NAQOYQATSI

Deja vu

Foto: Miramax Foto: Miramax Foto: Miramax
De trilogie is vervolledigd: na Koyaanisqatsi in 1983 en Powaqqatsi in 1988 is het nu eindelijk de beurt aan Naqoyqatsi. Voor de titel zochten regisseur Godfrey Reggio en componist Philip Glass wederom hun inspiratie in de Hopi-taal: Naqoyqatsi betekent 'oorlog als een manier van leven'. En net zoals zijn illustere voorgangers is de film een mengeling van intrigerende beelden en de indrukwekkende muziek van Glass.

De titel verraadt het niet meteen, maar in Naqoyqatsi is technologie het hoofdpersonage. Wat Reggio met de honderden verschillende beelden probeert duidelijk te maken is de impact van één van de belangrijkste gebeurtenissen uit de menselijke beschaving: de intrede van technologie. Meer bepaald is de invloed van technologie op het menselijk leven zo groot geworden dat het een grotere levenskracht geworden is dan de natuur zelf. De oorlog waarnaar de titel refereert is dan in feite de strijd tussen technologie en natuur.

Technologie is niet alleen het onderwerp van de film, het is ook één van de middelen waarmee Reggio zijn standpunt probeert vorm te geven. Deze keer bedient hij zich van een ander procédé dan in de vorige twee films. De versnelde beelden van bijvoorbeeld het verkeer in de grootstad - een principe dat toen baanbrekend was en dat later ook te zien was in heel wat videoclips en reclamespotjes - worden achterwege gelaten. In de plaats daarvan opteert de regisseur voor het digitaal bewerken van de beelden, het vervormen en verkleuren ervan. Voor Reggio is technologie een alledaags werktuig geworden.

Naqoyqatsi is een documentaire of heeft alleszins de pretentie van er één te zijn. Maar door de afwezigheid van het gesproken woord en de alomtegenwoordigheid van de muziek van Glass - of beter gezegd, de vervlochtenheid met de muziek van Glass - komt het geheel over als één lange videoclip. Bovendien is de boodschap van de film niet echt diep, de beelden spreken namelijk voor zich. Deze beelden zijn trouwens enorm verscheiden van aard: logo's, schilderijen, verslaggeving van oorlogen. De kijker wordt overspoeld door een ware mengelmoes.

In vergelijking met Koyaanisqatsi en Powaqqatsi is Naqoyqatsi bezwaarlijk baanbrekend te noemen. Op zijn beste momenten is de film mooi en/of intrigerend, maar het geheel komt enigszins deja vu over. Grootste kracht blijft de soundtrack van Philip Glass; zonder zijn muziek zou het de film zijn grootste charme verliezen. Naqoyqatsi is zeker niet voor iedereen, maar voor wie eens iets anders wil en wat geduld heeft, zal het zeker de moeite waard zijn.

Titel: Naqoyqatsi
Genre: Documentaire
Speelduur: 1u29
Regie: Godfrey Reggio
Muziek: Philip Glass