Robert Zemeckis en Bob Gale leerden niet alleen mekaar aan de University of Southern California kennen. Ze maakten ook kennis met een toen beloftevolle, jonge filmmaker: Steven Spielberg. Hij had net zijn eerste film, The Sugarland Express, gedraaid. Na het zien van Zemeckis' studentenfilm koos hij Bob als regisseur voor I Wanna Hold Your Hand, een film over de Beatlemania. Zelf verbond Spielberg zijn naam aan het project als executive producer. En daar bleef het niet bij. Spielberg, Zemeckis en Gale's namen rolden de jaren nadien meermaals samen over het witte doek. De meest opvallende en succesvolle samenwerking dateert van midden jaren '80, toen het project dat Bob & Bob sinds jaar en dag bezig hield eindelijk van de grond kwam. Het heeft wel wat voeten in de aarde gehad vooraleer dit het geval was. De twee Bobs lieten hun ideeën de vrije loop en startten met het script voor Back to the Future in september 1980 in opdracht van Columbia Pictures. Twee versies en twee jaar en zes maanden later hield Columbia het voor bekeken en zochten Gale & Zemeckis onderdak bij een ander productiehuis. Het was Spielberg die het verhaal fantastisch vond maar omwille van het geringe succes van Zemeckis' films op dat moment, bleek het geen goed idee om samen te werken. Nadat Zemeckis Romancing the Stone ingeblikt had en Gale een pilootaflevering gebaseerd op Used Cars voor televisie geschreven had, besloten ze er opnieuw voor te gaan. Het succes van Romancing the Stone bracht met zich mee dat plots iedereen geïnteresseerd was in dit fantastische verhaal. De twee namen de juiste beslissing: ze kozen de man die van meet af aan geloofde in het project. Spielberg wou de film uitbrengen onder zijn eigen Amblin Entertainment label en er werd een akkoord gesloten met Universal Pictures. Ze konden eindelijk beginnen met de productie van de film.
De opnames gingen van start in november 1984. Het scenario was klaar om verfilmd te worden, het geld was er, alles leek eindelijk in orde te komen en Back to the Future zou een feit worden. Het enige probleem was dat Michael J. Fox, een jonge Canadese acteur die Gale & Zemeckis' eerste keuze was voor de rol van Marty McFly, niet beschikbaar was. Hij vulde zijn dagen op de set van het immens populaire Family Ties. De keuze viel uiteindelijk op Eric Stoltz. Een verkeerde keuze, zo bleek, want na zes weken opnames kreeg Stoltz het slechte nieuws te horen en werd Michael J. Fox op de set verwacht. Fox zou zijn weekplanning dubbel en dik in de gaten moeten houden. De energierijke acteur kon je in die dagen tijdens de week van tien uur 's ochtends tot ongeveer zes uur 's avonds in de Paramount Studios vinden waarna een chauffeur van Universal hem opwachtte rond half zeven 's avonds en zijn draaidag op de set van Back to the Future kon beginnen. En dit tot ongeveer half drie in de ochtend. Op vrijdag had hij, na repetities van 's middags tot vijf uur 's avonds, twee opnames (voor live publiek) van Family Ties voor de boeg. Zijn Back to the Future werkuren gingen van start rond tien uur 's avonds tot zes à zeven uur de volgende ochtend.
De acteerprestaties van Michael J. Fox, Christopher Lloyd (als de onsterfelijke Doctor Emmett L. Brown), Lea Thompson, Crispin Glover & Tom Wilson mogen er dan wel zijn, de sterkte van deze film is bovenal te danken aan het ijzersterke script van de Gale & Zemeckis. Minutieus in mekaar geknutseld, gedetailleerd zoals je dat maar zelden ziet. 'Als één film het verdiende om in 1986 de oscar voor beste script in de wacht te slepen, dan was het Back to the Future wel', schrijft Kristin Thompson in haar boek Storytelling in the New Hollywood: Understanding Classical Narrative Technique. En het is ook zo. Het verhaal is zo goed en mooi opgebouwd, dat het de perfectie benadert. De idee van de teenager die per ongeluk terug in de tijd reist, vloeide vooral voort uit Bob Gale's fascinatie voor het reizen door de tijd en hoe het zou zijn om als teenager je ouders te zien wanneer zij dezelfde leeftijd als jou hebben; hoe het zou zijn om samen met hen naar school te gaan. Wanneer Gale & Zemeckis deze twee uitgangspunten aan mekaar koppelden, kwamen ze logischer wijze terecht in de jaren '50. Wanneer Marty ongewild terugkeert in de tijd en hij zijn ouders tegen het lijft loopt, hebben deze dezelfde leeftijd als hij in 1985. Het wordt pas echt problematisch voor Marty wanneer zijn moeder de 'hots' voor hem lijkt te hebben, en niet voor zijn vader George. Hij moet hen koste wat het kost bij elkaar brengen of zijn eigen bestaan komt in gevaar.
