28 DAYS LATER

Zombies hebben altijd al tot de verbeelding van de horror-liefhebbers gesproken en de wandelende hopen rottend vlees (de zombies, niet de horror-liefhebbers) hebben er sinds hun eerste echte filmavontuur White Zombie uit 1932 (met de legendarische Bela Lugosi) al talloze vreetorgieën opzitten. Helaas zijn de goede zombie-films op één hand te tellen, want naast George A. Romero's legendarische Night of the Living Dead-trilogy en Tom Savini's uitstekende remake uit 1990, mochten de wandelende ondoden vooral optreden in goedkope, maar kwalitatief zeer slechte, Italiaanse B-films. Ook Hollywood is blijkbaar verleerd hoe het een goede zombie-film moet maken, getuige daarvan het beschamende Resident Evil-project.

Boyle en Garland was dit verschijnsel blijkbaar niet ontgaan, en hebben daarom waarschijnlijk de bewuste keuze gemaakt om eens helemaal af te stappen van het obligatie zombie-gegeven. Met andere woorden: er is in 28 Days Later geen plaats voor gekke professoren, exotische eilanden of andere cliché-voodoo toestanden. Nee, 28 Days Later moest realistisch worden. Daarom zijn de zombies deze keer ook eigenlijk helemaal geen echte zombies. Het zijn gewoon onschuldige mensen die besmet zijn met een uiterst agressief virus, dat de persoon in kwestie binnen de minuut (!) in een razende, oncontroleerbare en levensgevaarlijke moordmachine verandert.

Het begint allemaal met een onschuldige inbraak in een laboratorium waar dierenproeven worden gedaan. Drie dierenactivisten willen alle chimpansees uit het lab bevrijden, maar weten niet dat de arme apen besmet zijn met het dodelijke virus. Een van de activisten wordt gebeten en verandert binnen de kortste keren in een woeste bruut die zonder pardon gehakt maakt van haar collega's. Vier weken later wordt de jonge koerier Jim wakker uit zijn coma. Hij werd aangereden door een auto en heeft de afgelopen 28 dagen in een Londens ziekenhuis doorgebracht. Tot zijn grote verbazing is het ziekenhuis waar hij verblijft volledig verlaten; er is geen ziel te bekennen en ook de straten van Londen zijn akelig leeg. Jim begint aan een hallucinante wandeling door een uitgestorven stad vol gekantelde bussen en geplunderde winkels. Na een tijdje belandt hij bij een kerk, stapt naar binnen, roept om de priester maar wordt meteen aangevallen door een horde bloeddorstige zombie-achtige wezens. Jim moet rennen voor zijn leven, want tegen alle verwachtingen in, zijn de 'infected' ongelofelijk goed te been. Jim wordt op het nippertje gered door Selena en Mark, twee overlevenden, die hem meteen het hele verhaal van de ziekte vertellen. Want niet alleen Londen blijkt getroffen te zijn. Heel Engeland is in de greep van het virus. U merkt het al, dit is geen doorsnee zombie-film geworden, al was het maar omdat scenarist Garland geen voorbeeld heeft genomen de films van Romero. Er hangt natuurlijk een beklemmend en paranoïde sfeertje in de door de 'infected' belaagde huizen (net als in Night of the Living Dead), maar 28 Days Later heeft veel meer weg van films als The Omega Man (naar het boek I Am Legend, van Richard Matheson) of van het boek The Stand, het opus magnum van Stephen King. Ook 28 Days Later gaat in de eerste plaats over het wegvallen van de maatschappij zoals wij die kennen, en over hoe mensen met dat gemis omgaan. Er is geen politie meer, geen leger en geen wetten, en iedereen is op zichzelf aangewezen. Bovendien is er de voortdurende dreiging van de besmette monsters die op elk moment kunnen aanvallen. Je zou van minder gek worden.

Regisseur Boyle en cameraman Anthony Dod Mantle schrikken er trouwens niet voor terug om er nog een schepje bovenop te doen. Ze hebben er bewust voor gekozen om hun film op digitale video op te nemen. Achteraf gezien een geniale vondst, want het publiek wordt door de documentaire-achtige stijl alleen maar meer bij de actie betrokken. Cameraman Mantle kent ondertussen wel de klappen van de video-zweep en stond al eerder in voor een aantal Dogma-films (waaronder de klassieker Festen). Mantle geeft de film een troosteloze, afgebleekte look mee, die perfect past bij het troosteloze scenario. Voor de oplettende kijkers heeft hij naar het einde van de film toe zelfs nog een paar visuele verrassingen in petto, die er de ontknoping alleen maar krachtiger op maakt.

28 Days Later moet het echter niet alleen hebben van zijn visuele stijl. Nee, Boyle en scenarist Garland hebben eveneens de perfecte balans getroffen tussen gruwel en emotie, en weten hun horrorfilm te doorspekken met goed uitgewerkte personages, die gelukkig grotendeels cliché-vrij zijn. Ook de actiescènes zijn adembenemend spannend, vlijmscherp gemonteerd en van een ongekende bloeddorstigheid. Gevoelige kijkers zijn bij deze meteen gewaarschuwd: het bloed vloeit rijkelijk en de ledematen vliegen alsof het een lieve lust is. Ondanks deze uitbarstingen van gruwel en geweld, neemt de actie nooit de bovenhand in de film en blijven de personages altijd op de voorgrond. Dat is maar goed ook, want het zou jammer zijn geweest als Boyle een dermate getalenteerde cast alleen maar als kanonnenvlees had laten optreden. Cillian Murphy verandert Jim in een hopeloze held, die nogal uit zijn lood wordt geslagen door alle gruwel om hem heen, maar er toch in slaagt om zijn hoofd boven water te houden. De blik in zijn ogen als hij ontdekt dat Londen helemaal verlaten is, is goud waard. Naomie Harris is dan weer de keiharde survival-babe Selena, die zich, net als Ripley in Aliens, niet laat intimideren en er alles aan doet om te kunnen overleven. Ze schrikt er zelfs niet voor terug om haar beste vriend af te maken als blijkt dat de arme jongen besmet is. Brendan Gleeson en Megan Burns spelen overtuigend vader en dochter, die op miraculeuze wijze gespaard bleven van de 'infected', en nu proberen een uitweg te zoeken. Vooral Burns is een verrassing, en toont al dat ze zelfs op de prille leeftijd van amper veertien jaar beschikt over acteerballen van staal. De grote revelatie van 28 Days Later is echter Christopher Eccleston, de charismatische Britse slungel uit Shallow Grave en Jude, die hier met zijn talent mag uitpakken als legerkolonel Henry West. West heeft zo zijn eigen visie op het probleem, en heeft wel een heel eigenzinnige oplossing voor ogen.

Kortom, 28 Days Later is op z'n minst een zeer geslaagde variatie geworden op het overbekende zombie-cliché, die niet alleen de horrorliefhebbers zal aanspreken. Voor het grote publiek is de film misschien niet aantrekkelijk genoeg (al was het maar door het experimentele camerawerk), maar filmliefhebbers die eens op zoek zijn naar een ander soort suspense-film, zullen aan 28 Days Later een stevige kluif hebben. De ultieme ironie van 28 Days Later is echter dat het thema, met de uitbraak van het gevaarlijke SARS-virus, actueler is dan ooit. Dat is natuurlijk bitter, maar een betere timing voor de release van deze film had Boyle zich nauwelijks kunnen wensen. De beste horrorfilms spelen immers altijd in op de geest van de tijd.