ABOUT SCHMIDT

Jack Nicholson moest vorige week de oscar voor beste acteur dan wel aan de jonge wolf Adrien Brody (The Pianist) laten, maar wat ons betreft had de nu 66-jarige acteur het beeldje gerust naast die voor One Flew Over the Cuckoo's Nest, Terms of Endearment en As Good as It Gets mogen zetten. Als Warren Schmidt laat hij meer dan ooit zijn groot arsenaal aan acteertrucs achterwege en speelt hij meer ingetogen en minimalistischer dan ooit. Het maakt zijn personage naakter en kwetsbaarder, maar ook heel erg levensecht. Deze Warren Schmidt is een mister nobody waar vele mensen zich mee kunnen identificeren. Of ze nu willen of niet, Warren Schmidt sluimert een beetje in elk van ons.

Het leven begint pas als je met pensioen gaat, zo hoor je wel eens. Niet zo voor Warren Schmidt. Zijn hele leven heeft hij gewerkt als verzekeringsmakelaar bij de Woodman of the World Insurance Co. in Omaha, Nebraska, en op het moment dat hij op zijn 66ste met pensioen mag, merkt de man dat hij niets meer heeft om voor te leven. Geen hobby's, geen passies en geen interesses. Na 42 jaar huwelijk is hij totaal vervreemd van zijn vrouw ('Who is this old woman living in my house?') en op zijn werk lijkt hij in geen tijd vervangen en vergeten. Voor Schmidt resten slechts de uren der verveling, en het plannen van reizen die hij samen met zijn vrouw Helen wil maken in hun gloednieuwe mobilhome. Een paar dagen later overlijdt plots zijn vrouw. Voor Schmidt het teken om alsnog iets van zijn leven te maken.

Het droeve van de zaak is dat Schmidt niet veel meer van zijn leven kán maken. Hij trekt op pad met de camper en reist naar plaatsen uit zijn jeugd, maar telkens wordt hij met een totaal veranderde wereld geconfronteerd waar hij niet meer in past. Een beetje ten einde raad, onderneemt Schmidt dan maar een reis naar zijn dochter Jeannie, die op het punt staat te trouwen met de nogal wereldvreemde Randall Hertzel, een niet al te snuggere verkoper van waterbedden. Schmidt is helemaal tegen het huwelijk gekant, omdat hij vindt dat zijn enige dochter beter verdient. Maar zal hij zijn dochter wel voor deze misstap kunnen behoeden?

About Schmidt is wellicht een van de somberste films van het jaar, maar met een ironische en soms zelfs cynische en pijnlijke ondertoon. Af en toe lachen we met die dwaze Warren Schmidt, maar in feite is hij een diepdroevig man, zonder doel in zijn leven. Het is de verdienste van regisseur Alexander Payne (Election), die samen met Jim Taylor het scenario schreef naar het boek van Louis Begley uit 1996, dat hij zijn hoofdfiguur ondanks alles niet als een oetlul of totale loser afbeeldt. Warren Schmidt is niet dommer of slechter dan iemand anders, maar gewoon even onzichtbaar, even onbelangrijk in het grote geheel der dingen. Een man die dacht dat het leven bestond uit een stevig huwelijk, een vaste job en een gezellig huis, en pas veel te laat besefte dat die dingen weinig te betekenen hebben.

Dit is, zoals eerder gezegd, een film waar Jack Nicholson nog maar eens kan schitteren. Hij zet deze invisible man zonder toeters of bellen op het scherm, maar kan volledig teren op zijn natuurlijke presence en charisma, een prestatie die hem al verschillende prijzen opleverde, een veertiende oscarnominatie incluis. About Schmidt kan ook rekenen op enkele stevige bijrollen: Hope Davis als Jeannie, Dermot Mulroney als Randall en vooral Kathy Bates als Roberta. Zij bewijzen nog maar eens dat een film staat of valt met degelijke acteerprestaties.

De meeste films trekken aan ons voorbij zonder sporen achter te laten, maar About Schmidt is weer zo'n prent die in het hoofd blijft rondtollen. Het banale, eenzame en melancholische leven van Schmidt stemt tot nadenken over waar je zelf mee bezig bent. Misschien is het nog niet te laat om zelf de sleur overboord te gooien en achter die dromen aan te hollen. Voor we net als Schmidt alle dozen netjes ingepakt, koffertje in de aanslag, pak en das netjes in de plooi zitten wachten op het einde van wéér een duffe werkdag.