Reizen door de tijd doe je niet zomaar, je hebt er een speciale machine voor nodig: een tijdmachine. De keuze voor de tijdmachine in Back to the Future viel niet meteen op een omgebouwde DeLorean. Robert Zemeckis & Bob Gale hadden eerst een koelkast in gedachten, maar omdat ze bang waren dat kleine kinderen dat wat ze in de film zagen, zouden gaan nadoen, werd dit idee (instappen in de koelkast, deur dicht en vertrekken) al snel gelaten voor wat het was. Logischerwijze moest de tijdmachine iets mobiel zijn. Iets waar je mee naar het verleden of de toekomst kon vertrekken, maar waar je ook mee kon terugkeren. De keuze viel uiteindelijk op een DeLorean auto. Op zich had deze wagen al een zeker futuristisch uitzicht en eenmaal voorzien van de nodige technische snufjes (lampjes, knopjes, de fluxcondensator, het tijdreiscircuit, stoom, vloeibare stikstof als een van de elementen van het tijdreiseffect, .) was Doc Brown's creatie een feit. Hij heeft wel iets nodig met wat pit om de 1.21 Gigawatt aan elektriciteit die nodig is voor een verplaatsing in de tijd, te genereren: plutonium.
Belangrijk is dat Zemeckis & Gale vasthouden aan een belangrijk principe, namelijk dat reizen door de tijd geen verplaatsing in ruimte met zich mee brengt. Wanneer Marty achtervolgd wordt door de Libiërs op Twin Pines Mall en naar 1955 reist wanneer de DeLorean een snelheid van 88 mph bereikt, komt hij terecht op exact dezelfde plaats waar 30 jaar eerder de Peabody boerderij stond. Hetzelfde geldt voor zijn terugkeer uit 1955. Hij laat de fifties achter op Courthouse Square en arriveert op identiek dezelfde plek in 1985. Marty flitst niet naar een andere stad of land, er is enkel een tijdelijke verplaatsing. Vaak breken sciencefiction verhalen die tijdreizen als uitgangspunt hebben deze regel, wat al snel leidt tot een ongeloofwaardige verhaallijn.
Reizen door de tijd brengt dubbel zoveel mogelijkheden op narratief vlak met zich mee. Eén van die elementen is de duplicatieparadox, het gegeven dat je een gebeurtenis kan herbeleven vanuit een ander standpunt. In het eerste deel keert Marty terug uit 1955 en haast hij zich naar Lone Pine Mall, waar hij wil voorkomen dat Doc Brown door de Libiërs neergeschoten wordt. Hij ziet zichzelf op de parking naar het verleden flitsen. Dit concept wordt nog verder uitgewerkt in het tweede deel. Het vervolg op de eerste film is zo mogelijk nog indrukwekkender dan de eerste film uit de trilogie. De idee van de altijd evoluerende stad wordt hier doorgetrokken en we krijgen een futuristische Courthouse Square te zien als kijker, evenals een Courthouse Square in het alternatieve 1985. De parallelle wereld die gecreëerd werd, ook al is het een dystopie, is evenzeer een pareltje.
In Back to the Future worden de details nergens uit het oog verloren; er is nergens een teken van onoplettendheid. Ook al is het een commercieel Hollywoodproduct, het is en blijft een klassieker. En eentje om te koesteren. Eentje zoals je maar zelden tegenkomt. In feite zijn er maar twee woorden op zijn plaats wanneer je het over Back to the Future hebt.
Great Scott!