! The Fly!), maar dat begint de laatste jaren een beetje meer gecontroleerd te raken. Bij Spider zelfs helemaal niks horror. De film is immers zó zenuwslopend sober, dat het bij wijlen een ware tour de force wordt om te blijven kijken. En als de film één zwakheid vertoont, is het dat wel.

Hoofdpersonage Dennis Cleg - 'Spider' door zijn moeder genoemd toen hij klein was - is immers niet alleen psychotisch en schizofreen, maar loopt de hele film ook afschuwelijk zenuwachtig en voortdurend krochend in zichzelf te neuzelen en onsamenhangende hersenspinsels in notitieboekjes te noteren. 'Krochen' is het onheilspellende geluid dat een zestigplusser maakt wanneer hij iets opraapt. Een zeer sterke acterende Ralph Fiennes vertolkt de volwassen Spider. Deze rol is het perfecte complement van die andere fruitcake die hij momenteel speelt, de innemende Francis 'Tooth Fairy' Dollarhyde in Red Dragon.

Spider Cleg is na 20 trouwe jaren net uit een Londens gekkenhuis ontslagen. Hij is vastberaden om de tragedie van zijn jeugd tot op het bot te onderzoeken en huurt daarom een kamer in een grauw pension vlakbij zijn ouderlijk huis. Cronenberg begint zijn web te spinnen door de tijdsbarrière tussen Londen, sixties en Londen, eighties gewoon op te heffen. De volwassen Spider slaat gewoon als een onzichtbare toeschouwer zijn eigen jeugdtaferelen gade. Dag in dag uit pendelt hij van het pensionaat naar zijn ouderlijk huis en de pub.

Vader Cleg (Gabriel Byrne) is een doodnormale arbeider, die zijn gezin en de pub om de hoek als de twee belangrijkste dingen in het leven beschouwt. Samen met Grote Spider zien we dat er al bij Kleine Spider een serieuze hoek af is. De jongen heeft vreemde bezigheden, zoals meters en meters koord doorheen zijn kamer opspannen. Samen met zijn volwassen zelf raakt hij verwikkeld in een gruwelijk voorval.

Vintage Cronenberg is hier een intrigerend addertje onder het gras. Zo gemakkelijk komen jullie er niet van af, moet de man weer gedacht hebben. We volgen Grote Spider bij de reconstructie van zijn jeugd. We beleven alles samen met hem mee en zien wat hij ziet. Maar is het wel zo betrouwbaar om te kijken door de ogen van een serieus verknipte kerel, die daarenboven al enkele weken zonder medicatie on the loose is?

En - niet dat Cronenberg hem hierom heeft gecast - speelde Gabriel Byrne ook niet mee in The Usual Suspects, een ander complex 'this is what happened'-verhaal? Tot op de laatste seconde vraag je je voortdurend af wat er nu in feite gebeurd is en wat Grote Spider te weten komt. Zoals al gezegd, leidt dit alles spijtig genoeg tot te weinig spanning. Soms moet je jezelf haast overtuigen dat God zelf je de missie heeft gegeven om deze film uit te kijken. Want hoewel er in de film natuurlijk wel het een en ander gebeurt, krijg je al snel het gevoel dat Spiders haastig gemurmel zowat het enige is dat er scène na scène wordt getoond. Dit is niet alleen saai, het begint na een tijdje nog irritant te worden op de koop toe, en je wordt er verdorie zelf zenuwachtig van. Uiteindelijk dus een gemiste kans. En dit ligt niet alleen aan regisseur en scenarist, maar ook aan Fiennes. Had ie maar niet zo goed moeten acteren.