EQUILIBRIUM

In de eerste vijf minuten van de film wordt met enkele magistrale beelden uitgelegd hoe het ooit zo ver is kunnen komen. Daarna wordt spijtig genoeg al snel duidelijk dat Wimmer, ook scenarist, dit potentieel interessant gegeven betreurend slecht uitwerkte. Een goed gevoel over de actie-thriller die hij ervan heeft gemaakt, is ver te zoeken - of was totale gevoelloosheid net de bedoeling?

Den Duits heeft afgedaan, dat is zeker. Want als er opnieuw een wereldoorlog uitbreekt, zullen de Verenigde Staten er waarschijnlijk wel voor iets tussen zitten. Met een stamhoofd als Bush is het duidelijk dat de vraag niet meer 'of' is, maar 'wanneer', want de arme man lijkt steeds meer verward door emoties als angst, woede en haat.

In Equilibrium zien we een somber 'what-if'-toekomstbeeld nadat zo'n dolgedraaide clown de fatale lont heeft aangestoken. Toen een nucleaire oorlog de wereldbevolking decimeerde, vertrok het bestuur van Libria, een overblijvende stadstaat, van het uitgangspunt dat alle rampspoed voortkwam uit emoties. Schakel die uit door middel van het revolutionaire Prozium, voer een repressief beleid en je hebt een voorbeeldige maatschappij. Ten koste van wat, is hier natuurlijk de ethische kwestie. Want door álle emoties weg te nemen, verliest de mens in feite ook zijn laagje vernis en zal het binnen de kortste keren maar een dooie boel worden...

Zoals gezegd is de film visueel zeer raak uitgewerkt. De meeste scènes werden opgenomen in Berlijn, volgens Wimmer de enige juiste keuze. De grote, grijze en dreigend strenge gebouwen die Berlijn rijk is, zijn architectonische overblijfselen uit het nazi-regime en bleken ideaal als decor voor de Librische emotieloze dictatuur. We zien enkele totaalshots van de stad, meestal op een bleke, mistige morgen waar de zon net opkomt. Goed gezien dat dit tafereel het emotieloze Libria een net zeer poëtisch geladen aanblik geeft. Op de straten en pleinen lopen mensen allemaal in gelijkaardige grijze uniformen, netjes en efficiënt door elkaar. Plots loeit een sirene, waarop iedereen blijft stilstaan en even een cilinder tegen de hals houdt. De dagelijkse dosis Prozium wordt zonder morren toegediend als ware het een perfect getimede choreografie van een massa-ballet. Zeer 1984 is de wildgroei doorheen de stad van reusachtige projectieschermen waar Father, de mysterieuze leider, zijn emotieloos evangelie er bij de bevolking inramt. Alleen zijn snor ontbreekt nog.

Kortom, de sfeer zit dus wel goed. Over naar de plot. De diagnose is zowat dezelfde als 'onze' Science Fiction (het duidelijkste voorbeeld is het altijd het beste): why bother over een scenario, als je mooie beelden en wat actie hebt? Het scenario van Equilibrium lijdt aan drie zaken: het is ongeïnspireerd, onvoldoende uitgewerkt en soms ronduit ongeloofwaardig.

Ten eerste is het verhaal simpel en ruikt het bovendien verdacht veel naar dat van Minority Report: jager wordt prooi en ontdekt hierdoor de waarheid. De prooigeworden jager is hier John Preston, matig vertolkt door Christian - American Psycho - Bale. Hij is in dienst bij de Clerics, zowat de elite-politie van Libria. In Fahrenheit 451 waren dit gekke brandweermannen die boekenvuurtjes stookten; hier zijn het samurai-achtige rechercheurs, compleet met zwart Matrix-brilletje en kreukvrije maatpakken. Ze sporen alle gevaarlijke (lees: emotionele) elementen op en executeren ze ter plekke, door middel van de gevreesde gun-kata's.

Als Wimmer er hier een beetje Matrix meets Crouching Tiger wilde tussensteken, gaat hij zwaar over de schreef. Het gaat als volgt (stel je het gelijk even voor): dankzij jarenlang wetenschappelijk onderzoek en training, weet een cleric hoe hij de kogelregen van enkele dozijnen vijanden moet ontwijken en hij ze bovendien nog kan uitschakelen. Ook als het stekedonker is. De credibility van Keanu Reeves of Chow-Yun Fat bleef om de een of andere reden nog overeind toen ze met hun vechtkunsten iedereen de vernieling insloegen, maar hier begin je zowat te schaterlachen als Bale van wal steekt. Het lijkt meer op tai ch'i op speed.

Wat ook stoort, zijn de slordigheden in het scenario. Zo is de rol van Prestons collega Partridge (rol van Sean Bean, ook maar zozo) totaal ongeloofwaardig. Blijkt dat hij stiekem een volgeling is van de rebellen - nee, dit is geen spoiler, het ligt al vanaf het begin voor de hand en gebeurt tijdens het eerste kwartier. De ondoordachte manier waarop Partridge echter te werk gaat om zijn ware aard te verbergen is, gezien zijn kennis en ervaring als cleric, een voorbeeld van zo'n slordigheid. Ook vreemd is het gedrag van de clerics. Ze monkellachen, fronsen, grinniken en huiveren dat het een lieve lust is. En wij moeten dan overtuigd zijn van hun emotieloosheid? Vooral Brandt (Taye Diggs), Prestons nieuwe collega na Partridge, gaat hierdoor de mist in.

Naarmate het verhaal vordert en de karrevracht onjuistheden de revue passeren, wordt steeds duidelijker bevestigd wat al vanaf het begin duidelijk was - dit is mainstream-cinema, dus raad maar eens of het goed of slecht afloopt... We stevenen resoluut af op een voorspelbaar einde, of beter een grande finale con brio en met véél vuurwerk. Maar dat laatste kwartier zit scenariotechnisch zó slecht in elkaar dat het pijnlijk parodiërend wordt, en dat kan de bedoeling niet geweest zijn.

Maar echt té gortig wordt het wanneer het opkuisteam na een razzia in een rebellenschuilplaats de Mona Lisa met de vlammenwerper onder handen neemt, kwestie van eens grondig te werk gaan. De Mona Lisa? In Amerika, na een kernoorlog? Bij een stel ongewassen dissidenten in een kapotgebombardeerde buitenwijk? Pu-leez, we hadden 'm zo ook wel door hoor...